Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, 30 Ιανουαρίου, τη μνήμη των Τριών Ιεραρχών, του Μεγάλου Βασιλείου, του Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου, τριών κορυφαίων μορφών που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στη θεολογία, τη λατρεία και την πνευματική πορεία του Χριστιανισμού.
Η καθιέρωση της κοινής τους εορτής δεν υπήρξε τυχαία. Ανέδειξε το μήνυμα ότι η Εκκλησία δεν λειτουργεί με όρους αντιπαλότητας προσώπων, αλλά με ενότητα πνεύματος και διδασκαλίας, αναγνωρίζοντας τη διαφορετικότητα των χαρισμάτων μέσα σε ένα κοινό εκκλησιαστικό σώμα.
Ο Μέγας Βασίλειος διακρίθηκε για τη θεολογική του ακρίβεια και το πρωτοποριακό κοινωνικό του έργο. Η «Βασιλειάδα», ένα οργανωμένο σύστημα φροντίδας για φτωχούς, ασθενείς και περιθωριοποιημένους, αποτέλεσε πρότυπο κοινωνικής πρόνοιας και έμπρακτης αγάπης προς τον άνθρωπο.
Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος ανέπτυξε με απαράμιλλο βάθος το μυστήριο της Αγίας Τριάδας, συνδυάζοντας τη θεολογία με ποιητικό λόγο και προσωπικό βίωμα. Η ταπεινότητα και η συνέπειά του τον οδήγησαν ακόμη και στην παραίτηση από το αξίωμα του Αρχιεπισκόπου, όταν έκρινε ότι αυτό υπηρετούσε καλύτερα την ενότητα της Εκκλησίας.
Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος ξεχώρισε για τον πύρινο λόγο και την κοινωνική του ευαισθησία. Υπήρξε αμείλικτος απέναντι στην αδικία και την ηθική διαφθορά, ακόμη και όταν αυτές προέρχονταν από την εξουσία, στάση που τον οδήγησε σε διωγμούς και εξορία.
Οι Τρεις Ιεράρχες τιμώνται ως προστάτες της παιδείας, επειδή απέδειξαν ότι η αληθινή γνώση δεν αντιστρατεύεται την πίστη, αλλά τη φωτίζει. Η Εκκλησία προβάλλει το παράδειγμά τους ως σύνθεση λόγου και πράξης, θεολογίας και κοινωνικής ευθύνης, πίστης και καλλιέργειας του ανθρώπινου πνεύματος.
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, σήμερα τιμώνται επίσης ο Άγιος Ιππολύτος, Πάπας Ρώμης και Ιερομάρτυρας, η Ανάμνηση της Εύρεσης της Ιεράς Εικόνας της Παναγίας της Ευαγγελιστρίας στην Τήνο το 1823, γεγονός με ιδιαίτερη εθνική και πνευματική σημασία, καθώς και οι Άγιοι Χρυσή, Θεόδωρος ο Χατζής και Μαύρος, που σφράγισαν την πίστη τους με την ομολογία και το μαρτύριο.
Σήμερα γιορτάζουν:
Αρχοντής, Αρχοντίων, Αρχοντία, Αρχοντή, Αρχοντούλα, Αύρα, Μαύρος, Μαυρουδής, Μαυροειδής, Μαυρέτα, Χρυσή, Χρύσα, Χρυσαλία, Χρυσαυγή, Χρυσούλα, Χρυσταλλία.
