Πώς η Ελλάδα ξεπέρασε τους 37 εκατ. επισκέπτες το 2025 και ποιες προκλήσεις καθορίζουν τη βιωσιμότητα της επιτυχίας
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Προς ακόμα ένα ιστορικό υψηλό επίπεδο αφίξεων οδεύει ο ελληνικός τουρισμός, προσελκύοντας το 2025 περισσότερους από 37.000.000 τουρίστες, ενώ οι εισπράξεις εκτιμάται ότι θα αγγίξουν τα 23 δισ. ευρώ. Πρόκειται για άλλη μια χρονιά που κινείται σε πολύ υψηλά επίπεδα, αποδεικνύοντας τη δυναμική και την ανθεκτικότητα του τουριστικού μας προϊόντος. Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία δεκαετία οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν κατά περίπου 13.000.000.
Ποιοι είναι όμως οι παράγοντες αυτής της εκτόξευσης; Σύμφωνα με το νέο τεύχος της σειράς μελετών «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, η πορεία της τελευταίας δεκαετίας ήταν συνδυασμός της ανοδικής διεθνούς ζήτησης και της ουσιαστικής ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Περίπου το 40% της ανόδου προήλθε από τη συνολική μεγέθυνση της παγκόσμιας τουριστικής αγοράς (+25% στη δεκαετία), η οποία δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για όλους τους προορισμούς.
Ενα επιπλέον 20% συνδέεται με τη μετατόπιση της διεθνούς ζήτησης προς τη «γειτονιά» μας (την ευρύτερη περιοχή Ευρώπης – Μεσογείου), η οποία ενίσχυσε τη θέση της στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη (από 45% σε 49%). Το υπόλοιπο 40%, ωστόσο, αποτελεί καθαρό κέρδος της Ελλάδας, καθώς αντανακλά την ενίσχυση του μεριδίου της έναντι των άμεσων ανταγωνιστών μέσα στη «γειτονιά» μας. Με άλλα λόγια, η ελληνική άνοδος αποτελεί συνδυαστικό αποτέλεσμα των ευνοϊκών διεθνών τάσεων και της βελτίωσης της ανταγωνιστικής της θέσης – με την Ελλάδα να κατατάσσεται στην πρώτη 5άδα των χωρών της περιφέρειας με το μεγαλύτερο κέρδος μεριδίου την τελευταία 10ετία. Ετσι το μερίδιό μας στον παγκόσμιο τουρισμό αγγίζει το 2,5% το 2025 (από 2% το 2016) – δηλαδή 25 φορές μεγαλύτερο από το μερίδιό μας στην παγκόσμια έκταση (0,1%).
Οσον αφορά το 2025, παρότι η σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη λειτούργησε συσταλτικά για το 1ο εξάμηνο του 2025 (+0,6%), η δυναμική του κλάδου επιβεβαίωσε την ισχυρή διαρθρωτική της τάση με μια κάθετη άνοδο στο 2ο εξάμηνο του έτους (+7%). Αξιοσημείωτο είναι ότι η δυναμική αυτή δεν δείχνει σημεία εξάντλησης, καθώς οι αεροπορικές κρατήσεις για το 1ο τρίμηνο του 2026 κινούνται 10% υψηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Οπως αναφέρει η ανάλυση της ΕΤΕ, η υπεραπόδοση της Ελλάδας δεν ήταν τυχαία. Στηρίχτηκε σε διαρθρωτικά θεμέλια – κυρίως αναβάθμιση ποιότητας ξενοδοχείων και ενίσχυση αεροπορικών συνδέσεων. Αυτά ήταν τα καύσιμα ανόδου μέχρι σήμερα.
Το μεγάλο στοίχημα
Η επιτυχία αυτή, ωστόσο, εκτυλίσσεται σε μια τουριστική γειτονιά που αλλάζει. Το επόμενο ερώτημα είναι τι θα απαιτηθεί από εδώ και πέρα ώστε η επιτυχία της χώρας μας να έχει συνέχεια. Σε μια ανταγωνιστική τουριστική «γειτονιά» και με νέες τάσεις ζήτησης να αναδύονται, κερδισμένοι θα είναι όσοι καταφέρουν να ανταποκριθούν με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Στο νέο αυτό περιβάλλον δύο εξελίξεις λειτουργούν υποστηρικτικά:
α) Σε μια περίοδο που οι ταξιδιώτες μεγάλων αποστάσεων αναμένεται να καλύψουν περίπου το 1/4 της νέας ζήτησης στην περιφερειακή μας αγορά, οι συνδέσεις της χώρας μας με ώριμες μακρινές αγορές, όπως οι ΗΠΑ, και με αναδυόμενες μακρινές αγορές, όπως η Κίνα και η Ινδία, ενισχύονται.
β) Η έντονη εποχικότητα του ελληνικού τουρισμού αρχίζει, αργά αλλά σταθερά, να υποχωρεί, με τις διαρκώς αυξανόμενες τουριστικές ροές να κατανέμονται σχετικά πιο ομοιόμορφα στο έτος. Συγκεκριμένα, η καλοκαιρινή περίοδος συγκεντρώνει πλέον 50% των αφίξεων, από 53% πριν από πέντε χρόνια, αν και εξακολουθεί να υπερβαίνει τον μεσογειακό μέσο όρο (40%).
Σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε σημείο καμπής, καθώς στρατηγικές ώριμων προορισμών πλησιάζουν τα όριά τους και νέες πηγές ανταγωνισμού αναδύονται. Η μετουσίωση της ισχυρής ζήτησης σε διατηρήσιμη οικονομική αξία και ανθεκτικότητα απαιτεί οργανωμένη προσπάθεια σε δύο άξονες.
-Πρώτον, ανάδειξη των «κρυμμένων θησαυρών» της χώρας με προώθηση εναλλακτικών προορισμών (δεδομένου ότι τα νησιά μας απορροφούν σχεδόν το 1/2 των αφίξεων, ενώ καλύπτουν μόλις το 15% της έκτασης της χώρας).
-Δεύτερον, επιστροφή των επενδύσεων σε βασικές υποδομές στα προ κρίσης επίπεδα (καθώς κατά την τελευταία 5ετία παραμένουν 8% χαμηλότερα) ώστε να συμβαδίσουν με την τουριστική επενδυτική δυναμική (η οποία είναι 14% υψηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα), αποδεικνύοντας έτσι την ικανότητά μας ως χώρα να διαχειριστούμε την ίδια μας την επιτυχία.
ΙΝΣΕΤΕ: Αύξηση εισπράξεων και νέες τάσεις με μοχλούς την Αττική και την κρουαζιέρα
Την ίδια στιγμή, φως στα βασικά μεγέθη του τομέα ρίχνει η Ετήσια Εκθεση του Τουρισμού 2024, που εκπόνησε το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ). Οπως προκύπτει, η πενταετία 2019-2024 χαρακτηρίστηκε από περισσότερα αλλά μικρότερης διάρκειας ταξίδια, με αποτέλεσμα λιγότερες διανυκτερεύσεις, ενίσχυση του brand της Ελλάδας στις μεγάλες αγορές της δυτικής Ευρώπης με συνακόλουθη και την αύξηση των τουριστικών εισπράξεων της χώρας, άνοδο της κρουαζιέρας, σταδιακή βελτίωση της εποχικότητας και ενίσχυση των τουριστικών μεγεθών στην Αττική και την Αθήνα.
Συγκεκριμένα, η Αττική εμφανίζει τη σημαντικότερη συμβολή στη συνολική μεταβολή σε εισπράξεις, αφίξεις και διανυκτερεύσεις. Ιδιαίτερα στις εισπράξεις που τείνουν να διπλασιαστούν από το 2019, φτάνοντας σε επίπεδα πάνω από 4,75 δισ. ευρώ το 2024 από τα 2,59 δισ. ευρώ προ εξαετίας.
Ως προς τις διανυκτερεύσεις, η Αττική παρουσιάζει αύξηση κατά 13,8 εκατομμύρια, έναντι μείωσης κατά 1,4 εκατομμύρια για το σύνολο των Περιφερειών της χώρας. Εκτός από την Αττική, μεγάλη κερδισμένη με μεγάλες διψήφιες ποσοστιαίες αυξήσεις και στα τρία μεγέθη είναι και η Ηπειρος, ενώ μικρότερες ποσοστιαίες αυξήσεις και στα τρία μεγέθη παρουσιάζουν η Κρήτη και τα Ιόνια Νησιά.
Από τις υπόλοιπες Περιφέρειες, αύξηση εισπράξεων, παρά τη μείωση των διανυκτερεύσεων, παρουσιάζουν το Νότιο Αιγαίο, η Στερεά Ελλάδα και η Δυτική Ελλάδα. Το Βόρειο Αιγαίο, παρά τη μείωση των επισκέψεων, παρουσιάζει αύξηση διανυκτερεύσεων και εισπράξεων. Το αντίθετο ισχύει για τις Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, Πελοπόννησο, Θεσσαλία και Δυτική Μακεδονία που παρουσιάζουν σημαντικές μειώσεις και στα τρία μεγέθη.
Σημαντικό ρόλο στην αύξηση των εισπράξεων, παρά την υστέρηση των διανυκτερεύσεων, έπαιξε η αλλαγή στο μείγμα των αγορών/εθνικοτήτων που επισκέπτονται την Ελλάδα με αύξηση του top-5 (Γερμανία, Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, Γαλλία, Ιταλία). Την ίδια στιγμή, η κρουαζιέρα παρουσίασε πολύ μεγάλη ανάπτυξη μεταξύ 2019 και 2024 που κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται και στην προσθήκη μεγάλου αριθμού απευθείας συνδέσεων μεταξύ του ΔΑΑ και αεροδρομίων στις ΗΠΑ. Τα έσοδα από την κρουαζιέρα, που το 2019 ήταν 499 εκατ. ευρώ, το 2024 υπερέβησαν το 1 δισ. ευρώ, ενώ οι αφίξεις από 2,7 εκατ. ταξιδιώτες το 2019 ανήλθαν σε 4,7 εκατ. το 2024.
