Μητροπολίτης Δράμας Δωρόθεος: Στο στόχαστρο επειδή χαλάει το αφήγημα

Σε κάθε θέμα που απαιτεί ειδικό διπλωματικό βάρος, η κυβέρνηση πάντα καταφέρνει να υποβαθμίζει τη χώρα στη θέση του «ριγμένου» για την εκάστοτε συναλλαγή. Ετσι και με το ζήτημα της διακρατικής συμφωνίας Ελλάδας – Βουλγαρίας και την «επιστροφή» κειμηλίων σε αντάλλαγμα για τα οστά του Σαμουήλ. Το υπουργείο Πολιτισμού αρκέστηκε να επαναλαμβάνει το γενικόλογο αφήγημα περί «επιστροφής» προκειμένου να αποφύγει τον έλεγχο για τις τεχνικές «λεπτομέρειες».

• Από τον Βασίλη Γαλούπη

Από τα συνολικά 48 κειμήλια που επαναπατρίστηκαν, τα 39 ανήκουν στην Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης κι εκεί πρέπει να αποδοθούν. Για να επιστρέψουν, όμως, οριστικά στο μοναστήρι από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, όπου φυλάσσονται προσωρινά, απαιτούνται η επίσημη παραλαβή τους από τη Μητρόπολη Δράμας και η υπογραφή του σχετικού πρωτοκόλλου από τον μητροπολίτη Δράμας, Δωρόθεο.

Μόνο που η τακτική του υπουργείου Πολιτισμού, που για να «μπερδέψει το ραντάρ» δεν διευκρινίζει το νομικό καθεστώς της «επιστροφής», ξεγυμνώνεται από τη στάση του μητροπολίτη. Ο ιεράρχης δεν μπορεί να υπογράψει το πρωτόκολλο παράδοσης – παραλαβής χωρίς να γνωρίζει ποιες νομικές δεσμεύσεις αναλαμβάνει. Αφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να το πράξει με ρητή επιφύλαξη, εάν δεν ξεκαθαριστούν προηγουμένως οι όροι της συμφωνίας. «Σε μία συγκυρία, που δεν ξέρουμε τι λέει η συμφωνία, εσείς βάζετε την υπογραφή σας να παραλάβετε κάτι χωρίς να ξέρετε πώς σας δίδεται; Ας πούμε, σας δίδεται ως δάνειο ή ως κυρίαρχος; Αυτό δεν έχει ξεκαθαριστεί» είπε στο ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης, Θήτα FM.

Η συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας με την οποία η Αθήνα παρέδωσε στη Σόφια τα οστά του τσάρου Σαμουήλ, του μεγαλύτερου εθνικού ήρωα της Βουλγαρίας, σε αντάλλαγμα για ένα μικρό αριθμό από τα κλεμμένα ελληνικά εθνικά κειμήλια διαφημίστηκε με πολλή φανφάρα ως θρίαμβος της ελληνικής πλευράς. Η επικοινωνιακή στρατηγική στόχευε προφανώς να συγκαλύψει εντέχνως την πραγματικότητα, αφού με βάση τις επίσημες βουλγαρικές διατυπώσεις, τα κειμήλια δεν μεταβιβάστηκαν κατά κυριότητα στην Ελλάδα, αλλά παραχωρήθηκαν για φύλαξη και χρήση. Με δυο λόγια, ένα καθεστώς που νομικά προσομοιάζει περισσότερο σε χρησιδάνειο ή ειδική διακρατική παρακαταθήκη.

Στις 30 Σεπτεμβρίου και αφότου κυκλοφόρησε η είδηση περί συμφωνίας ανταλλαγής με τη Βουλγαρία, ο μητροπολίτης Δωρόθεος απέστειλε επίσημη επιστολή στη Λίνα Μενδώνη ζητώντας επίσημη ενημέρωση και διαφάνεια για τους όρους της διακρατικής συμφωνίας: «Χωρίς να έχω καμία ενημέρωση και χωρίς να μου έχει ζητηθεί να λάβω μέρος σε κάποια σχετική διαβούλευση, πληροφορήθηκα χθες από τα ΜΜΕ ότι τα υπουργεία Πολιτισμού Ελλάδος και Βουλγαρίας κατέληξαν σε συμφωνία, η οποία θα υπογραφεί το Σάββατο 3 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη. Η συμφωνία αυτή, όπως μαθαίνω από τα ΜΜΕ, προβλέπει, από την πλευρά της Βουλγαρίας, την παράδοση στην Ελλάδα 48 κειμηλίων και από τη δική μας πλευρά την παράδοση στη Βουλγαρία των οστών που αποδίδονται στον τσάρο της Βουλγαρίας Σαμουήλ». Και πρόσθεσε:

«Εκφράζω τις επιφυλάξεις μου για το συμφέρον που αποκομίζουμε εμείς, ως Ελλάδα, από την εν λόγω συμφωνία, τη στιγμή κατά την οποία μόνο τα κλεμμένα από την Ιερά Μονή Εικοσιφοινίσσης ιερά κειμήλια είναι 800 και τα χειρόγραφα 430. Πιστεύω ότι παραδίδοντας τα οστά, στο μέλλον θα έχουμε ισχνή διαπραγματευτική δυνατότητα έναντι των κειμηλίων που υπολείπονται. Ελπίζω να πράξατε το καλύτερο για τους κλεμμένους θησαυρούς των μοναστηριών μας και για το συμφέρον της φιλτάτης πατρίδος μας».

