Ηλεκτρονικό «δίχτυ» από τον στάβλο μέχρι το ράφι σχεδιάζεται να στηθεί για το γάλα και το κρέας, σε μία προσπάθεια να περιοριστούν οι ελληνοποιήσεις και να καταγράφεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική προέλευση των προϊόντων που φτάνουν στον καταναλωτή. Την ίδια ώρα, η υποχώρηση της εγχώριας παραγωγής πρόβειου γάλακτος πιέζει ήδη τις τιμές, δημιουργώντας φόβους ότι η φέτα μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 15-16 ευρώ το κιλό στη χονδρική.
Στο νέο πλαίσιο που συζητείται με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η διαδρομή των πρώτων υλών σχεδιάζεται να παρακολουθείται ηλεκτρονικά σε όλα τα στάδια, από την παραγωγή και τη μεταφορά μέχρι τη μεταποίηση και τη διάθεση του τελικού προϊόντος στην αγορά.
Στόχος είναι να μπορούν να εντοπίζονται περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται εισαγόμενες πρώτες ύλες, αλλά το προϊόν που καταλήγει στην αγορά εμφανίζεται ως ελληνικό.
Ηλεκτρονικό «αποτύπωμα» από τον παραγωγό μέχρι τη βιομηχανία
Η συζήτηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και σε πρώτη φάση επικεντρώνεται στα ευπαθή προϊόντα και ειδικότερα στην τιμολόγηση της σκόνης γάλακτος.
Ο πρώην αναπληρωτής πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας (ΣΕΚ) και μέλος του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, Χρήστος Τσοπάνος, ανέφερε ότι το θέμα συζητήθηκε σε πρόσφατη σύσκεψη με την ΑΑΔΕ. «Στόχος της διαδικασίας είναι να πιάσει τους παραγωγούς από παντού, να μην αφήσει να περνάει τίποτα και από την από την άλλη πλευρά να πατάξει τις ελληνοποιήσεις», σημείωσε.
Κομβικό ρόλο στον σχεδιασμό αναμένεται να διαδραματίσουν το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής και το σύστημα «Άρτεμις 2», το οποίο, όπως επισήμανε ο ίδιος, «δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη εφαρμογή».
Η επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί μία αδιάλειπτη ηλεκτρονική αλυσίδα δεδομένων. Με τα σχετικά παραστατικά θα καταγράφεται πόση ποσότητα γάλακτος παραλαμβάνει μία μεταποιητική μονάδα και στη συνέχεια θα γίνεται διασταύρωση με την ποσότητα γάλακτος, γιαουρτιού ή άλλων προϊόντων που βγάζει στην αγορά.
Η αντιστοίχιση πρώτης ύλης και τελικού προϊόντος θα πραγματοποιείται βάσει συγκεκριμένων πρωτοκόλλων, ώστε να μπορούν να εντοπίζονται αποκλίσεις στις δηλωμένες ποσότητες.
«Όλα τα προϊόντα που θα φεύγουν από τον παραγωγό θα έχουν ηλεκτρονικό barcode, θα ανεβαίνουν στη βάση δεδομένων και θα γίνεται σύγκριση πόσους κωδικούς έβγαλε η μεταποιητική μονάδα σε σχέση με την ποσότητα ελληνικού γάλακτος που εισήγαγε», σημείωσε ο κ. Τσοπάνος, προσθέτοντας ότι «στόχος είναι το ελληνικό γάλα να αναγράφεται ως τέτοιο και το εισαγόμενο να φέρει την ένδειξη “ ΕΕ”».
Στο μικροσκόπιο και το κρέας
Ανάλογος μηχανισμός εξετάζεται και για την αγορά κρέατος, προκειμένου να ενισχυθεί η δυνατότητα ελέγχου της προέλευσής του μέχρι το τελικό σημείο πώλησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Τσοπάνος, περίπου το 85% του κρέατος που καταναλώνεται στην Ελλάδα είναι εισαγόμενο. Το ποσοστό αυτό καθιστά ακόμη σημαντικότερη την αποτελεσματική ιχνηλάτηση, ιδιαίτερα όταν προϊόντα φτάνουν στη λιανική αγορά με αναφορά σε ελληνική προέλευση.
