Οι άρον άρον αλλαγές, παραιτήσεις, μετακινήσεις και καρατομήσεις δεν σώζουν το Μαξίμου που κλυδωνίζεται συθέμελα λόγω διαφθοράς
Η κυβέρνηση παραπαίει, αντιδρά σπασμωδικά και πλέον σύρεται πίσω από τα γεγονότα με πυξίδα τον πανικό. Στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο, όπου κάθε σκάνδαλο γεννά έναν ανασχηματισμό και κάθε ανασχηματισμός λειτουργεί σαν πρόχειρο ανάχωμα μέχρι το επόμενο πλήγμα.
- Από τον Κώστα Καββαδία
Δεν πρόκειται για διορθωτικές κινήσεις, όπως προσπαθούν να πείσουν τους εαυτούς τους, αλλά για κινήσεις καθαρής απελπισίας. Κάθε φορά που στο κυβερνητικό επιτελείο πιστεύουν ότι παίρνουν δημοσκοπική ανάσα για να ατενίσουν το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία, μια νέα αποκάλυψη, μια νέα εμπλοκή «γαλάζιων» στελεχών, μια νέα δικογραφία τούς επαναφέρει βίαια στη ζοφερή πραγματικότητα που μόνοι τους δημιούργησαν. Και τότε η συνταγή είναι ίδια και άνοστη: άρον άρον αλλαγές, μετακινήσεις, καρατομήσεις. Οχι από σχέδιο, από ανάγκη. Οχι από ισχύ, από αδυναμία.
Ο ανασχηματισμός που ανακοινώθηκε εν μέσω της δικογραφίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ 2 είναι ακόμα μία κίνηση άμυνας που αποτυπώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο το κλίμα αναβρασμού που επικρατεί στο Μέγαρο Μαξίμου. Η εικόνα μιας κυβέρνησης που αναγκάζεται διαρκώς να αλλάζει το υπουργικό σχήμα υπό το βάρος δικαστικών εξελίξεων που αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα της συνιστά από μόνη της μια πρωτοφανή συνθήκη για τα μεταπολιτευτικά δεδομένα.
Διαρκής ασφυξία
Η μαζικότητα των εμπλεκόμενων υψηλόβαθμων στελεχών, οι παραιτήσεις και οι αντικαταστάσεις έχουν γίνει καθημερινό φαινόμενο, ενώ η προοπτική νέων δικογραφιών που ήδη διαφαίνονται στον ορίζοντα δημιουργεί περιβάλλον διαρκούς ασφυξίας. Το κυβερνητικό επιτελείο δεν διαχειρίζεται πλέον μια κρίση αλλά ένα τσουνάμι εξελίξεων που ανακυκλώνουν το πρόβλημα και το επαναφέρουν συνεχώς στο προσκήνιο.
Κάθε νέα κοινοβουλευτική διαδικασία, κάθε νέα αποκάλυψη βυθίζει την κυβέρνηση σε κινούμενη άμμο σκανδάλων κι αυτό είναι που καθιστά την κατάσταση ακόμα πιο επιβαρυντική. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν εμφανίζεται ως «ατύχημα», αλλά ως συνέχεια ενός ενδεχομένως οργανωμένου σχεδίου διασπάθισης δημόσιου χρήματος. Είχαν προηγηθεί άλλες δικογραφίες, άλλες εγγενείς υποθέσεις, άλλα επεισόδια τα οποία σταδιακά διάβρωναν την εικόνα της κυβέρνησης. Την ίδια στιγμή, το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων υπόσχεται νέα επεισόδια για τη δράση των… ωτακουστών του Μεγάρου Μαξίμου σε μια συσσώρευση σκανδάλων που πλέον επιφέρουν ανυπολόγιστη φθορά. Σε όλα αυτά προστίθενται το σιδηροδρομικό έγκλημα των Τεμπών, η κοινωνική πίεση από τη συνεχιζόμενη ακρίβεια, το αυξημένο κόστος ζωής και η ενεργειακή κρίση, μετατρέποντας την πολιτική πίεση σε συνολική ασφυξία.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό κλυδωνισμών, στο εσωτερικό του Μεγάρου Μαξίμου καταγράφονται αντικρουόμενες εισηγήσεις για τα επόμενα βήματα. Ενα τμήμα του κυβερνητικού μηχανισμού εισηγείται «έξυπνη απόδραση» μέσω πρόωρων εκλογών, προτού η υπόθεση λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Το επιχείρημα είναι ότι όσο η κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη, υπάρχει περιθώριο πολιτικής πρωτοβουλίας. Αν όμως αφεθεί να εξελιχθεί πλήρως, το κόστος ενδέχεται να γίνει μη αναστρέψιμο. Επιπλέον, η δεδομένη αδυναμία του ΠΑΣΟΚ να καρπωθεί οφέλη και το κατακερματισμένο τοπίο ενισχύουν την πεποίθηση ότι τώρα είναι η καλύτερη στιγμή για έναν εκλογικό αιφνιδιασμό.
