Φωτογραφικοί διαγωνισμοί οι μισές αναθέσεις στο Δημόσιο

«Ευρεία χρήση εξαιρετικών διαδικασιών ανάθεσης, όπως η απευθείας ανάθεση και η διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση», που είναι μία άλλη μέθοδος για να γίνονται απευθείας αναθέσεις, διαπίστωσε ακόμη μία χρονιά το Ελεγκτικό Συνέδριο στην «Ετήσια Εκθεση Ευρημάτων, Πορισμάτων και Συστάσεων» που παραδίδει κάθε χρόνο στη Βουλή και κατατίθεται μαζί με το προσχέδιο του Προϋπολογισμού. 

• Από τη Μαρία Παναγιώτου

Παράλληλα, στην έκθεση διαπιστώθηκε πως «σημαντικό ποσοστό συμβάσεων, τόσο κατόπιν διαγωνισμού (43%) όσο και κατόπιν εξαιρετικής διαδικασίας (61%), ανατέθηκε με την υποβολή μίας μόνο προσφοράς», κάτι που προφανώς μεταφράζεται σε φωτογραφικούς διαγωνισμούς και αναθέσεις. 

Εντύπωση, ωστόσο, προκαλεί πως το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν δίνει περισσότερα στοιχεία και ποσοστά επί των συμβάσεων που δίνονται με απευθείας διαδικασίες από την Κεντρική Διοίκηση. Το κάνει μόνο για τους ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, για τα νοσοκομεία, τα ΑΕΙ και τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ), δηλαδή της Α.Ε. του Δημοσίου. 

«Η συντριπτική πλειονότητα των φορέων (90%) ανέθεσε τα σχετικά έργα μέσω της διαδικασίας τής απευθείας ανάθεσης. Από πλευράς αξίας των συμβάσεων, το 85% (περίπου 7,6 εκατ. ευρώ) ανατέθηκε με απευθείας ανάθεση, ενώ το 65,5% του πλήθους και της αξίας των συμβάσεων συγκεντρώθηκε στους οκτώ πρώτους αναδόχους, οι οποίοι έχουν αναλάβει έργα σε όλη την επικράτεια» αναφέρει χαρακτηριστικά για τους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, αλλά δεν αναφέρει κάτι αντίστοιχο για την Κεντρική Διοίκηση.

Στο παρελθόν το Ελεγκτικό Συνέδριο έκανε ακόμη και ειδικές εκθέσεις για το θέμα. Εκθεσή του, για παράδειγμα, που δημοσιεύτηκε στις αρχές του 2023 και περιείχε στατιστικά στοιχεία για τα έτη 2021 και το 2022, κατέγραφε συγκεκριμένα στοιχεία, όπως ότι για τα έτη 2021 και 2022 το Ελληνικό Δημόσιο υπέγραψε 12.615 συμβάσεις συνολικού ύψους κοντά στο 1,5 δισ. με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση. Με βάση αυτή τη διαδικασία, η οποία πρέπει να εφαρμόζεται μόνο σε εξαιρετικές και επείγουσες περιπτώσεις, κάτι το οποίο καταστρατηγείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια, το Δημόσιο καλεί δύο τρεις αναδόχους και αναθέτει τη δουλειά σε όποιον θέλει χωρίς διαγωνιστική διαδικασία. Τέτοια ειδική έκθεση δεν έχουμε δει από το 2023. 

Οι οφειλές

Στην τωρινή ετήσια έκθεση πάντως, το Ελεγκτικό διαπίστωσε ακόμη ότι «εντοπίστηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των στοιχείων των δημοσίων συμβάσεων που τηρούνται στα εσωτερικά μητρώα των φορέων και εκείνων που καταχωρίζονται στα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα (ΚΗΜΔΗΣ)» αλλά και «αύξηση των απλήρωτων και ληξιπρόθεσμων οφειλών της Κεντρικής Διοίκησης σε σχέση με το 2023», καθώς και ελλιπή «τήρηση του Μητρώου Δεσμεύσεων από ορισμένους φορείς», που με απλά λόγια είναι το επίσημο λογιστικό βιβλίο, γεγονός που απειλεί με «δημοσιονομικούς κινδύνους και έκτακτες, μη προγραμματισμένες επιβαρύνσεις». 

Φτώχεια-αποκλεισμός

Ειδική επισήμανση περιέχεται και για τους βασικούς κοινωνικούς δείκτες, όπως ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, ο δείκτης υλικής και κοινωνικής στέρησης, ο δείκτης παιδικής υλικής στέρησης και ο δείκτης gini (ένα στατιστικό μέτρο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της εισοδηματικής ανισότητας) όπου η Ελλάδα εμφανίζει ιδιαίτερα χαμηλές επιδόσεις. «Η άμβλυνση των ανισοτήτων, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού στηρίζεται στη χώρα μας κυρίως στην καταβολή συντάξεων και δευτερευόντως στις λοιπές κοινωνικές μεταβιβάσεις, καθώς τα επιδόματα επιφέρουν μικρή μόνο μείωση της φτώχειας, κατ’ απόκλιση από τα ισχύοντα στις λοιπές χώρες της Ε.Ε., όπου η αντίστοιχη συμβολή είναι ουσιωδώς μεγαλύτερη» επισημαίνεται. 

Σε σχέση με τα ληξιπρόθεσμα προς την Εφορία, που καταγράφονται κάθε χρόνο, αναφέρεται «ότι το 2025 το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο αυξήθηκε κατά 4,16 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024». Αντίστοιχα τα ληξιπρόθεσμα προς τα ασφαλιστικά ταμεία αυξήθηκαν το 2025 κατά 2,09 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2024. Συνολικά οι οφειλές έφτασαν τα 165,18 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 66,5% του ΑΕΠ.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται και τα συμπεράσματα μιας σειράς ειδικών εκθέσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη διάρκεια της χρονιάς, όπως για το εάν είναι αποτελεσματικοί οι μηχανισμοί επίβλεψης της παραχώρησης απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας, στην οποία προφανώς κατεγράφησαν τόσο πλημμελείς έλεγχοι όσο και καθυστερήσεις στην επιβολή προστίμων.