Η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αν και εμφανίστηκε το 2019 ως υπόδειγμα «εκσυγχρονισμού», εξελίχθηκε σταδιακά σε ένα διεφθαρμένο οικοδόμημα
- Από τον
Κώστα Καββαδία
Στην πολιτική ιστορία της Μεταπολίτευσης καμία κυβέρνηση δεν κατάφερε να συνδέσει τόσο συστηματικά τις μέρες διακυβέρνησής της με έναν αδιάκοπο κύκλο σκανδάλων, παραιτήσεων, διαγραφών, δικογραφιών, ευρωπαϊκών εισαγγελικών ερευνών και θεσμικών εκτροπών όσο αυτή της επταετίας του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η κυβέρνηση, που εμφανίστηκε το 2019 ως δήθεν υπόδειγμα «αριστείας», «τεχνοκρατισμού» και «εκσυγχρονισμού», εξελίχθηκε σταδιακά σε ένα πολιτικό οικοδόμημα όπου η παραγωγή σκανδάλων μετατράπηκε σε καθημερινό φαινόμενο, αγκαλιάζοντας πάνω από 40 υπουργούς, υφυπουργούς, βουλευτές, γενικούς γραμματείς, κομματικά στελέχη και στενούς συνεργάτες του ίδιου του πρωθυπουργού.
Το πλέον πρόσφατο και μακροσκελές κεφάλαιο αυτής της σκοτεινής διαδρομής γράφεται με τις αλλεπάλληλες αποκαλύψεις γύρω από το σίκουελ του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Το κουβάρι, που ακόμη ξετυλίγεται, αποκαλύπτει μια «γαλάζια» αλυσίδα εμπλοκών που περιλαμβάνει τους Κωνσταντίνο Τσιάρα, Κώστα (Αχ.) Καραμανλή, Φωτεινή Αραμπατζή, Σπήλιο Λιβανό, Γιάννη Κεφαλογιάννη, Δημήτρη Βαρτζόπουλο, Νότη Μηταράκη, Κώστα Σκρέκα, Θεόφιλο Λεονταρίδη, Μάξιμο Σενετάκη, Βασίλειο Βασιλειάδη και Γιώργο Στύλιο, με τις έρευνες να αφορούν παράνομες επιδοτήσεις, εικονικές βοσκοτοπικές δηλώσεις και διαχείριση κοινοτικών πόρων υπό βαριές σκιές πελατειακών πρακτικών. Τα νέα αυτά πρόσωπα ήρθαν να προστεθούν στο ήδη εκρηκτικό σκηνικό που είχε δημιουργήσει το πρώτο μέρος του σκανδάλου, με την παραίτηση του Μάκη Βορίδη, των Τάσου Χατζηβασιλείου, Διονύση Σταμενίτη, Χρήστου Μπουκώρου, του γενικού γραμματέα Γιώργου Στρατάκου, αλλά και των κομματικών στελεχών Ανδρέα Καρασαρίνη και Γιάννη Τρουλλινού.
Τον δικό του πρωταγωνιστικό ρόλο είχε και ο συνήθης ύποπτος για την ευρύτερη αμαρτωλή δράση του Λευτέρης Αυγενάκης. Στο ίδιο φόντο, η πρόσφατη υπόθεση του Μακάριου Λαζαρίδη αποτέλεσε ακόμα ένα συμβολικό χτύπημα στον μύθο της κυβερνητικής αξιοκρατίας, μετά την ταχύτατη πολιτική του κατάρρευση, λόγω αποκαλύψεων για το πτυχίο του και την αμφιλεγόμενη πρόσληψή του ως επιστημονικού συνεργάτη χωρίς τα αναγκαία προσόντα.
Ωστόσο, το βαθύτερο ίσως θεσμικό τραύμα της κυβέρνησης ήρθε με το σκάνδαλο των υποκλοπών. Η υπόθεση του παράνομου λογισμικού Predator, οι αποκαλύψεις για παρακολουθήσεις πολιτικών, δημοσιογράφων και κρατικών αξιωματούχων, οδήγησαν στην παραίτηση του Γρηγόρη Δημητριάδη, του πανίσχυρου ανιψιού και στενού συνεργάτη του πρωθυπουργού, του διοικητή της ΕΥΠ Παναγιώτη Κοντολέοντος και του γενικού γραμματέα του ΥΠΕΞ Γιάννη Σμυρλή, ο οποίος συνδέθηκε μέσω διεθνών δημοσιευμάτων με εξαγωγές Predator στη Μαδαγασκάρη.
Η υπόθεση εξέθεσε τη χώρα διεθνώς και μετέτρεψε το κυβερνητικό αφήγημα περί θεσμικής σοβαρότητας σε αντικείμενο διεθνούς δυσπιστίας σε μια υπόθεση. Η τραγωδία των Τεμπών αποτέλεσε άλλο ένα τεράστιο πολιτικό ρήγμα. Ο Κώστας Αχ. Καραμανλής πριν από την εμπλοκή του με κακουργηματικούς όρους στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αναγκάστηκε να παραιτηθεί από υπουργός Μεταφορών μετά το σιδηροδρομικό έγκλημα, όμως οι μεταγενέστερες εξελίξεις απέδειξαν ότι η πολιτική ζημιά δεν περιοριζόταν σε μια παραίτηση.
