Πώς η πρόταση Μητσοτάκη για πολυμερή διάσκεψη με φόντο την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ενθαρρύνει την Τουρκία για διεκδικήσεις σε βάρος τον ελληνικών συμφερόντων
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, με επισπεύδοντα τον ίδιο τον πρωθυπουργό, επιθυμεί το συντομότερο δυνατό να συγκροτηθεί μια πολυμερής διάσκεψη των χωρών της Μεσογείου για την εμβάθυνση της συνεργασίας τους, αλλά και την επίλυση προβλημάτων και διαφορών στην οριοθέτηση των μεταξύ τους θαλάσσιων ζωνών.
- Από την Κύρα Αδάμ
Η πρόταση Μητσοτάκη εξυπακούεται ότι απευθύνεται στην Κυπριακή Δημοκρατία, που θα περιλαμβάνει ολόκληρη τη νήσο ως μια κυριαρχία και διεθνή οντότητα, αλλά και στην Τουρκία, στη Λιβύη, στην Αίγυπτο, αλλά δεν αποκλείεται καθόλου και η συμμετοχή των ΗΠΑ ως βασικού παράγοντα στην περιοχή με μεγάλα ενεργειακά συμφέροντα.
Η πρόταση της πολυμερούς διάσκεψης δεν είναι καινούργια και στην προηγούμενη μορφή της έχει υποστηριχθεί εδώ και χρόνια από την Τουρκία. Η Αγκυρα όμως επιμένει ότι σε οποιασδήποτε μορφή πολυμερούς συνεργασίας στη Μεσόγειο θα πάρoυν απαραιτήτως μέρος και τα Κατεχόμενα μαζί με την ελληνοκυπριακή διοίκηση, σε μια προσπάθεια βίαιης επίλυσης του Κυπριακού, η οποία φυσικά απορρίπτεται από Αθήνα και Λευκωσία.
Ωστόσο, σε μια ενδεχόμενη πολυμερή συνεργασία των χωρών της Μεσογείου η χώρα που έχει τα μεγαλύτερα, σοβαρότερα και άλυτα προβλήματα στην περιοχή είναι η Ελλάδα, με τον κίνδυνο «η λύση» των προβλημάτων να καταστεί επικίνδυνη για τα εθνικά συμφέροντα. Και τούτο διότι σε μια πολυμερή διάσκεψη για τη Μεσόγειο η Ελλάδα θα έχει να αντιμετωπίσει τα ίδια τα σφάλματα της κυβέρνησης Μητσοτάκη από το 2019, με εσφαλμένες αποφάσεις και ενέργειες των υπουργείων Εξωτερικών και Αμυνας.
Τα σφάλματα της κυβέρνησης Μητσοτάκη ξεκίνησαν το 2019, τα οποία σήμερα εκμεταλλεύεται η Τουρκία στην προσπάθειά της να επικρατήσει σε ολόκληρη την Αν. Μεσόγειο. Συγκεκριμένα, η Τουρκία και η Λιβύη δεν κάνουν βήμα πίσω και δεν αναστέλλουν ή ακυρώνουν την Τ/Λ ΑΟΖ, και αυτό το ανέφερε κατηγορηματικά ο Τούρκος ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν στον Αμερικανό ομόλογό του Μαρκο Ρούμπιο στην πρόσφατη άτυπη συνάντησή τους στην Ουάσινγκτον. Υποστήριξε μάλιστα ότι η Τ/Λ ΑΟΖ είναι νόμιμη διότι υπάρχουν αντικριστές ακτές (lines of sight) μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. H νομιμότητα της T/Λ ΑΟΖ που ισχυρίζεται η Τουρκία και έχει αναρτηθεί στον Πίνακα 104 του ΟΗΕ βασίστηκε στην έγγραφη και ενυπόγραφη θέση του Ελληνα ΥΠΕΞ τον Αύγουστο του 2019, ο οποίος δήλωσε ότι η περιοχή ανατολικά Ρόδου και Καστελόριζου κείται στη Μεσόγειο.
