Η πολυδιαφημισμένη από την κυβέρνηση αλλαγή στερεί ενισχύσεις από αγρότες και παρέλυσε το έργο των μηχανικών, σύμφωνα με το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης
Κάθε άλλο παρά επιτυχημένη φαίνεται ότι κρίνεται μέχρι στιγμής στην πράξη η μετάβαση του Κτηματολογίου στην ψηφιακή εποχή. Οι δυσλειτουργίες στα ψηφιακά συστήματα και τις ψηφιακές εφαρμογές είναι πολλές, με συνέπεια τη συσσώρευση εκκρεμοτήτων και την καθυστέρηση μεταβιβάσεων και επενδύσεων, όπως επισημαίνουν περιφερειακά τμήματα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Την ίδια στιγμή, σοβαρά προβλήματα έχουν προκληθεί και για χιλιάδες αγρότες, οι οποίοι στερήθηκαν την καταβολή βασικής ενίσχυσης λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας καταχώρισης των δικαιωμάτων τους στο Κτηματολόγιο. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει προαναγγείλει ρύθμιση για την προσωρινή αναγνώριση δικαιωμάτων, κυρίως πάνω σε εκτάσεις που ανήκουν στο Δημόσιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων εκτάσεων είναι οι πρώην δασικές εκτάσεις που εκχερσώθηκαν για γεωργική ή κτηνοτροφική χρήση.
Σύμφωνα, λοιπόν, με το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, υπάρχουν ζητήματα που δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά διαχρονικά προβλήματα που επηρεάζουν σοβαρά την άσκηση του επαγγέλματος των μηχανικών και επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνία και την οικονομική δραστηριότητα. Σε πρόσφατη επιστολή του προς τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τη διοίκηση του φορέα του Κτηματολογίου, επισημαίνει πως υπάρχει αδυναμία λήψης (download) των κτηματολογικών πολυγώνων από το πληροφοριακό σύστημα του Κτηματολογίου.
Στις περιοχές όπου λειτουργεί πλέον το Κτηματολόγιο είναι υποχρεωτικά ο προσδιορισμός και η αποτύπωση των κτηματολογικών πολυγώνων στα τοπογραφικά διαγράμματα. Μέχρι και πριν από λίγους μήνες υπήρχε η δυνατότητα άμεσης λήψης των πολυγώνων για την περιοχή ενδιαφέροντος. Πλέον, σύμφωνα με το ΤΕΕ Ανατολικής Κρήτης, η δυνατότητα αυτή έχει καταργηθεί, με αποτέλεσμα οι μηχανικοί να υποχρεώνονται να «εκτυπώνουν» ένα προς ένα τα πολύγωνα σε μορφή ASCII και στη συνέχεια να τα ανασχεδιάζουν χειροκίνητα, διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα, επιρρεπή σε σφάλματα και παντελώς αντίθετη με τις αρχές της ψηφιακής διακυβέρνησης.
«Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση τόσο με παλαιότερες ανακοινώσεις και δεσμεύσεις της Ελληνικό Κτηματολόγιο όσο και με τον στρατηγικό στόχο ανάπτυξης της Εθνικής Υποδομής Γεωχωρικών Πληροφοριών της χώρας, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2007/2/ΕΚ (INSPIRE), η οποία προβλέπει την ελεύθερη, άμεση και εύκολη πρόσβαση στις γεωχωρικές πληροφορίες. Αντί της βελτίωσης και απλοποίησης των διαδικασιών, διαπιστώνουμε ότι η πρόσβαση καθίσταται ολοένα και δυσκολότερη» αναφέρει στην επιστολή του.
Παράλληλα, παραμένει έντονο και άλυτο το πρόβλημα της υπολειτουργίας της ιστοσελίδας και των ψηφιακών υπηρεσιών του Κτηματολογίου. Η υποβολή ενός Κωδικού Ηλεκτρονικού Διαγράμματος (ΚΗΔ), αλλά ακόμα και η απλή είσοδος στις πλατφόρμες maps.gov.gr ή στους Δασικούς Χάρτες, ιδίως κατά τις πρωινές ώρες αιχμής, αποτελεί συχνά μια ιδιαίτερα προβληματική και χρονοβόρα διαδικασία. Πέρα απ’ αυτό, παρατηρούνται τεράστιες καθυστερήσεις στην πλατφόρμα του Κτηματολογίου τόσο στις αιτήσεις χωρικών μεταβολών για να διορθωθούν χιλιάδες λάθη της κτηματογράφησης όσο και στις αιτήσεις καταχώρισης ακόμα και απλών πράξεων για μεταβιβάσεις και αξιοποίηση ακινήτων.
Η Διοικούσα Επιτροπή του ΤΕΕ/ΤΑΚ προτείνει την άμεση επαναφορά της δυνατότητας λήψης των κτηματολογικών πολυγώνων σε κατάλληλη ψηφιακή μορφή, τη βελτίωση της σταθερότητας, της ταχύτητας και της αξιοπιστίας των ψηφιακών υπηρεσιών του Κτηματολογίου, αλλά και τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για τη δραστική μείωση των καθυστερήσεων στις αιτήσεις χωρικών μεταβολών και καταχώρισης πράξεων.