Αμ δε. Γιατί τελικά η υπουργός επιμένει να μην ξεκαθαρίζει αν τα κειμήλια επιστρέφονται κανονικά, «εφ’ όρου ζωής» ως ιδιοκτησία της μονής. Επικοινωνιακά ο μητροπολίτης Δράμας χαλάει το «αφήγημα», κι… οφείλει προφανώς να τιμωρηθεί από το Μαξίμου με εξοστρακισμό. Αποκλείστηκε από το αρχιερατικό συλλείτουργο που έγινε την περασμένη Κυριακή στις Σέρρες, παρουσία του πρωθυπουργού και της Μενδώνη.

Αντίθετα με «βολικότερους» ιεράρχες, ο μητροπολίτης Δωρόθεος επιμένει να κάνει το καθήκον του. Σε εκείνον ανήκει η ανώτατη πνευματική και διοικητική ευθύνη για τη μονή και την περιουσία της. Εχει τη διοικητική δικαιοδοσία και υποχρέωση να γνωρίζει τους όρους της συμφωνίας. Ρωτάει: «Σας δίδεται ως δάνειο ή ως κυρίαρχος;», αλλά απάντηση δεν παίρνει. Στο μεταξύ, τα κειμήλια παραμένουν παράτυπα «προσωρινώς παρκαρισμένα» στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.

Ηπιος και ποτέ ακραίος, ο μητροπολίτης Δωρόθεος πιστεύει ότι η Εκκλησία πρέπει να αποτελεί ένα καταφύγιο αγάπης: «Η αγκαλιά της Εκκλησίας είναι ανοιχτή για όλους τους ανθρώπους». Χρόνια τώρα επιμένει, θεσμικά αλλά ακούραστα, να κάνει διεθνή εκστρατεία για τον εντοπισμό και τον επαναπατρισμό των ανεκτίμητων χειρογράφων που έχουν κλαπεί από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, αξιοποιώντας τη συνεργασία με την Αρχιεπισκοπή Αμερικής, επιστημονικούς φορείς και θεσμικά ιδρύματα του εξωτερικού.

Διατηρεί στενή επαφή με τον Αρχιεπίσκοπο Ελπιδοφόρο, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και πολλές αμερικανικές πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες ή ιδιωτικά ιδρύματα -όπως του Πρίνστον, του Χάρβαρντ και του Ντιουκ- που κατέχουν κώδικες της Εικοσιφοινίσσης. Προσπαθεί να τεκμηριώσει επιστημονικά και ηθικά την προέλευσή τους ώστε να επιστραφούν οικειοθελώς. Συνεργάζεται με βυζαντινολόγους και ερευνητές, με σκοπό την πλήρη ταυτοποίηση και καταγραφή των διασκορπισμένων κωδίκων σε ευρωπαϊκές και αμερικανικές συλλογές. Η εκστρατεία του έχει απτά αποτελέσματα. Το 2023 κατάφερε να επιστραφούν από τις ΗΠΑ τρία σπάνια βυζαντινά χειρόγραφα του 16ου αιώνα, τα οποία είχαν κλαπεί το 1917. Ακριβώς επειδή προφανώς ο μητροπολίτης Δωρόθεος τα κάνει όλα σωστά, για την κυβέρνηση είναι «λάθος».

ΔΩΡΟΘΕΟΣ

Μητροπολίτης Δράμας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκε στην Καβάλα το 1957. Σπούδασε Φιλολογία και Θεολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Υπηρέτησε επί επτά χρόνια ως φιλόλογος στη Γενική και την Εκκλησιαστική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το 1990 χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος το 1991. Για περισσότερα από 30 χρόνια (1991-2022) υπηρέτησε στην Ιερά Μητρόπολη Γουμενίσσης. Διετέλεσε υποδιευθυντής στον Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το 2019 ανέλαβε καθήκοντα Β’ γραμματέα – πρακτικογράφου της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, ενώ αργότερα προήχθη σε Α’ γραμματέα – πρακτικογράφο, θέση στην οποία παρέμεινε έως την εκλογή του ως μητροπολίτη. Στις 7 Οκτωβρίου 2022 εξελέγη από την Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος μητροπολίτης Δράμας, «υπέρτιμος και έξαρχος Μακεδονίας», και χειροτονήθηκε επίσκοπος στις 16 Οκτωβρίου 2022. Ενθρονίστηκε επισήμως στις 20 Νοεμβρίου 2022 στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου Δράμας. Εχει διακριθεί τόσο για το διοικητικό, εκπαιδευτικό και ανεγερτικό του έργο στην Εκκλησία όσο και για τις θεσμικές παρεμβάσεις του σε ζητήματα εκκλησιαστικής κληρονομιάς και κοινωνικής συνοχής