Η θέση αυτή του ΥΠΕΞ 2019 ταυτίζεται με τη θέση της Τουρκίας 1959, η οποία έκτοτε αγωνιωδώς προσπαθεί να εντάξει την περιοχή ανατολικά Ρόδου και Καστελόριζου στη Μεσόγειο για να έχει στη συγκεκριμένη περιοχή 12 ν.μ. χωρικά ύδατα μέσω Μεσογείου. Με την Τουρκία να έχει 12 ν.μ. ανατολικά Ρόδου λόγω Μεσογείου εξαφανίζεται παντελώς η ΑΟΖ του Καστελόριζου και σε πολύ μεγάλο ποσοστό της Ρόδου διότι τα 12 ν.μ. χωρικά ύδατα της Τουρκία στην περιοχή εισέρχονται ως σφήνα ανάμεσα σε Ρόδο και Καστελόριζο και εξανεμίζουν εντελώς την ΑΟΖ των δύο ελληνικών νησιών. Με αυτά τα δεδομένα η Τουρκία είχε το πλεονέκτημα από το 2019 να οριοθετήσει ΑΟΖ με τη Λιβύη, γεγονός που έγινε πράξη τον Νοέμβριο του 2019 και κατατέθηκε στον ΟΗΕ το 2020.
Δυστυχώς την ίδια θέση εξέφρασε και ο νυν υπουργός Αμυνας στη Βουλή, ότι περιοχή ανατολικά Ρόδου και Καστελόριζου κείται στη Μεσόγειο, παρά τις επίσημες θέσεις του ΥΠΕΞ από το 2010 να μην αποδεχθεί η Ελλάδα ότι το Καστελόριζο κείται στη Μεσόγειο, διότι θα υπάρξει διάσπαση της συνοχής των νήσων του Αν. Αιγαίου με απρόβλεπτες συνέπειες. Η βεβιασμένη οριοθέτηση της μερικής μέσης γραμμής ΑΟΖ με την Αίγυπτο αποτελεί ακόμα ένα σοβαρό πρόβλημα για τη χώρα και τούτο διότι το ΥΠΕΞ δεν οριοθέτησε ελληνική περιοχή ΑΟΖ στην οποία να ορίζεται η ΑΟΖ με συντεταγμένες, παρά έμεινε ξεκάρφωτη η μέση γραμμή, η οποία δεν έχει αξία περισσότερο από το τίποτα.
Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι τόσο η Τουρκία όσο και η Λιβύη, πέραν της μέσης γραμμής ΑΟΖ στην Τ/Λ ΑΟΖ, χωριστά οριοθέτησαν τις δικές τους ΑΟΖ με συντεταγμένες. Οποιες θέσεις ειδικών και ανειδίκευτων ότι η οριοθέτηση της μέσης γραμμής με την Αίγυπτο τέμνει και εξουδετερώνει την Τ/Λ ΑΟΖ δεν έχουν βάση, διότι περιοχή ελληνικής ΑΟΖ με συντεταγμένες με βάση τη μέση γραμμή της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ δεν υφίσταται. Αυτό αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι οι έρευνες των πλοίων για πόντιση ηλεκτρικού καλωδίου στην περιοχή βορειοανατολικά Κρήτης, Κάσου και Καρπάθου για να φτάσει στην Κύπρο για την ηλεκτρική διασύνδεση σταμάτησαν αρκετές φορές λόγω παρέμβασης τουρκικών πολεμικών πλοίων, τα οποία ενημέρωσαν το ερευνητικό σκάφος να μη βγει έξω από τα 6 ν.μ. ελληνικά χωρικά ύδατα διότι η περιοχή αυτή δεν έχει οροθετηθεί ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Με τις ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης ότι το Καστελόριζο κείται στη Μεσόγειο και γίνεται διάσπαση της συνοχής των νήσων Αν. Αιγαίου, η ΑΟΖ του Καστελόριζου εξανεμίζεται και δεν υπάρχει δυνατότητα οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Κύπρου από το Καστελόριζο, διότι το έχει περικυκλώσει η Τουρκία με τα 12 ν.μ. χωρικά ύδατα προς δυσμάς και ανατολικά από τις τουρκικές ακτές.