Ο Χρήστος Τριαντόπουλος παραιτήθηκε στη σκιά του μπαζώματος του χώρου του εγκλήματος, ο Βασίλης Παπαγεωργίου αποχώρησε από τη θέση του γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, ενώ ο Μιχάλης Ταμήλος διεγράφη από τη Ν.Δ. για τις προκλητικές του δηλώσεις εκείνη την περίοδο. Στις αρχές Μαρτίου του 2024 το email-gate αποδήμων αποτέλεσε ακόμα ένα σκανδαλώδες περιστατικό μιας βαθιάς και δυσώδους θεσμικής κρίσης. Η Αννα Μισέλ Ασημακοπούλου οδηγήθηκε εκτός ευρωψηφοδελτίου, ενώ ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εσωτερικών Μιχάλης Σταυριανουδάκης και ο γραμματέας Αποδήμων της Ν.Δ. Νίκος Θεοδωρόπουλος παραιτήθηκαν αμφότεροι μετά τις αποκαλύψεις για διαρροή προσωπικών δεδομένων χιλιάδων αποδήμων, πλήττοντας ευθέως την αξιοπιστία της κυβέρνησης στον χειρισμό ευαίσθητων πληροφοριών.
Τα πρώτα δείγματα γραφής είχαν δοθεί από την αρχή της διακυβέρνησης και το μακρινό 2019, όταν ο Αντώνης Διαματάρης παραιτήθηκε λόγω ψευδών στοιχείων για το βιογραφικό του και ασυμβίβαστων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Τον Οκτώβριο του 2022 ο βουλευτής της Ν.Δ. Ανδρέας Πάτσης διαγράφηκε για υποθέσεις «κόκκινων» δανείων και απευθείας αναθέσεων.
Τον Δεκέμβριο του 2022 η Μαρία Σπυράκη διαγράφηκε μετά το αίτημα άρσης ασυλίας της από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Ο Θέμης Χειμάρας τον Ιανουάριο του 2023 εξωθήθηκε σε παραίτηση για ασυμβίβαστη επιχειρηματική δραστηριότητα με το Δημόσιο, ενώ και ο Παναγής Καππάτος τον Μάρτιο του 2023 βρέθηκε αντιμέτωπος με βαριές ηθικές και οικονομικές καταγγελίες για πλειστηριασμούς αλλά και μια «τρύπα» 100.000 ευρώ, με φόντο την οικονομική διαχείριση του Δικηγορικού Συλλόγου Κεφαλλονιάς.
Την ίδια ώρα, από τις υποκλοπές και το Predator μέχρι τα Τέμπη και το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η διακυβέρνηση Μητσοτάκη άφησε πίσω της και μια αλυσίδα εξεταστικών που περισσότερο θύμιζαν επιχείρηση πολιτικής αυτοπροστασίας. Κάθε νέο σκάνδαλο αποκάλυπτε ένα κράτος βυθισμένο στην αδιαφάνεια, στις πελατειακές εξυπηρετήσεις και τη θεσμική απαξίωση. Με κοινοβουλευτική ασπίδα τη «γαλάζια» πλειοψηφία, το Μαξίμου επιχείρησε επανειλημμένα να περιορίσει τις ευθύνες, μετατρέποντας τις εξεταστικές απροκάλυπτα σε εργαλείο συγκάλυψης. Το αποτέλεσμα ήταν μια πρωτοφανής πολιτική φθορά, όπου οι θεσμοί δοκιμάστηκαν σκληρά και η εμπιστοσύνη των πολιτών τραυματίστηκε βαθιά.
Αποχωρήσεις και διαγραφές λόγω κατακραυγής
Στο ίδιο βεβαρημένο μοτίβο, αλλά σε μια ειδική κατηγορία, προστέθηκε και μια σειρά ακόμα στελεχών με αποχωρήσεις και διαγραφές, αποτέλεσμα της κοινωνικής κατακραυγής. Ο Μιλτιάδης Βαρβιτσιώτης οδηγήθηκε εκτός κυβέρνησης μετά τη δολοφονία του Αντώνη Καργιώτη στο λιμάνι του Πειραιά, καθώς οι χειρισμοί του και κυρίως οι δηλώσεις του θεωρήθηκαν βαθιά προσβλητικές, ενισχύοντας την αίσθηση κυβερνητικής κυνικότητας απέναντι σε μια σοκαριστική κοινωνική τραγωδία.
Ο Αρίστος Δοξιάδης κατέρρευσε πολιτικά σχεδόν ακαριαία, καθώς η ορκωμοσία του ως υφυπουργού Ανάπτυξης μετατράπηκε σε σύντομο πολιτικό φιάσκο, όταν οι σκιές από την παλαιότερη εμπλοκή του στην υπόθεση του «καρτέλ» ξενόγλωσσου βιβλίου προκάλεσαν εκρηκτικές αντιδράσεις, οδηγώντας τον σε αποχώρηση μέσα σε λιγότερο από δύο εικοσιτετράωρα. Η Σοφία Νικολάου αποσύρθηκε από τα ψηφοδέλτια υπό το βάρος ερευνών για απευθείας αναθέσεις εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο της πανδημίας.
Ο Σπύρος Πνευματικός αποκλείστηκε πολιτικά εξαιτίας ακραίων τοποθετήσεων περί διαλογής καρκινοπαθών, προκαλώντας σοκ και αποδοκιμασία, ενώ ο Μουσταφά Κατραντζή αποσύρθηκε μετά τις αντιδράσεις που προκάλεσαν δηλώσεις του περί «Τούρκων της δυτικής Θράκης», προκαλώντας σοβαρό πολιτικό πρόβλημα στη Νέα Δημοκρατία. Τέλος, ο Ιωάννης Σφυράκης, πρώην υποδιοικητής της Υπηρεσίας Ασύλου, οδηγήθηκε επίσης σε παραίτηση λόγω καταγγελιών για απόπειρα χρηματισμού, προσθέτοντας ακόμα έναν κρίκο σε μια αλυσίδα στελεχών που βρέθηκαν εκτός εξουσίας υπό τη βαριά σκιά σκανδάλων, καταγγελιών και θεσμικής απαξίωσης.