Ωστόσο, στο πρωθυπουργικό περιβάλλον η επιλογή αυτή αντιμετωπίζεται προσώρας με έντονη καχυποψία. Προσφυγή στις κάλπες υπό αυτές τις συνθήκες μοιάζει δεδομένο ότι θα εκληφθεί ως ευθεία ομολογία ήττας, μια κίνηση φυγής από σκάνδαλα που δεν μπορούν να ελεγχθούν κι αυτό το γνωρίζουν καλά οι στενοί συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη. Γι’ αυτό αναζητείται μια λεπτή ισορροπία σε μια πραγματική σπαζοκεφαλιά. «Πώς μπορεί να υπάρξει αιφνιδιασμός χωρίς να δοθεί η εικόνα ότι η κυβέρνηση σύρεται; Πώς μπορεί να στηθεί μια “απόδραση” που να μη μοιάζει με απόδραση;» Αυτά είναι τα φλέγοντα ερωτήματα που βασανίζουν τους ενοίκους του πρωθυπουργικού μεγάρου που καλούνται να επιλύσουν μια εξίσωση η οποία όσο περνά ο χρόνος γίνεται όλο και πιο ασφυκτική.
Εφεδρείες ειδικού σκοπού
Την ίδια στιγμή, οι αντικαταστάσεις που γίνονται σε επίπεδο των προσώπων δεν δείχνουν καμία διάθεση ανανέωσης, αλλά αποκλειστικής διαχείρισης εσωτερικών ισορροπιών. Οι νέες εφεδρείες στο υπουργικό σχήμα δεν υπηρετούν κάποιο συνεκτικό σχέδιο, αλλά έναν πολύ απλό στόχο: να κατευναστούν οι εσωκομματικές αντιδράσεις και να επιβραβευτούν οι πρόθυμοι. Εκείνοι που σήκωσαν το βάρος της υπεράσπισης του κυβερνητικού αφηγήματος, ανεξαρτήτως κόστους και ανεξαρτήτως λογικής. Εκείνοι που δεν δίστασαν να επιτεθούν σε πολιτικούς αντιπάλους και σε οποιονδήποτε τόλμησε να ασκήσει κριτική, ακόμα κι όταν τα δεδομένα ήταν αμείλικτα.
Ο Μακάριος Λαζαρίδης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, βρίσκοντας έπειτα από πολλή προσπάθεια τη θέση του στον… ήλιο του υπουργικού θώκου. Ασφαλώς η προώθηση τέτοιων στελεχών δεν εκπέμπει μήνυμα εξυγίανσης, αλλά εσωστρέφειας και ανακύκλωσης. Δεν αποκαθιστά το αίσθημα αξιοπιστίας, απλώς επιχειρεί να θωρακίσει και να συσπειρώσει το εσωτερικό ενός μηχανισμού που καταρρέει. Μια κοντόφθαλμη επιλογή που δείχνει ότι το βασικό ζητούμενο δεν είναι η επανασύνδεση με την κοινωνία, αλλά η διατήρηση της συνοχής ενός συστήματος εξουσίας που πιέζεται από παντού. Και σε αυτό το πλαίσιο, η υπεράσπιση του «καθεστώτος» γίνεται αυτοσκοπός – ακόμα κι όταν συγκρούεται ευθέως με την πραγματικότητα. Το αποτέλεσμα είναι μια κυβέρνηση που μοιάζει να κινείται χωρίς στρατηγική εξόδου. Από τη μία πλευρά, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις αποκαλύψεις που διαδέχονται η μία την άλλη. Από την άλλη, δεν φαίνεται να διαθέτει ένα πειστικό σχέδιο επαναφοράς της πολιτικής ατζέντας.
Οι ανασχηματισμοί δεν λύνουν το πρόβλημα, το μεταθέτουν. Και οι εκλογές, όσο κι αν συζητούνται, δεν αποτελούν εύκολη λύση. Το Μέγαρο Μαξίμου δεν βρίσκεται απλώς σε δύσκολη θέση. Βρίσκεται σε κατάσταση φθοράς χωρίς φρένα. Κάθε κίνηση που κάνει για να κερδίσει χρόνο αποτυγχάνει. Κάθε προσπάθεια να αλλάξει την ατζέντα επιστρέφει στο ίδιο σημείο: στα σκάνδαλα, στις δικογραφίες και στα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Δεν υπάρχει πια «επόμενη μέρα» που να σχεδιάζεται. Υπάρχει μόνο η διαχείριση αλλεπάλληλων κρίσεων σε μια συνθήκη που δείχνει ότι ο έλεγχος έχει χαθεί.
Από εκεί και πέρα, όλα τα σενάρια είναι στο τραπέζι, όχι όμως με τη θέληση της κυβέρνησης, αφού αδυνατεί να ορίσει ατζέντα και απλώς παρακολουθεί ανήμπορη ενδεχόμενες παραλλαγές της ίδιας αναγκαστικής πορείας. Και σε αυτή την πορεία το μόνο που δεν αλλάζει είναι η κατεύθυνση που οδηγεί κατευθείαν στον γκρεμό.