Σε μια πιθανή συνδιάσκεψη των χωρών για τη Μεσόγειο η μόνη χώρα που έχει να αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα θα είναι η Ελλάδα για τους λόγους που αναφέρθηκαν, στους οποίους προστίθεται και το casus belli της Τουρκίας. Οσο το casus belli παραμένει ενεργό, δεν υπάρχει δυνατότητα επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. στην περιοχή Ρόδου – Καστελόριζου, για να αποκόψουν την Τ/Λ ΑΟΖ, ενώ οποιαδήποτε νομική ελληνική θέση και σε οποιοδήποτε Διεθνές Δικαστήριο για την ΑΟΖ του Καστελόριζου θα αντιμετωπίσει πολλές δυσκολίες λόγω προγενέστερων αποφάσεων.
Ο Λευκός Οίκος στρίμωξε την Αγκυρα για ρωσικό αέριο και Χαμάς
Τα αμερικανικά ενεργειακά συμφέροντα στη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου σε σχεδόν όλη την ανατολική Ευρώπη εξυπηρετούνται από τη νότια πύλη που είναι η Ελλάδα, μέσω των σταθμών Ρεβυθούσας και Αλεξανδρούπολης. Η επιλογή της Ελλάδας για την εξυπηρέτηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στη νέα εποχή του Ψυχρού Ενεργειακού Πολέμου έγινε με διαδικασίες fast track, η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποδέχτηκε τα αμερικανικά σχέδια – το θέμα έκλεισε. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων στην Τουρκία, τα οποία αυτή τη στιγμή περνούν διά πυρός και σιδήρου.
με Ρούμπιο
Ο Λευκός Οίκος απαιτεί από την Τουρκία -πέραν της απόσυρσης των ρωσικών S-400, που έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα- δύο πολύ συγκεκριμένες κινήσεις της Αγκυρας:
■ να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό φυσικό αέριο, και
■ να αναλάβει την «εξαφάνιση» της Χαμάς από τη Γάζα.
Τα δύο αυτά θέματα συζητήθηκαν διεξοδικώς ανάμεσα στους ΥΠΕΞ ΗΠΑ και Τουρκίας Ρούμπιο και Φιντάν, παρουσία του Αμερικανού αντιπροέδρου Βανς, στον Λευκό Οίκο, όπου κυριολεκτικώς τρύπωσε ο Τούρκος ΥΠΕΞ, συνοδεύοντας αυτόκλητα τον νεόκοπο δημοκράτη, πρώην επικηρυγμένο αντάρτη του ISIS, νυν πρόεδρο της Συρίας Αλ Σάρα, ο οποίος έφτασε στο Οβάλ Γραφείο από την πίσω πόρτα του Λευκού Οίκου.
Οι κωμικοτραγικές συνθήκες των συναντήσεων αυτών δεν απέτρεψαν τους Αμερικανούς να θέσουν στην Τουρκία τις πολύ σοβαρές διευθετήσεις που απαιτούν, έτσι ώστε η Αγκυρα με τη βούλα του προέδρου Τραμπ να αποκτήσει τον γεωπολιτικό ρόλο που θέλουν οι Τούρκοι στη Μέση Ανατολή και την Αν. Μεσόγειο. Το θέμα της κατανάλωσης και της μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου από την Τουρκία μέσω της Μαύρης Θάλασσας και των Στενών αποτελεί κόκκινο πανί για τις ΗΠΑ που απαιτούν την πλήρη κατάργησή του από την Τουρκία. Το θέμα είναι τόσο σοβαρό για τις ΗΠΑ, ώστε αμέσως μετά την άτυπη συνάντηση Ρούμπιο – Φιντάν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε αυστηρή ανακοίνωση με την επισήμανση ότι «…οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ οφείλουν να σταματήσουν οποιαδήποτε σχέση με τη ρωσική ενέργεια».
