Το πλαφόν στις υπέρογκες χρεώσεις σε καταναλωτικά και πιστωτικές δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, ενώ πρόκειται για ευρωπαϊκές οδηγίες
Λίγες ώρες μετά την αποκάλυψη του πρωθυπουργού πως έρχεται νομοσχέδιο που βάζει πλαφόν στις υπέρογκες χρεώσεις σε καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια, αλλά και πιστωτικές κάρτες, αποκαλύπτεται πως πρόκειται για ακόμα ένα πολιτικό… παραμύθι.
Πέρα από την προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει το μέτρο ως ελληνική πρωτοβουλία, ενώ στην πράξη αποτελεί ενσωμάτωση δύο κοινοτικών οδηγιών, ο αρμόδιος υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος αναγκάστηκε να παραδεχτεί πως το νέο πλαίσιο δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, αλλά θα αφορά όσους λάβουν από εδώ και στο εξής είτε καταναλωτικό ή επισκευαστικό δάνειο είτε εκδώσουν πιστωτική κάρτα, με αποτέλεσμα χιλιάδες κάτοχοι πιστωτικών καρτών και οφειλέτες δανείων χωρίς εξασφαλίσεις να παραμένουν στον αέρα, χρωστώντας τεράστια ποσά στις τράπεζες, πολλές φορές διπλάσια από το αρχικό κεφάλαιο.
Το νομοσχέδιο, που σύντομα θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή, θα αφορά πιστωτικές κάρτες και δάνεια που δεν συνοδεύονται από εξασφαλίσεις (καταναλωτικά ή επισκευαστικά), ύψους μέχρι 100.000 ευρώ, και θα προβλέπει πως το σύνολο της τελικής οφειλής δεν θα μπορεί να ξεπερνά το 30% έως 50% του αρχικού κεφαλαίου, ανάλογα με τη μορφή της πίστωσης.
Το πλαίσιο στην πράξη θα αφορά μόνο τους «κόκκινους» οφειλέτες που αφήνουν απλήρωτες δόσεις, με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται τα λεγόμενα «πανωτόκια». Δηλαδή, για ένα καταναλωτικό δάνειο π.χ. 10.000 ευρώ, ο δανειολήπτης δεν θα πρέπει να καταβάλει συνολικά, μαζί με τους τόκους, πάνω από 13.000-15.000 ευρώ. Η κυβέρνηση ενεργοποιεί στην πράξη οφειλέτες δύο ταχυτήτων. Ενα δάνειο που θα συναφθεί μετά την εφαρμογή του πλαισίου μπορεί να υπόκειται στους νέους περιορισμούς με το πλαφόν στα πανωτόκια, ενώ ένα παλαιότερο δάνειο που έχει υπογραφεί πριν από την ψήφιση του νόμου θα συνεχίσει να διέπεται από το προηγούμενο καθεστώς με τα τεράστια έξτρα επιτόκια, χωρίς κανένα όριο στο ύψος της οφειλής.
Σημειώνεται πως το νομοσχέδιο θα ενσωματώνει και μια δεύτερη οδηγία, η οποία αφορά τον τρόπο χορήγησης δανείων εξ αποστάσεως, καθώς πολλές τράπεζες (αλλά και άλλοι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί) μπορούν να δώσουν δάνεια σε πολίτες και επιχειρήσεις ηλεκτρονικά, χωρίς την αυτοπρόσωπη παρουσία τους σε κάποιο κατάστημα. Ετσι, στο εξής κάθε σύναψη πίστωσης θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από ένα έντυπο, στο οποίο θα αναγράφονται οι όροι και οι προϋποθέσεις της σύμβασης.
Η προσπάθεια της κυβέρνησης να περάσει το νέο νομοσχέδιο ως ακόμα μία φιλολαϊκή πρωτοβουλία έπεσε στο κενό, την ώρα μάλιστα που η χώρα μας θα έπρεπε να είχε ενσωματώσει ήδη τις δύο ευρωπαϊκές οδηγίες.
Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι πως η μία εκ των δύο κοινοτικών οδηγιών (2023/2225) εκδόθηκε στις 18 Οκτωβρίου 2023 και δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Ε.Ε. στις 30 Οκτωβρίου 2023. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως «τα κράτη-μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, το αργότερο την 20ή Νοεμβρίου 2025, τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Εφαρμόζουν τις εν λόγω διατάξεις από την 20ή Νοεμβρίου 2026».
Πρόκειται για μια επισήμανση που αφήνει έκθετη την κυβέρνηση, καθώς επέτρεψε στις τράπεζες να συνεχίσουν το τεράστιο «πάρτι» με τα πανωτόκια για περίπου 2,5 χρόνια, ώστε να επιτυγχάνουν υπέρογκα υπερκέρδη, κι ενώ πρώτα ανακεφαλαιοποιήθηκαν με δεκάδες δισεκατομμύρια από το υστέρημα του ελληνικού λαού.
Υποχρεωτική εφαρμογή κοινοτικών οδηγιών
Το νομοσχέδιο θα προχωρά στην ενσωμάτωση δύο ευρωπαϊκών οδηγιών για την προστασία καταναλωτών από δάνεια και επιτόκια. Συγκεκριμένα, την οδηγία 2225/2023 σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης για καταναλωτές και την οδηγία 2673/2023 όσον αφορά τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που συνάπτονται εξ αποστάσεως – που επιτρέπουν τη θέσπιση ανώτατων ορίων στο κόστος καταναλωτικής πίστης.
Σφοδρή κριτική από τα κόμματα της αντιπολίτευσης
Δριμεία κριτική από τα κόμματα της αντιπολίτευσης προκάλεσε το κυβερνητικό αφήγημα περί «πρωτοβουλίας» για τα πανωτόκια, καθώς, όπως αποκαλύφθηκε, πρόκειται για υποχρεωτική εφαρμογή δύο ευρωπαϊκών οδηγιών.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς κάνει λόγο για επιχείρηση εξαπάτησης των δανειοληπτών. Οπως σημειώνει, «αποκαλύφθηκε η απάτη Μητσοτάκη: ούτε αναδρομική ισχύ θα έχει το μέτρο ούτε ο κ. Μαρινάκης ήταν σε θέση να εξηγήσει πώς θα λειτουργήσει. Αντιθέτως, παραδέχτηκε ότι πρόκειται για εφαρμογή κοινοτικών οδηγιών, οι οποίες μάλιστα έχουν καθυστερήσει».
Οπως επισημαίνεται, χρειάστηκαν σχεδόν 24 ώρες για να παραδεχτεί η κυβέρνηση, διά του αρμόδιου υπουργού Τάκη Θεοδωρικάκου, ότι η μόνη ουσιαστική παρέμβαση ήταν ο καθορισμός του ποσοστού (30%-50%, ανάλογα με τη φύση της πίστωσης). Ωστόσο, το εύρος αυτό, σύμφωνα με την κοινοτική οδηγία, μπορεί να καθορίζεται από τα ίδια τα κράτη-μέλη.
Aίτημα
Την ίδια στιγμή, η επιβολή πλαφόν στις τραπεζικές χρεώσεις και στα επιτόκια αποτελεί βασικό αίτημα του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, το οποίο ζητά την πλήρη εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας 2023/2225 για την προστασία των δανειοληπτών. Οπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η κυβέρνηση «αρνήθηκε να εφαρμόσει ακόμη και τα υποχρεωτικά μέτρα που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία: μέτρα για τον περιορισμό υπερβολικών επιτοκίων, για τον έλεγχο των τραπεζικών χρεώσεων, για τον συνολικό περιορισμό του κόστους δανεισμού, καθώς και για την ενίσχυση της διαφάνειας και της ουσιαστικής προστασίας των καταναλωτών».
Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι η ίδια η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να λαμβάνουν μέτρα για την αποτροπή «καταχρηστικής ή υπερβολικά υψηλής τιμολόγησης της πίστωσης», μέσω της θέσπισης ανώτατων ορίων σε επιτόκια, ΣΕΠΠΕ και συνολικό κόστος δανεισμού.