Εφιαλτικό σκηνικό, που μοιάζει να έχει ξεπροβάλει από το βιβλίο «Η Δίκη» του Φραντς Κάφκα, διαμορφώνει μία διάταξη που πέρασε ακόμη μία φορά νύχτα και χωρίς διαβούλευση η κυβέρνηση.
Σύμφωνα με το άρθρο 72 πλέον του ν. 4908/2022, όσοι καταδικάζονται για την πλημμεληματικού χαρακτήρα ποινή της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης αλλά και για «συναφή αδικήματα που συνεκδικάστηκαν με την ίδια απόφαση», δηλαδή για άλλα πλημμελήματα, θα οδηγούνται στη φυλακή, καθώς η ποινή δεν θα αναστέλλεται ούτε θα μετατρέπεται με κανέναν τρόπο. Εν ολίγοις και μεταξύ άλλων, ο φυσικός δικαστής δεν θα έχει κανένα δικαίωμα να κρίνει κατά περίπτωση και ο κατηγορούμενος θα οδηγείται στη φυλακή.
Μάλιστα, ακόμη και η έφεση δεν θα έχει αναστέλλουσα ισχύ. Επομένως, ακόμη και οι καταδικασθέντες για το σοβαρότερο αδίκημα, που είναι η ανθρωποκτονία από πρόθεση, θα έχουν πλέον ευνοϊκότερη μεταχείριση από κάποιον που καταδικάζεται για πλημμελήματα. Φανταστείτε το δυστοπικό σκηνικό που θα βιώσει όποιος καταδικαστεί πρωτόδικα για κάποιο ή κάποια από αυτά τα αδικήματα, εάν στη συνέχεια μειωθεί εξαιρετικά η ποινή του ή αθωωθεί στο Εφετείο: Πολύ απλά, θα έχει εκτίσει ποινή φυλάκισης χωρίς απολύτως κανέναν λόγο. Άμεση ήταν, φυσικά, η αντίδραση των δικηγορικών συλλόγων της χώρας.
Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών ζήτησε την κατάργηση της διάταξης, επισημαίνοντας πως μέσω αυτής καταλύεται το τεκμήριο αθωότητας, ανατρέπεται η ισορροπία του δικαιικού μας συστήματος και εκδηλώνεται δυσπιστία του νομοθέτη στον φυσικό δικαστή, αφού του «αφαιρεί τη μέχρι πρότινος διακριτική ευχέρεια να αποφασίζει ο ίδιος τόσο επί της δυνατότητας αναστολής ή μετατροπής της επιβληθείσας ποινής όσο και επί της αναστέλλουσας δύναμης επί της τυχόν ασκηθείσας εφέσεως εκ μέρους του κατηγορουμένου».
Παράλληλα, η Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος στην ανακοίνωση που εξέδωσε ανέφερε πως η συγκεκριμένη ρύθμιση όχι μόνο «περιορίζει ανεπιστρεπτί τα δικαιώματα του κατηγορουμένου», αλλά και «ως οιονεί δικονομικού χαρακτήρα δίνει δυνατότητα αναδρομικής ισχύος σε τελεσθείσες ήδη πράξεις ακόμη και προ του χρόνου ψήφισής της». Δηλαδή, μπορεί να οδηγηθούν στη φυλακή ακόμη και όσοι κριθούν πρωτόδικα ότι διέπραξαν κάποιο από αυτά τα πλημμελήματα, ακόμη και αν η τέλεση των αδικημάτων πραγματοποιήθηκε σε χρόνο πριν από την ψήφιση της διάταξης.
Αξίζει να τονιστεί πως ανάλογη ρύθμιση είχε επιβληθεί επί δικτατορίας για πλημμελήματα που σχετίζονταν με την αυθαίρετη δόμηση. Ακόμη όμως και τότε υπήρχε διέξοδος διαφυγής για τον φυσικό δικαστή, αφού, εάν αναγνώριζε ελαφρυντικά, τότε ο καταδικασθείς αντιμετώπιζε μόνο το βάρος χρηματικής ποινής. Το γεγονός αναδεικνύει, φυσικά, την παρούσα διάταξη ως την πλέον φασιστική που εισήχθη ποτέ στο δικαιικό μας σύστημα.
Μαρία Παναγιώτου