Με άλλα λόγια, ο Τραμπ βάζει το μαχαίρι στον λαιμό του Ερντογάν να απεξαρτηθεί πλήρως από το ρωσικό αέριο – ένας εκβιασμός που ο Ερντογάν δεν μπορεί να δεχθεί ούτε να υλοποιήσει αμέσως χωρίς κοσμογονικές αλλαγές στον ενεργειακό χάρτη της Τουρκίας. Ετσι, και παρά την έντονη «προσωπική φιλία» Τραμπ – Ερντογάν, η Τουρκία φορτώθηκε και με μια νέα απαίτηση των ΗΠΑ πέραν της απόσυρσης των ρωσικών S-400, που είναι το ρωσικό φυσικό αέριο και ως εκ τούτου οι σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας περιπλέκονται ακόμα περισσότερο.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Ρούμπιο ξεκαθάρισε στον ομόλογό του Φιντάν ότι, όταν τελειώσουν τα ανοιχτά μέτωπα στη Γάζα και την Ουκρανία, τότε ο πρόεδρος Tραμπ με προεδρικό διάταγμα θα μπορέσει κάλλιστα να απελευθερώσει τα αμερικανικά F-35 στην Τουρκία… Στο θέμα της Γάζας υπάρχουν «μεγάλες προσδοκίες εκατέρωθεν, που προσκρούουν όμως στο Ισραήλ. Ο πρόεδρος Τραμπ, που επανειλημμένως έχει εκθειάσει τον Ερντογάν για τον ρόλο του και τη μαεστρία του στην περίπτωση της Συρίας, δεν κρύβει την επιθυμία του η Τουρκία να αναλάβει επιτυχώς και με εγγυήσεις την απόσυρση των μαχητών της Χαμάς από το πεδίο, έτσι ώστε να εδραιωθεί η εκεχειρία με το Ισραήλ στη Γάζα.
Ωστόσο, καμία πλευρά, ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Ισραήλ ούτε και η Τουρκία, δεν παρουσιάζει ένα συγκεκριμένο και ασφαλές σχέδιο για τη διευθέτηση του θέματος της παρουσίας ή όχι των ανταρτών της Χαμάς στην περιοχή της Γάζας. Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ επιθυμούν «την εξαφάνισή τους» από την περιοχή και στρέφουν τα βλέμματα στην Αγκυρα. Η Τουρκία σαφώς επιθυμεί να εδραιωθεί ως εγγυήτρια δύναμη της τύχης των μαχητών της Χαμάς, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα εδραιώσει τη θέση της μόνης και εγγυήτριας δύναμης του μη χριστιανικού πληθυσμού στη Μέση Ανατολή.
Η Τουρκία όμως δεν δείχνει καμία διάθεση να φορτωθεί στο έδαφός της, επομένως να αναλάβει και την επιτήρηση της Χαμάς για ευνόητους λόγους μεγάλου κινδύνου. Αντιθέτως, προτείνει να στείλει αρχική δύναμη 2.000 Τούρκων στρατιωτών στη Γάζα για την επιτήρηση και την προστασία της Χαμάς. Η τουρκική αυτή πρόταση είναι κόκκινο πανί για το Ισραήλ που δεν πρόκειται να δεχθεί ούτε τουρκικό ρουθούνι στη Γάζα, διότι έτσι η Τουρκία θα αποκτήσει ρόλο μεσολαβητή και εγγυητή των δυνάμεων της Χαμάς απέναντι στο Ισραήλ.
Η Τουρκία στρέφεται προς τον ΟΗΕ, ο οποίος σκοπεύει να αποφασίσει την αποστολή διεθνούς δύναμης στην περιοχή, με την Τουρκία να ευελπιστεί ότι σε αυτήν θα ενταχθούν και οι δικές της δυνάμεις. Το θέμα είναι περίπλοκο και ακουμπά και την Ελλάδα, η οποία θα κληθεί να ψηφίσει υπέρ ή κατά της τουρκικής στρατιωτικής δύναμης στην περιοχή τη Γάζας.