Σε ομηρία 2,3 εκατομμύρια στρέμματα και οι επιδοτήσεις των ανθρώπων της υπαίθρου
Εν τω μεταξύ, πολύ μεγάλο πρόβλημα έχει προκληθεί για χιλιάδες αγρότες, οι οποίοι δήλωσαν στο Κτηματολόγιο τις εκτάσεις τους, έχουν όμως μπλοκάρει γιατί πριν καλλιεργηθούν ήταν δασικές και χορτολιβαδικές. Οι εκχερσωμένες εκτάσεις και οι επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ συνδέονται άμεσα, καθώς επιδοτήσεις χορηγούνται για την καλλιέργεια εκχερσωμένων εκτάσεων. Υπολογίζεται ότι 2,3 εκατ. στρέμματα, που αποτελούσαν δάση στο παρελθόν, εκχερσώθηκαν χωρίς νόμιμη άδεια, κυρίως τη δεκαετία του 1970, με σκοπό την αγροτική εκμετάλλευση.
Στα μέσα του 2023 επετράπη με νόμο η απόδοση αυτών των εκτάσεων, που φαίνονται στον Αναρτημένο Δασικό Χάρτη ως (ΔΑ) και (ΧΑ), σε αγροτική χρήση, με την προϋπόθεση οι εκτάσεις αυτές να επιδοτούνται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και για όσο χρόνο λαμβάνονται οι επιδοτήσεις και συνεχίζεται η καλλιέργεια. Η οριστικοποίηση, όμως, των αρχικών εγγραφών στο Κτηματολόγιο και η σταδιακή λειτουργία των Κτηματολογικών Γραφείων της κατά τη διάρκεια του 2025 έφεραν στο προσκήνιο το πρόβλημα.
Σύμφωνα με τους κυρωμένους δασικούς χάρτες, οι εκχερσωμένες εκτάσεις έχουν χαρακτήρα «ΔΑ» ή «ΧΑ», ανήκουν στο Ελληνικό δημόσιο και οι Δασικές Υπηρεσίες θα πρέπει να κινήσουν τη διαδικασία της αναδάσωσης και της διοικητικής αποβολής όσων κατέχουν αυτές τις εκτάσεις. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν σε εκκρεμότητα χιλιάδες ενστάσεις που έχουν υποβληθεί από τους αγρότες, αλλά δεν έχουν εξεταστεί, μπλοκάροντας τις επιδοτήσεις.
Λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης προανήγγειλε πρωτοβουλία για την αποκατάσταση αδικιών σε βάρος γεωργών, λόγω εκκρεμοτήτων στο Κτηματολόγιο. Πρόκειται για ενεργούς γεωργούς, οι οποίοι, ενώ καλλιεργούν γεωργικές εκτάσεις και πληρούν τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, στερήθηκαν την καταβολή βασικής ενίσχυσης λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας καταχώρισης των δικαιωμάτων τους στο Κτηματολόγιο. Ουσιαστικά το υπουργείο επιχειρεί να διασφαλίσει την προσωρινή αναγνώριση των δικαιωμάτων έως ότου ολοκληρωθούν οι σχετικές διαδικασίες στο Κτηματολόγιο.
Η ρύθμιση θα εισαγάγει μεταβατικό μηχανισμό τεκμαιρόμενης επιλεξιμότητας των γεωργών αυτών, που θα βασίζεται: α) σε διοικητικά ή συμβολαιογραφικά έγγραφα, τίτλους και πράξεις, β) σε αποδοχή ένστασης ή αντιρρήσεως από την αρμόδια επιτροπή του Κτηματολογίου, γ) σε στοιχεία από τις δηλώσεις στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Υποβολής Δηλώσεων (ΟΣΔΕ), και λοιπές αποδείξεις πραγματικής καλλιέργειας.
Σύμφωνα με το υπουργείο, η ρύθμιση αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι οι παραγωγοί αυτοί δεν θα αποκλείονται από την ενίσχυση, αποκλειστικά και μόνο επειδή: 1) δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί η καταχώριση τίτλων κυριότητας (όπως παραχωρητήρια από αναδασμούς ή διανομές), 2) εκκρεμεί η μεταγραφή ή κύρωση/έκδοση διοικητικής μεταβίβασης της κυριότητας από το Δημόσιο που θεμελιώνουν δικαιώματα επί γεωργικών εκτάσεων, 3) έχει εκδοθεί απόφαση Επιτροπής Εξέτασης Ενστάσεων στο πλαίσιο της κτηματογράφησης, που αναγνωρίζει εμπράγματο δικαίωμα υπέρ του παραγωγού, αλλά η απόφαση αυτή δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί στα στοιχεία του Κτηματολογίου, λόγω μη ολοκλήρωσης της διαδικασίας ανάρτησης των αρχικών εγγραφών για την περιοχή.