Κατά τον ίδιο, η ΑΑΔΕ έχει δώσει χρονικό περιθώριο 40 ημερών για να οριστικοποιηθεί η φόρμα μέσω της οποίας θα δηλώνονται τα σχετικά δεδομένα, με στόχο το σύστημα να είναι έτοιμο έως τα Χριστούγεννα.
Μειώνεται η παραγωγή πρόβειου γάλακτος
Οι σχεδιαζόμενοι αυστηρότεροι έλεγχοι έρχονται σε μία περίοδο κατά την οποία η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται αντιμέτωπη και με τη μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος.
Στο επτάμηνο του τρέχοντος έτους η παραγωγή διαμορφώθηκε, σύμφωνα με τον κ. Τσοπάνο, στους 540.000 τόνους, από 580.000 τόνους την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η μείωση κατά 40.000 τόνους καταγράφεται ενώ η ζήτηση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. «Ενώ βλέπουμε τη ζήτηση να αυξάνεται», επισήμανε χαρακτηριστικά.
Η στενότερη προσφορά έχει ήδη οδηγήσει υψηλότερα την τιμή παραγωγού. Όπως ανέφερε σε συνάντηση με δημοσιογράφους, στο περιθώριο επίσκεψης στην ΕΑΣΘ Θεσσαλονίκης, το πρόβειο γάλα έχει φτάσει περίπου στα 1,90 ευρώ ανά κιλό.
Φόβοι για φέτα έως 16 ευρώ το κιλό στη χονδρική
Οι αυξήσεις στην πρώτη ύλη περνούν αναπόφευκτα και στο κόστος παραγωγής της φέτας. Με βάση τις εκτιμήσεις που μεταφέρθηκαν, εάν το πρόβειο γάλα παραμείνει στα σημερινά υψηλά επίπεδα, η τιμή της φέτας ενδέχεται να κινηθεί στα 15-16 ευρώ ανά κιλό ακόμη και στη χονδρική αγορά, από περίπου 12-13 ευρώ σήμερα.
Η πίεση στις τιμές φαίνεται ήδη να αλλάζει και τις επιλογές των καταναλωτών, καθώς μέρος της ζήτησης στρέφεται προς οικονομικότερα λευκά τυριά.
Η αναπλήρωση της χαμένης παραγωγής, πάντως, δεν μπορεί να γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Για την ανασύσταση των κοπαδιών απαιτείται χρόνος, είτε μέσω της διατήρησης περισσότερων αρνιών είτε μέσω εισαγωγής ζώων.
Στην τελευταία περίπτωση θα πρέπει να εξετάζονται τόσο οι φυλές όσο και τα παραγωγικά χαρακτηριστικά των ζώων, ιδιαίτερα όταν το παραγόμενο γάλα προορίζεται για φέτα.
Κρίσιμο μέτωπο οι ζωονόσοι
Στην εξίσωση μπαίνει και η αντιμετώπιση των ζωονόσων, καθώς οποιαδήποτε νέα απώλεια ζωικού κεφαλαίου μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω την παραγωγή.
Ο κ. Τσοπάνος υποστήριξε ότι η επιλογή του εμβολιασμού θα δημιουργούσε ζήτημα για το καθεστώς της φέτας και, υπό αυτό το πρίσμα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποτελεσματικής εφαρμογής των μέτρων πρόληψης, επιτήρησης και ελέγχου.
Σε ό,τι αφορά την επόμενη ημέρα του κλάδου, εκτίμησε ότι μετά το 2029 αναμένονται σημαντικές ανακατατάξεις στη βιομηχανία τροφίμων. Μέχρι τότε εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί μεγάλο μέρος των επενδύσεων που υλοποιούνται σήμερα από επαγγελματίες και επιχειρήσεις του κλάδου, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο στην αγορά.
