Γράφει ο Θύμιος Γεωργόπουλος
Υπάρχει ένα πολιτικό παράδοξο τα τελευταία χρόνια στο δημόσιο βίο της χώρας, που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητο και οπωσδήποτε δυσκολότερα μπορεί να επαναληφθεί.
Επί τρία σχεδόν χρόνια, ο Αλέξης Τσίπρας βρέθηκε εκτός της καθημερινής κομματικής αντιπαράθεσης και μάλιστα από την κορυφαία θεσμική θέση, εκείνη του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κι όμως, αποτελεί τον μοναδικό πολιτικό στη σύγχρονη Ελλάδα που δέχθηκε τόσες επιθέσεις, τόση απαξίωση και τόση εμμονική ενασχόληση από πολιτικούς αντιπάλους, δημοσιολογούντες και πρόθυμους σχολιαστές.
Τα αυθόρμητα ερωτήματα που γεννιούνται είναι:
- Γιατί κάποιος που αποτελεί (όπως ισχυρίζονται οι επικριτές του) ένα «τελειωμένο πολιτικό κεφάλαιο», εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης;
- Γιατί η επιστροφή του προκαλεί τόσο έντονη κινητικότητα και τόσες ριζικές ανακατατάξεις -όπως ξεκάθαρα καταγράφουν όλες οι δημοσκοπήσεις- στο πολιτικό σύστημα;
- Γιατί 0 «πολιτικά τελειωμένος» Τσίπρας απειλεί με το «καλημέρα» τον, (με όποια επιτάχυνση κι αν είναι η πτώση) «εσείς θα τρώτε την σκόνη μου», κάθιδρο πλέον Μητσοτάκη;
Η απάντηση είναι απλή. Διότι, παρά τα λάθη, τις αντιφάσεις και τις αβελτηρίες του παρελθόντος, ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να αποτελεί το μοναδικό πολιτικό πρόσωπο του ευρύτερου προοδευτικού χώρου που μπορεί να απειλήσει ουσιαστικά την κυριαρχία της κυβέρνησης.
Η ίδια η ένταση των επιθέσεων που δέχεται αποτελεί έμμεση επιβεβαίωση της πολιτικής του βαρύτητας.
Την ίδια στιγμή, όσοι υποστηρίζουν ότι η απουσία του επέτρεψε στην κυβέρνηση να κυριαρχήσει, αυτοαναιρούνται.
Ερωτώ:
- Γιατί εφόσον πράγματι ήταν πολιτικά ανενεργός και αδύναμος, τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν κατάφεραν να καλύψουν το κενό;
- Γιατί οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αδιαλείπτως εδώ και χρόνια έναν κατακερματισμένο αντιπολιτευτικό χώρο χωρίς σαφή εναλλακτική πρόταση εξουσίας;
- Γιατί όσοι εποφθαλμιούσαν να γίνουν «Χαλίφης στην θέση του Χαλίφη» βρέθηκαν πρωταγωνιστές στο σίκουελ του “Home alone” με την κοινωνία εκτός και γυρισμένη την πλάτη;
Διότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά τα πρόσωπα. Είναι το όραμα, είναι η έμπνευση, είναι η πειθώ «πως ναι, μαζί με την κοινωνία στο επίκεντρο, μπορούμε» και κυρίως είναι το μοντέλο διακυβέρνησης.
Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια κυβερνάται μέσω ενός υπερσυγκεντρωτικού συστήματος εξουσίας που βαφτίστηκε «επιτελικό κράτος».
Στη θεωρία, μας το παρουσίασαν ως ένα μηχανισμό συντονισμού. Στην πράξη εξελίχθηκε σε αυτό που εξ αρχής σχεδιάστηκε να γίνει, ένα κλειστό σύστημα λήψης αποφάσεων, με υπερσυγκέντρωση αρμοδιοτήτων στο πρωθυπουργικό περιβάλλον, δηλαδή σε ολιγάριθμους επιτελείς που υπακούουν τυφλά στον ένα και μοναδικό «Ηγεμόνα», «Μονάρχη», «Άνακτα» και «Κυβερνήτη», στον πρωθυπουργό.
Το αποτέλεσμα είναι ορατό.
