Ο άνθρωπος που έστησε το παρακράτος των υποκλοπών, τώρα εμφανίζεται ως «προστάτης» των ανηλίκων. Το «Σύνδρομο της ύβρεως» και η ροπή προς τον ολοκληρωτισμό
Οταν η πολιτική εξουσία χάνει το μέτρο, η επιστήμη της ψυχιατρικής παίρνει τον λόγο. Η τελευταία «φαεινή ιδέα» του Κυριάκου Μητσοτάκη να επιβάλει ένα ιδιότυπο ψηφιακό κλουβί στους εφήβους έως 15 ετών, απαγορεύοντάς τους την πρόσβαση στα social media, δεν είναι απλώς ακόμα μία αποτυχημένη επικοινωνιακή φωτοβολίδα, έτσι όπως το κάνει. Είναι το σύμπτωμα ενός ηγεμόνα που εγκλωβισμένος στο «Σύνδρομο της ύβρεως» θεωρεί πως μπορεί να νομοθετεί πάνω στη βιολογία, στην κοινωνία και την ίδια την ελευθερία.
- Γράφει Eιδικός συνεργάτης
Ενώ η συζήτηση για τη λήψη μέτρων αναφορικά με τη χρήση των sosial media από τους ανηλίκους είναι αναγκαίο να γίνει με σοβαρούς και υπεύθυνους όρους, στο παραληρηματικό σύμπαν του Μαξίμου οι νέοι άνθρωποι αντιμετωπίζονται ως δυνάμει κατάδικοι που χρειάζονται «ψηφιακό σωφρονιστήριο». Η επιστήμη εξηγεί πως η μακροχρόνια παραμονή στην εξουσία προκαλεί δομικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο: η ντοπαμίνη της παντοδυναμίας καταστέλλει τον προμετωπιαίο φλοιό, εκμηδενίζοντας την ικανότητα για λογική κρίση. Πώς αλλιώς να εξηγηθεί η εμμονή ενός πρωθυπουργού να «κλειδώσει» το TikTok των 15χρονων, την ώρα που ο ίδιος «ξεκλείδωνε» με τον πιο παράνομο τρόπο τις ιδιωτικές ζωές πολιτικών αντιπάλων, δημοσιογράφων και υπουργών μέσω του Predator;
Aνικανότητα
Η αντίφαση είναι κραυγαλέα και κλινικά ενδιαφέρουσα: Ο άνθρωπος που έστησε το σκοτεινό παρακράτος των υποκλοπών, παρακολουθώντας τους πάντες και τα πάντα, τώρα εμφανίζεται ως «προστάτης» της νεολαίας, επιβάλλοντας ψηφιακό curfew. Η αλήθεια είναι πιο πεζή και τρομακτική. Ο κ. Μητσοτάκης δεν φοβάται για την ψυχική υγεία των εφήβων. Στην πραγματικότητα φοβάται -εν όψει και των εκλογών- την οργή τους που ξεχειλίζει στα social media, εκεί που οι «κοριοί» του δεν μπορούν να επιβάλουν σιωπή.
Την ίδια στιγμή η κυβέρνησή του βουλιάζει στον βούρκο της «υβριστικής ανικανότητας». Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τις «μπανάνες στον Ολυμπο» και τα εκατομμύρια που έρευσαν σε ανύπαρκτες καλλιέργειες, είναι η απόδειξη ενός συστήματος που έχει χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Οταν ένας ηγεμόνας πιστεύει ότι μπορεί να βαφτίζει το κρέας ψάρι και το Μέτσοβο… βαμβακοπαραγωγική ζώνη, τότε η άρνηση της παραίτησης δεν είναι πολιτική επιλογή, αλλά υπαρξιακή ανάγκη.
