Σε αγώνα με τον χρόνο έχει αποδυθεί η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), καθώς πλησιάζει η ώρα μηδέν για εκατοντάδες φορολογικές υποθέσεις που κινδυνεύουν να παραγραφούν μέχρι το τέλος του 2025. Στόχος των υπηρεσιών είναι να κλείσουν όλες τις εκκρεμότητες που αφορούν παλαιότερα φορολογικά έτη, ώστε να μη χαθούν πολύτιμα έσοδα για τα δημόσια ταμεία.
Οι υποθέσεις που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών αρχών αφορούν κυρίως στο φορολογικό έτος 2019, αλλά και ορισμένες περιπτώσεις του 2014, όπου έχουν εντοπιστεί «συμπληρωματικά» στοιχεία που υποδηλώνουν φοροδιαφυγή. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, οι πράξεις καταλογισμού φόρων και προστίμων θα πρέπει να έχουν αποσταλεί στους εμπλεκόμενους φορολογουμένους έως το τέλος του τρέχοντος έτους, διαφορετικά οι υποθέσεις θα οδηγηθούν αναγκαστικά στο αρχείο.
Ποιες υποθέσεις μπαίνουν στο στόχαστρο
Η επιλογή των υποθέσεων γίνεται μέσω αυτοματοποιημένου μοντέλου ανάλυσης κινδύνου, το οποίο λαμβάνει υπόψη εσωτερικά και εξωτερικά δεδομένα, ψηφιακά ίχνη συναλλαγών και φορολογικά προφίλ. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δίνουν προτεραιότητα σε φακέλους με υψηλή πιθανότητα παραβάσεων.
Στο στόχαστρο των ελέγχων βρίσκονται:
- Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ του 2019, οι οποίες εμπίπτουν στην πενταετή παραγραφή. Σε περιπτώσεις που δεν υποβλήθηκε δήλωση το 2020, η ΑΑΔΕ θα προχωρήσει σε εκτιμώμενο προσδιορισμό φόρου, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία που αποδεικνύουν φορολογητέα ύλη άνω των 30 ευρώ.
- Υποθέσεις μεταβίβασης ακινήτων, κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, οι οποίες παραγράφονται στις 31 Δεκεμβρίου 2025. Αφορούν κυρίως ακίνητα εκτός αντικειμενικού συστήματος αξίας ή περιπτώσεις όπου ο φορολογούμενος δεν αποδέχθηκε την προσωρινή εκτίμηση της ΔΟΥ ή του ΚΕΦΟΚ.
- Επιχειρήσεις που δήλωσαν ψευδή στοιχεία, είτε για τα ακαθάριστα έσοδά τους είτε για τις δαπάνες του 2019.
- Φορολογούμενοι που δεν δήλωσαν ή δήλωσαν ανακριβώς αναδρομικά ποσά αποδοχών που εισέπραξαν εντός του 2019.
- Απλήρωτα τέλη κυκλοφορίας του 2020, τα οποία εξακολουθούν να εμφανίζονται ως εκκρεμή στις υπηρεσίες της ΑΑΔΕ.
- Υποθέσεις του 2014 για τις οποίες προέκυψαν νέα στοιχεία, όπως πλαστά ή εικονικά τιμολόγια, που συνιστούν έγκλημα φοροδιαφυγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ποσό της φορολογητέας ύλης που αποκρύφθηκε υπερβαίνει τις 50.000 ευρώ για παρακρατούμενους φόρους ή τις 100.000 ευρώ για φόρο εισοδήματος.
Το χρονικό πλαίσιο της παραγραφής
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, το βασικό χρονικό διάστημα παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων είναι πενταετές. Για τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν το σύστημα myDATA, ο χρόνος αυτός περιορίζεται στα τρία έτη, λόγω της ψηφιακής διαφάνειας των συναλλαγών. Ωστόσο, ο χρόνος παραγραφής μπορεί να επεκταθεί υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Μέχρι 15 χρόνια, σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.
- Αν εντός του πέμπτου έτους της παραγραφής υποβληθεί νέα ή τροποποιητική δήλωση, ή αν η ΑΑΔΕ λάβει νέα στοιχεία που αποδεικνύουν φορολογητέα ύλη.
- Όταν ζητούνται πληροφορίες από ξένες φορολογικές αρχές, ο χρόνος παραγραφής παρατείνεται έως και ένα έτος μετά την παραλαβή των στοιχείων.
- Σε περίπτωση ενδικοφανών προσφυγών ή δικαστικών διαδικασιών, η προθεσμία επεκτείνεται για ένα έτος μετά την έκδοση της τελικής απόφασης.
- Αν υποβληθεί αίτημα για Διαδικασία Αμοιβαίου Διακανονισμού (Mutual Agreement Procedure), η παραγραφή «παγώνει» για όσο διάστημα διαρκεί η διαδικασία.
Ο στόχος της ΑΑΔΕ και το διακύβευμα για τα έσοδα
Η ολοκλήρωση των ελέγχων αυτών δεν είναι απλώς διαδικαστική υποχρέωση, αλλά ζήτημα δημοσιονομικής σημασίας, καθώς πρόκειται για υποθέσεις που αθροιστικά αντιστοιχούν σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ πιθανών εσόδων. Αν οι έλεγχοι δεν ολοκληρωθούν εμπρόθεσμα, τα ποσά αυτά κινδυνεύουν να παραγραφούν, οδηγώντας σε σημαντικές απώλειες για τα κρατικά ταμεία.
Η ΑΑΔΕ έχει ήδη θέσει οροφή προτεραιοποίησης και επιταχύνει τις διαδικασίες με χρήση τεχνολογικών εργαλείων και ψηφιακής ανάλυσης δεδομένων, ώστε να εντοπίσει τις πιο «παραγωγικές» υποθέσεις ελέγχου. Όπως αναφέρουν στελέχη της Αρχής, κάθε μέρα μετράει, καθώς το 2025 θα είναι «χρονιά ορόσημο» για την ολοκλήρωση των παλαιών φακέλων.
