Νέα επεισόδια στον κύκλο αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο γειτονικών χωρών για ταυτότητα, ιστορία και ευρωπαϊκή πορεία
- Νικ. Σταυρουλάκις
Οξύνονται οι σχέσεις Σόφιας – Σκοπίων, με βάση τις γνωστές αντιρρήσεις της Βουλγαρίας για τη λεγόμενη «μακεδονική» γλώσσα και ταυτότητα και τις αλλαγές στο Σύνταγμα. Οι σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών είναι τεταμένες τα τελευταία δύο χρόνια, λόγω των συγκεκριμένων αντιρρήσεων της Σόφιας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις των Σκοπίων με την Ε.Ε. Τα κύρια προβλήματα που διατυπώνει η Σόφια εστιάζονται σε ιστορικά ζητήματα, την αναγνώριση χωριστής «μακεδονικής γλώσσας», αλλά και την εφαρμογή του διμερούς συμφώνου φιλίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Τελευταία οι σχέσεις αυτές έχουν οξυνθεί ιδιαίτερα, με πιο πρόσφατα επεισόδια τον βανδαλισμό από άγνωστο της βουλγαρικής πρεσβείας στα Σκόπια, που προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Σόφιας, ενώ την επόμενη ημέρα Βούλγαρος πολίτης απελάθηκε από την κυβέρνηση των Σκοπίων στη Βουλγαρία.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο Εσωτερικών των Σκοπίων, στις αρχές της εβδομάδας (Δευτέρα 12/1/26), στη συνοριακή διάβαση προς τη Βουλγαρία, Ντέβε Μπαΐρ, αστυνομικοί συνέλαβαν Βούλγαρο πολίτη 54 ετών, που οδηγούσε Ι.Χ. αυτοκίνητο με βουλγαρικές πινακίδες, κινούμενο προς την άλλη χώρα (σ.σ.: το βουλγαρικό ΥΠΕΣ δεν έδωσε τα στοιχεία του), καθώς κατά τη διάρκεια ελέγχου βρέθηκε και κατασχέθηκε εθνικιστικό υλικό υπέρ της Βουλγαρίας. Ειδικότερα βρέθηκε ένα μεταλλικό κουτί, μέσα στο οποίο υπήρχαν πανό που ανέγραφαν τα συγκεκριμένα εθνικιστικά συνθήματα.
Το γελοίο της υπόθεσης είναι ότι το Πρωτοδικείο της Κρίβα Παλάνκα των Σκοπίων επέβαλε πρόστιμο και την ποινή «απέλασης»… μόνο για έναν χρόνο! Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει ότι η «απέλαση» αποτελεί «προσχηματική τιμωρία», καθώς είναι γνωστές οι υπόγειες σχέσεις του βουλγαρικής προέλευσης κυβερνώντος κόμματος VMRO DPNME και των στελεχών του με τη Σόφια.
Την προηγούμενη ημέρα (Κυριακή 11/1/26) είχε σημειωθεί μικροβανδαλισμός της βουλγαρικής πρεσβείας στα Σκόπια, όταν αγνωστος δράστης έσπασε τζάμι (!) της κεντρικής εισόδου της πρεσβείας της Βουλγαρίας στα Σκόπια.
Το περιστατικό έγινε αρχικά γνωστό από το βουλγαρικό ΥΠΕΞ, το οποίο καταδίκασε έντονα την ενέργεια. Στη σχετική ανακοίνωσή του αναφέρεται ότι το συμβάν είναι αποτέλεσμα «της συστηματικής έλλειψης αντίδρασης των αρμόδιων θεσμικών οργάνων των Σκοπίων σε προηγούμενες επιθέσεις και πράξεις βανδαλισμού εναντίον εγκαταστάσεων που σχετίζονται με τη Βουλγαρία και τη βουλγαρική κοινότητα».
Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται επίσης ότι πρόκειται για κατάφωρη παραβίαση του καθεστώτος της διπλωματικής αποστολής της Βουλγαρίας και για σαφή παραβίαση της σύμβασης της Βιέννης για τις διπλωματικές σχέσεις. Παράλληλα, η Σόφια κάλεσε τις αρμόδιες Αρχές της των Σκοπίων να λάβουν άμεσα όλα τα απαραίτητα μέτρα για τον εντοπισμό και τη σύλληψη του δράστη, καθώς και να εγγυηθούν την ασφάλεια των βουλγαρικών διπλωματικών και προξενικών Αρχών, του προσωπικού τους και της περιουσίας τους.
Στο προσκήνιο, πάντως, τα βασικά σημεία των διαφωνιών ανάμεσα στα Σκόπια και στη Σόφια αφορούν την ενταξιακή πορεία των Σκοπίων, ιστορικά ζητήματα εστιασμένα στη διαφορετικότητα «γλώσσας και εθνικής ταυτότητας των μη αλβανικής προέλευσης πολιτών των Σκοπίων και την ουσιαστική εφαρμογή του υπογεγραμμένου από τις δύο χώρες συμφώνου φιλίας.
Η Σόφια εμποδίζει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων των Σκοπίων με την Ε.Ε., επικαλούμενη θέματα εθνικής ταυτότητας και ιστορίας, όπως η αναγνώριση της «μακεδονικής γλώσσας» και η «ιστορική προπαγάνδα» κατά της Βουλγαρίας. Παράλληλα η Βουλγαρία εκφράζει αμφιβολίες για την καλή γειτνίαση και την τήρηση του διμερούς συμφώνου φιλίας.
Η γενική κατάσταση είναι τεταμένη και ενέργειες όπως η απέλαση διπλωματών ή άλλα περιοριστικά μέτρα θα μπορούσαν να προκύψουν από την κλιμάκωση των μεταξύ τους διαφορών.