Γιατί δεν παραιτείται; Διότι για τον «υβριστικό» ηγέτη η εξουσία είναι το μοναδικό οξυγόνο. Η αγκίστρωση στην καρέκλα είναι μια νευροβιολογική εξάρτηση, που τον κάνει να πιστεύει ότι θα «διασωθεί» ακόμα και μέσα στον ορυμαγδό των αποκαλύψεων. Θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τους νόμους, τους θεσμούς και την κοινή λογική.
H σήψη
Το «ψηφιακό κλουβί» που προτείνει ο κ. Μητσοτάκης για τα παιδιά είναι το ίδιο κλουβί στο οποίο προσπαθεί να κλείσει ολόκληρη τη χώρα για να προστατεύσει τον εαυτό του από τη Νέμεση που έρχεται. Αλλά οι «κοριοί», οι «μπανάνες» και τα «ψηφιακά σιωπητήρια» δεν μπορούν να κρύψουν τη σήψη για πολύ ακόμη. Η πραγματικότητα, όσο κι αν προσπαθεί να τη φιμώσει μετά τα μεσάνυχτα, θα τον βρει στο φως της ημέρας. Και τότε η πτώση θα είναι τόσο εκκωφαντική όσο και η αλαζονεία του.
Tολμά να παρουσιάζει την απόλυτη παρακμή ως… μια εθνική κανονικότητα
Δεν είναι πια απλώς ένας πρωθυπουργός που φθείρεται, αλλά ένας ηγέτης που δείχνει να έχει ταυτίσει την προσωπική του πολιτική επιβίωση με την ίδια τη μοίρα της χώρας. Και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο σημείο κάθε εξουσίας: όταν παύει να κυβερνά με αίσθηση μέτρου και αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν να μην υπάρχει ζωή έξω από τη δική της παράταση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν δίνει την εικόνα ανθρώπου που έλαβε το μήνυμα της κοινωνίας. Δίνει την εικόνα ανθρώπου που άκουσε την οργή, μέτρησε τη ζημιά και αμέσως έσπευσε να στήσει έναν νέο μηχανισμό άμυνας. Οχι για να λογοδοτήσει πραγματικά, αλλά για να κερδίσει χρόνο. Οχι για να αναλάβει όλο το βάρος, αλλά για να το διασπείρει. Οχι για να πει «απέτυχα», αλλά για να ψιθυρίσει «φταίνε και άλλοι, άρα πρέπει να μείνω εγώ».
Αυτό ακριβώς φάνηκε και στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η γραμμή του Μεγάρου Μαξίμου δεν ήταν η γραμμή της καθαρής πολιτικής ευθύνης. Ηταν η γνώριμη τέχνη της απορρόφησης κραδασμών: λίγη παραδοχή, μπόλικη σχετικοποίηση, αρκετό «βαθύ κράτος», ακόμα περισσότερη μετατόπιση της συζήτησης. Σαν να μας λέει ότι το πρόβλημα είναι τόσο παλιό, τόσο βαθύ και τόσο διαχρονικό ώστε πάλι ο ίδιος είναι τάχα ο καταλληλότερος να το θεραπεύσει. Δηλαδή, ο αρχιτέκτονας της σημερινής εξουσίας εμφανίζεται και ως δήθεν σωτήρας από τις παθογένειές της. Πολιτικό θράσος, με συσκευασία μεταρρύθμισης.
Ο κ. Μητσοτάκης δεν κυβερνά πια μόνο με όρους πολιτικής στρατηγικής, αλλά με το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Και αυτό εξηγεί γιατί αρνείται να δει την πραγματικότητα όπως είναι. Οχι επειδή δεν έχει μπροστά του τα στοιχεία της φθοράς. Τα έχει. Τα βλέπει. Αλλά τα φιλτράρει μέσα από ένα πρίσμα εξουσίας που του επιτρέπει να πιστεύει ότι κάθε κρίση είναι διαχειρίσιμη, κάθε σκάνδαλο ξεπερνιέται, κάθε κοινωνική αγανάκτηση μπορεί να ξεθυμάνει, αρκεί να αντέξει λίγο ακόμη. Είναι η παλιά ασθένεια της αλαζονικής εξουσίας: η πεποίθηση ότι η κοινωνία κουράζεται προτού κουραστεί το σύστημα.