Το σκάνδαλο των υποκλοπών αποκάλυψε ένα δίκτυο παρακολουθήσεων πολιτικών, δημοσιογράφων, της ηγεσίας των ενόπλων δυνάμεων και δημόσιων προσώπων που όμοιο του δεν υπήρξε ποτέ άλλοτε και το οποίο τραυμάτισε ανεπανόρθωτα την δημοκρατία και την εικόνα της χώρας. Η υπόθεση Predator εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικές και δικαστικές αντιπαραθέσεις, ενώ ακόμη και σήμερα παραμένουν αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα για τις πολιτικές ευθύνες και τη λειτουργία των θεσμών.
Παράλληλα, το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών εξελίχθηκε σε μείζον ζήτημα δημοκρατικής λογοδοσίας. Η κοινωνική απαίτηση για πλήρη διαλεύκανση των αιτιών και των ευθυνών δεν έχει υποχωρήσει. Αντιθέτως, έχει μετατραπεί σε σύμβολο της κρίσης εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Διεθνείς οργανισμοί και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν επισημάνει σοβαρά ζητήματα που αφορούν τη λειτουργία του κράτους δικαίου στην Ελλάδα, την ελευθερία του Τύπου και τη θεσμική λογοδοσία.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της πολιτικής σύγκρουσης.
Το επιτελικό κράτος δεν είναι απλώς μια διοικητική επιλογή. Είναι μια αντίληψη εξουσίας που συγκεντρώνει δύναμη προς τα πάνω και περιορίζει τους μηχανισμούς ελέγχου. Αντίθετα, το κράτος δικαίου σημαίνει ανεξάρτητη δικαιοσύνη, ισχυρούς θεσμούς, ελεύθερη δημοσιογραφία, διαφάνεια και λογοδοσία για όλους, ανεξαρτήτως αξιώματος.
Για τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, το κράτος δικαίου δεν είναι μια αφηρημένη συνταγματική έννοια. Είναι η βεβαιότητα ότι δεν υπάρχουν πολίτες δύο ταχυτήτων. Ότι ο ισχυρός ελέγχεται όπως και ο αδύναμος. Ότι οι υποθέσεις διαφθοράς (πχ ΟΠΕΚΕΠΕ) δεν συγκαλύπτονται. Ότι οι τραγωδίες δεν ξεχνιούνται. Ότι η δημοκρατία λειτουργεί καθημερινά και όχι μόνο κάθε τέσσερα χρόνια στην κάλπη.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για τον Αλέξη Τσίπρα δεν αφορά τελικά μόνο τον ίδιο. Αφορά την αναζήτηση μιας εναλλακτικής πολιτικής πρότασης απέναντι σε ένα διεφθαρμένο σύστημα εξουσίας που εμφανίζει ολοένα και περισσότερα σημάδια φθοράς και που μέχρι χθες δεν είχε αντίπαλο.
Αφορά εντέλει την ίδια την δημοκρατία.
Η πρόσφατη πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα επανέφερε στο προσκήνιο ακριβώς αυτά τα ζητήματα: την ανάγκη θεσμικής αποκατάστασης, τη μάχη κατά της διαφθοράς και την επανατοποθέτηση της πολιτικής στο πεδίο της κοινωνικής λογοδοσίας.
Και αυτό εξηγεί γιατί ο Τσίπρας προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία στους αντιπάλους του.
Διότι τα πρόσωπα έρχονται και φεύγουν. Οι πολιτικές συγκυρίες αλλάζουν. Όταν όμως μια κοινωνία αρχίζει να αμφισβητεί τη λειτουργία των θεσμών και να ζητά ξανά δικαιοσύνη, διαφάνεια και δημοκρατικό έλεγχο, τότε η πολιτική συζήτηση παύει να αφορά το παρελθόν. Αφορά το μέλλον.
Και εκεί είναι που θα κριθούν όλοι.
Στο κάτω κάτω της γραφής
“Η Λογική υπήρχε πάντα, αλλά όχι πάντα σε λογική μορφή”.
Καρλ Μαρξ, Γερμανός φιλόσοφος
Το άρθρο μπήκε στην ελευθερία της Καλαμάτας