Ποια είναι η αινιγματική μορφή με την ομπρέλα, που τη συναντούμε από την Αθήνα μέχρι το Χαλέπι; Τι κοινό έχει η μυστηριώδης ιδιοκτήτρια του ξενοδοχείου «Ζηνοβία», με τη διάσημη Αγκαθα Κρίστι; Και πώς τέσσερις «Αθηναίοι», όπως αποκαλούνται όσοι συνδέονται στενά με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, με καταγωγή από την Αλσατία, βρέθηκαν επικεφαλής των ανασκαφών και της αποκατάστασης της Παλμύρας;
Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της έκθεσης «Αναζητώντας την Ανατολή. Διασταυρούμενες πορείες αρχαιολόγων», που φιλοξενείται στην Εθνική Βιβλιοθήκη (Λεωφ. Συγγρού και Ευριπίδου, Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, 2168091001, 002, 003), έως τις 25 Απριλίου. Πρόκειται περί μιας διπλής έρευνας που εκκίνησε από το πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. Η πρώτη ακολουθεί τα ίχνη τεσσάρων αρχαιολόγων που συνδέονται με τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, των Πολ Περντριζέ, Ανρί Σεϊρίγκ, Αλμπέρ Γκαμπριέλ και Ντανιέλ Σλουμπερζέ, οι οποίοι, κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, ταξίδεψαν στην Ανατολή που ήταν τότε ακόμη σε μεγάλο βαθμό άγνωστη.
Αρχεία
Η δεύτερη έρευνα βασίζεται στις φωτογραφικές συλλογές του πανεπιστημίου του Στρασβούργου, σε συνδυασμό με τα αρχεία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών και άλλων συνεργαζόμενων ιδρυμάτων, όπως και της Ανατολικής Βιβλιοθήκης του πανεπιστημίου Σεν Ζοζέφ της Βηρυτού. Η σύνδεσή τους αναδεικνύει ένα σύνολο αδημοσίευτων αρχείων, που μαρτυρούν την έντονη αρχαιολογική δραστηριότητα των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα.
Η έκθεση παρουσιάστηκε στο Στρασβούργο και στη Ρόδο, πριν μεταφερθεί στην Αθήνα, τόπο εκπαίδευσης και συνάντησης των ερευνητών που βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της ιστορίας. Σε αυτό τον νέο σταθμό, η έκθεση εμπλουτίστηκε με μοναδικό υλικό από τα αρχεία της Γαλλικής Σχολής Αθηνών. Ταξιδιωτικά ημερολόγια, χάρτες, αλληλογραφία και πολυάριθμες μαρτυρίες από τις πρώτες εξερευνήσεις της ανατολικής Μεσογείου κατά το δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνα συνομιλούν με αντικείμενα που σχετίζονται με τις μεθόδους αρχαιολογικής τεκμηρίωσης της εποχής. Ανάμεσά τους φωτογραφικές μηχανές, τοπογραφικά όργανα και εργαλεία πεδίου που επιτρέπουν στον επισκέπτη να προσεγγίσει την καθημερινότητα των αρχαιολόγων και κινούνται ανάμεσα στον χώρο των αρχαιολογικών εργασιών και των εθνογραφικών παρατηρήσεων.
Η συγκριτική παρουσίαση αυτών των αρχείων φωτίζει επίσης την εξέλιξη της φωτογραφίας ως εργαλείου έρευνας από τις γυάλινες πλάκες έως τη στερεοσκοπική εικόνα, από την ακουαρέλα έως τις αεροφωτογραφίες, από τις διαλέξεις που συνοδεύονταν από «φωτεινές εικόνες» έως τα μαθήματα με διαφάνειες.