Γι’ αυτό και δεν παραιτείται. Δεν παραιτείται γιατί δεν θεωρεί ότι η αποχώρηση είναι πράξη ευθύνης. Τη θεωρεί ήττα. Προσωπική, ιστορική, οικογενειακή, πολιτική. Για έναν πρωθυπουργό που επένδυσε στο προφίλ του τεχνοκράτη διαχειριστή, του «μοναδικού κατάλληλου», του ανθρώπου που ξέρει και μπορεί, η παραίτηση θα ήταν ο δημόσιος θρυμματισμός ενός μύθου που χτίστηκε μεθοδικά επί χρόνια. Και οι μύθοι της εξουσίας δεν πέφτουν εύκολα. Κρατιούνται από την καρέκλα σαν να είναι η τελευταία τους δικαίωση.
Η ελληνική πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από ηγέτες που έφυγαν μόνο όταν δεν μπορούσαν να κάνουν αλλιώς. Σπάνια έφυγαν επειδή φωτίστηκαν από αυτογνωσία. Συνήθως έφυγαν όταν κατέρρευσε η ασπίδα προστασίας τους: η κοινοβουλευτική ισχύς, ο κομματικός μηχανισμός, η κοινωνική ανοχή, το αφήγημα της αναγκαιότητάς τους. Μέχρι τότε όλοι πίστευαν ότι θα το γυρίσουν. Οτι θα ανακάμψουν. Οτι ο χρόνος θα ξεπλύνει όσα η πραγματικότητα καταγράφει με σκληρό τρόπο. Η εξουσία, άλλωστε, έχει ένα ύπουλο χαρακτηριστικό: δεν σε κάνει μόνο πιο σκληρό. Σε κάνει και πιο βέβαιο ότι χωρίς εσένα όλα θα καταρρεύσουν.
Αυτό ακριβώς πουλά σήμερα ο Μητσοτάκης. Τον φόβο της αστάθειας. Το δίλημμα του χάους. Την ιδέα ότι ακόμα και φθαρμένος, ακόμα και τραυματισμένος, ακόμα και βαρύς από σκιές, παραμένει καλύτερος από κάθε εναλλακτική. Είναι το τελευταίο καταφύγιο κάθε εξουσίας που τρίζει: να παρουσιάζει τη δική της παρακμή ως προϋπόθεση εθνικής κανονικότητας. Ομως εκεί βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική απάτη. Η χώρα δεν ταυτίζεται με τον πρωθυπουργό της. Η σταθερότητα δεν είναι προσωπικό προνόμιο κανενός. Και η ευθύνη δεν ξεπλένεται με διαγγέλματα, τεχνάσματα και επικοινωνιακές μεταμφιέσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν μοιάζει σήμερα με ηγέτη που κρατά τη χώρα όρθια. Μοιάζει ολοένα και περισσότερο με άνθρωπο που έχει μπερδέψει τη χώρα με την καρέκλα του. Και όταν συμβαίνει αυτό, το πρόβλημα δεν είναι πια μόνο πολιτικό, αλλά βαθιά θεσμικό και εθνικό.
Νέο ρεζίλεμα για την… κλειδαρότρυπα
Νέο ράπισμα στην Ελλάδα επιφύλασσαν μόλις την περασμένη Τετάρτη οι Βρυξέλλες. Οπως ανακοίνωσε η Ούρσουλα Φον ντερ Λάγιεν, η Κομισιόν ετοίμασε για όσους χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης εφαρμογή ελέγχου ηλικίας που θα πρέπει να εφαρμόσουν σταδιακά οι χώρες, η οποία, όπως τονίζεται, θα δώσει προτεραιότητα στην ανωνυμία των χρηστών. Τελείως διαφορετική δηλαδή από το kids wallet, που προσπάθησε να επιβάλει «ο πρωθυπουργός της Κλειδαρότρυπας», όπως είχε τονίσει η «κυριακάτικη δημοκρατία».
