Έντονη αβεβαιότητα και ανησυχία καταγράφεται στην ελληνική αγορά λιανικής και ειδικότερα στα σούπερ μάρκετ, καθώς οι καταναλωτές προσαρμόζουν άμεσα τη συμπεριφορά τους υπό το βάρος των εξελίξεων από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Τα στοιχεία πρόσφατης έρευνας της NielsenIQ για το διάστημα 9 έως 12 Μαρτίου αποτυπώνουν το κλίμα έντονης νευρικότητας που επικρατεί.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 57% των καταναλωτών δηλώνει ότι αισθάνεται ανήσυχο, ενώ το 27% βιώνει έντονο στρες σε σχέση με τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Μόλις το 3% εμφανίζεται αδιάφορο, στοιχείο που υπογραμμίζει την καθολικότητα της ανησυχίας στην αγορά.
Η επίδραση στην καταναλωτική συμπεριφορά είναι άμεση, καθώς το 72% των πολιτών έχει ήδη προσαρμόσει τις συνήθειές του. Συγκεκριμένα, το 35% περιορίζει τις δαπάνες του, το 25% μειώνει τις εξόδους, ενώ το 10% στρέφεται σε αποθεματοποίηση βασικών αγαθών. Οι βασικότεροι λόγοι ανησυχίας σχετίζονται με τις ανατιμήσεις (22%), τις πιθανές ελλείψεις προϊόντων (19%), τη γεωπολιτική κλιμάκωση (16%) και την αύξηση των τιμών καυσίμων (14%).
Την ίδια στιγμή, καταγράφεται σαφής μετατόπιση των προτεραιοτήτων των καταναλωτών σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Τον Φεβρουάριο, οι βασικές ανησυχίες επικεντρώνονταν στο αυξημένο κόστος τροφίμων (45%), στους λογαριασμούς ενέργειας (21%) και στην κάλυψη βασικών αναγκών (17%). Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται περισσότερο στη διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας και στη γενικότερη αστάθεια της αγοράς.
Στελέχη της NielsenIQ επισημαίνουν ότι η καταναλωτική συμπεριφορά εξελίσσεται μέσα από τέσσερα διακριτά στάδια: σοκ, συνειδητοποίηση, προσαρμογή και επανεκκίνηση. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η αγορά βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο αρχικό στάδιο του σοκ, με άμεσες και έντονες αντιδράσεις από τους καταναλωτές.
Η πίεση στα νοικοκυριά παραμένει ισχυρή. Το 57% δηλώνει ότι το εισόδημά του επαρκεί μόνο για την κάλυψη βασικών αναγκών, ενώ μόλις το 13% διαπιστώνει βελτίωση της οικονομικής του κατάστασης. Στο πλαίσιο αυτό, οι καταναλωτές υιοθετούν πιο συγκρατημένες πρακτικές: το 68% παρακολουθεί στενά τις τιμές, το 76% αναζητά προσφορές και σχεδόν 8 στους 10 επιλέγουν προϊόντα στη χαμηλότερη δυνατή τιμή.
Παράλληλα, το 50% των καταναλωτών λειτουργεί με αυστηρό προϋπολογισμό για τα βασικά αγαθά, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη πίεση που ασκούν οι αυξήσεις τιμών στα εισοδήματα.
Σε επίπεδο αγοράς, οι πωλήσεις ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων εμφανίζονται σχεδόν σταθερές ως προς τον όγκο, ωστόσο η μέση τιμή έχει αυξηθεί κατά 30%. Η συνολική αξία της αγοράς ενισχύεται κυρίως λόγω των ανατιμήσεων, με την επίδραση της κρίσης, των πανδημιών και του πληθωρισμού να παραμένει καθοριστική.
Το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον φαίνεται να επιταχύνει ήδη διαμορφωμένες τάσεις, με τους καταναλωτές να γίνονται ολοένα και πιο προσεκτικοί, να αναζητούν ευκαιρίες και να διαχειρίζονται με αυστηρότητα τα οικονομικά τους.