Οπως ανακοίνωσε συγκεκριμένα η Κομισιόν, η εφαρμογή, η οποία ακολουθεί το παράδειγμα των εφαρμογών που χρησιμοποιήθηκαν μετά την πανδημία του Covid-19, θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν την ηλικία τους κατά την πρόσβαση σε διαδικτυακές πλατφόρμες, όπως ακριβώς τα καταστήματα ζητούν ταυτότητα σε άτομα που αγοράζουν αλκοολούχα ποτά. Είναι φιλική προς τον χρήστη. Καθένας θα μπορεί να την κατεβάζει, να τη ρυθμίζει με το διαβατήριό του ή την ταυτότητα και στη συνέχεια να αποδεικνύει την ηλικία του σε διαδικτυακές υπηρεσίες.
Ο κώδικας
Επίσης, σέβεται τα υψηλότερα πρότυπα απορρήτου στον κόσμο και, όπως τονίστηκε, οι χρήστες θα αποδεικνύουν την ηλικία τους χωρίς να αποκαλύπτουν άλλα προσωπικά στοιχεία. Με απλά λόγια, είναι εντελώς ανώνυμη. Οι χρήστες δεν μπορούν να παρακολουθούνται. Η εφαρμογή λειτουργεί σε οποιαδήποτε συσκευή, τηλέφωνο, tablet, υπολογιστή ή οποιαδήποτε άλλη συσκευή και, τέλος, είναι πλήρως ανοιχτού κώδικα. Και επισήμως δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ενωση θέτει εκτός το kids wallet, επιβεβαιώνοντας τις αποκαλύψεις μας ότι έβαλε φρένο στα σχετικά σχέδια του κ. Μητσιοτάκη.
Την ίδια ώρα η τάση ευρωπαϊκών κρατών να επιβάλουν ηλικιακούς περιορισμούς στη χρήση των social media συνεχίζει να μη βρίσκει καθολική αποδοχή. Η κυβέρνηση της Εσθονίας προστίθεται σε αυτές που θεωρούν τέτοια μέτρα τεχνικά ανεφάρμοστα και εύκολα αναστρέψιμα. Αντί για τον αποκλεισμό των χρηστών, προτείνει την αυστηρή ρύθμιση των αλγορίθμων των μεγάλων τεχνολογικών εταιριών, ώστε να εξαλειφθούν οι εθιστικοί μηχανισμοί στην πηγή τους. Παράλληλα, τονίζει τη σημασία της αξιοποίησης του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου, όπως το GDPR, για την προστασία των δεδομένων των παιδιών.
«Χακαρίστηκε» και η ευρωπαϊκή εφαρμογή!
Μια εντυπωσιακή εξέλιξη που σηματοδοτεί και ένα ευρύτερο φιάσκο σημειώθηκε την Παρασκευή, καθώς αποκαλύφθηκε ότι η ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας των χρηστών στο διαδίκτυο, την οποία είχε παρουσιάσει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, λέγοντας ότι είναι «τεχνικά έτοιμη» και σύντομα θα τεθεί σε χρήση, χακαρίστηκε μέσα σε ελάχιστα λεπτά!
Σύμφωνα με το Politico, ο σύμβουλος κυβερνοασφάλειας Πολ Μουρ αποκάλυψε συγκκεκριμένα ότι κατάφερε να παραβιάσει την εφαρμογή σε λιγότερο από δύο λεπτά, επισημαίνοντας ότι αποθηκεύει ευαίσθητα δεδομένα στη συσκευή του χρήστη χωρίς επαρκή προστασία. Τα προβλήματα επιβεβαιώθηκαν και από άλλους ειδικούς.
Ο Γάλλος ethical hacker Μπαπτίστ Ρομπέρ ανέφερε ότι είναι δυνατή η παράκαμψη των βιομετρικών μηχανισμών ασφαλείας, ενώ ο ερευνητής κρυπτογραφίας Ολιβιέ Μπλαζί σημείωσε ότι ένας ανήλικος μπορεί να χρησιμοποιήσει το κινητό ενός ενήλικα και να εμφανίζεται επίσης ως άνω των 18 ετών. «Αν αποδείξω ότι είμαι άνω των 18, μετά ο ανιψιός μου μπορεί να πάρει το κινητό και να χρησιμοποιήσει την εφαρμογή σαν να είναι και αυτός ενήλικος» εξήγησε.
Βρυξέλλες: Όχι σε «πρόσθετες χρεώσεις»
Σε συνέχεια της ανακοίνωσης που έκανε για απαγόρευση πρόσβασης στα social media από την 1η Ιανουαρίου 2027 για παιδιά κάτω των 15 ετών, ο κ. Μητσοτάκης έστειλε και σχετική επιστολή στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι την έλαβε και ο εκπρόσωπός της Τομάς Ρενιέ, απαντώντας σε ερωτήσεις που δέχθηκε κατά την ενημέρωση Τύπου, ενέταξε την ελληνική πρωτοβουλία στον ευρύτερο ευρωπαϊκό διάλογο για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο και την «ψηφιακή ενηλικίωση», τονίζοντας ότι η Ε.Ε. στηρίζει τα κράτη-μέλη όταν θέτουν όρια ηλικίας για τα κοινωνικά δίκτυα, όπως η Ελλάδα.
Ωστόσο, παραπέμποντας στις ήδη υφιστάμενες πολιτικές της Ε.Ε., όπως η Στρατηγική για ένα Καλύτερο Διαδίκτυο για τα Παιδιά (BIK+) και ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), η επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη δράσης σε επίπεδο Ε.Ε. για τη διασφάλιση ομοιόμορφης εφαρμογής των κανόνων και σημειώνει ότι δεν μπορούν να επιβληθούν πρόσθετες υποχρεώσεις στις πλατφόρμες πέραν όσων προβλέπει ο Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA), προκειμένου να διατηρηθεί η συνοχή της ενιαίας ψηφιακής αγοράς. Η επιτροπή αποφεύγει έτσι προς το παρόν να προκαταλάβει αν θα καταθέσει συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση για κοινό όριο ηλικίας στα κοινωνικά δίκτυα, υπογραμμίζοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη τεχνική εργασία και διαβούλευση με τα κράτη-μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Δηλαδή, επί της ουσίας, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση, με ένα έμμεσο διπλωματικό άδειασμα, απάντησε ότι στηρίζει μεν την απαγόρευση των social media, αλλά δεν μπορεί η Ελλάδα να κινηθεί μόνη της.
Ηδη μετά το πρόσφατο δημοσίευμα της «κυριακάτικης δημοκρατίας» ότι η λύση με το kids wallet πορτοφόλι δεν ήταν ασφαλής, όπως είχαμε αποκαλύψει, η Ευρωπαϊκή Ενωση είχε επισημάνει στον κ. Μητσοτάκη ιδιαιτέρως ότι δεν μπορεί να κινηθεί μόνος του και του το ξαναεπισήμανε και επισήμως αυτή τη φορά. Σύμφωνα δε με πληροφορίες μας, η Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ιδιαιτέρως και πολλαπλά ενοχλημένη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, καθώς από τη μία, μέσω των υπουργών του, την κατηγορεί ότι προσπαθεί να επέμβει στα εσωτερικά της Ελλάδας μέσω της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Από την άλλη, χρησιμοποιεί την Ευρωπαϊκή Ενωση και την απαγόρευση και καλά των social media στην Ελλάδα για να αποσπάσει την προσοχή των Ελλήνων πολιτών από τα σκάνδαλα της κυβέρνησής του.