Δίκοπο μαχαίρι είναι για τους εργαζομένους η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 στα 67 έτη, που ετοιμάζεται να συμπεριλάβει η κυβέρνηση στα μέτρα μείωσης των δαπανών ύψους 13,5 δισ. ευρώ.
Οσοι επιλέξουν τον δρόμο της φυγής, μέσω της πρόωρης συνταξιοδότησης, κινδυνεύουν να χάσουν έως το 30% της σύνταξής τους. Από την άλλη, οι περίπου 60.000 εργαζόμενοι που θα εγκλωβίζονται στα νέα όρια κάθε έτος θα είναι αντιμέτωποι με τον κίνδυνο μιας πιθανής διαθεσιμότητας, εάν πρόκειται για δημόσιους υπαλλήλους, ή ακόμα χειρότερα μιας απόλυσης, εάν εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις εργατολόγων, ο εγκλωβισμός των εργαζομένων θα φτάσει έως και μία δεκαετία, ανάλογα με τις τροποποιήσεις που θα προκύψουν στα ενδιάμεσα όρια συνταξιοδότησης.
Τις περισσότερες πιθανότητες να εγκλωβιστούν έχουν οι μητέρες με ανήλικο παιδί, οι εργαζόμενοι με βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα και οι ασφαλισμένοι που έχουν θεμελιώσει 25ετία, αλλά ακόμα δεν έχουν πιάσει το όριο ηλικίας. Οπως παρατηρεί ο Αλέξης Μητρόπουλος, εργατολόγος και βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, όσοι βρίσκονται στο κατώφλι της σύνταξης αντιμετωπίζουν διπλό κίνδυνο. «Αφενός πιέζονται από τους εργοδότες να παραιτηθούν ή απολύονται, αφετέρου αδυνατούν να πάρουν σύνταξη γιατί τα όρια συνταξιοδότησης αυξάνουν. Επομένως κινδυνεύουν να βρεθούν σε απόλυτο εισοδηματικό κενό. Είναι λοιπόν ηλίου φαεινότερον ότι η υιοθέτηση τέτοιου είδους προτάσεων θα οδηγήσει σε φτωχοποίηση ευρύτερων κοινωνικών ομάδων που ήδη κακουχούν».
Με ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει μεταβατικό όριο μιας χρονιάς μέχρι να ισχύουν τα αυξημένα όρια ηλικίας είναι πιθανό να προκύψουν μαζικές αιτήσεις συνταξιοδότησης απ’ όσους βρίσκονται πολύ κοντά στο να συνταξιοδοτηθούν. Σε αυτή την περίπτωση, υπολογίζεται ότι θα επιβαρυνθούν τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως και οι Τομείς Πρόνοιας, που χορηγούν εφάπαξ.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ, υπολογίζεται ότι το κόστος για τα Ταμεία θα ανέλθει στα 300.000.000 ευρώ. Ταυτόχρονα θα υπάρξει μείωση ασφαλιστικών εισφορών που υπολογίζεται στα 150.000.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι θα είναι ελάχιστα τα δημοσιονομικά οφέλη που μπορεί να προκύψουν από την αύξηση των ορίων ηλικίας.
Οπως σχολιάζει ο κ. Μητρόπουλος, «εφόσον υιοθετηθεί το νέο μέτρο για αύξηση των ορίων ηλικίας, όσοι έχουν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης με τους νόμους Λοβέρδου – Κουτρουμάνη (ν. 3863 και 3865/2010) πρέπει να επιλέξουν μέσα σε έναν χρόνο αν θα βγουν στη σύνταξη με το υφιστάμενο καθεστώς ή όχι. Οσοι παραμείνουν, θα βγουν στη σύνταξη με τα νέα όρια, δηλαδή στα 67 χρόνια, ή με τα άλλα όρια που θα προκύψουν. Αν και το μέτρο αποσκοπεί κυρίως στη μείωση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων, θα επηρεαστούν και άλλες κατηγορίες εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, μεταξύ των οποίων μητέρες ανήλικων τέκνων».
Από την πλευρά των εργαζομένων, όσοι επιλέξουν να βγουν πρόωρα στη σύνταξη θα εισπράξουν μειωμένες αποδοχές έως και 30%. Ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι η σύνταξη προκύπτει ως μέρος του μισθού που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι τα τελευταία χρόνια του εργασιακού τους βίου. Από τη στιγμή που επιλεγεί η πρόωρη αποχώρηση, τότε η σύνταξη θα προκύψει από χαμηλότερη βάση, άρα θα είναι μικρότερο το τελικό ποσό της σύνταξης που θα καταλήξει στις τσέπες των νέων συνταξιούχων.
Πρόβλημα όμως θα προκύψει και με την καταβολή του εφάπαξ βοηθήματος, ειδικά για τους υπαλλήλους του δημοσίου τομέα που θα προτιμήσουν να ακολουθήσουν τον δρόμο της αποχώρησης. Ηδη το Ταμείο Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ) έχει αφήσει στην ουρά περίπου 55.000 δικαιούχους εφάπαξ, με το συνολικό φέσι να ανέρχεται στο 1,3 δισ. ευρώ. Υπάρχουν ακόμα στην ουρά δικαιούχοι που έχουν υποβάλει σχετική αίτηση από τις αρχές του 2010… Μέχρι το τέλος του έτους, η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα και μπορούν να αποχωρήσουν από το Δημόσιο έως 40.000 άτομα. Στο ενδεχόμενο που η συντριπτική πλειονότητα απ’ αυτούς αποφασίσει να αποχωρήσει, τότε πρακτικά το ΤΠΔΥ αδυνατεί να καταβάλει εφάπαξ, αφού η καθυστέρηση μπορεί να φτάσει έως και τα 7 χρόνια.
Το πρόβλημα της αύξησης των ορίων από τα 65 στα 67 έτη είναι ότι ήδη «τρέχουν» όλες οι διαδικασίες αξιοποίησης των πλασματικών ετών. Αυτό σημαίνει ότι όλοι όσοι θίγονται από τα νέα όρια ηλικίας, αξιοποιώντας το bonus των πλασματικών ετών, βγαίνουν στη σύνταξη με το προηγούμενο καθεστώς.
Σημειώνεται ότι για φέτος μπορούν να αξιοποιηθούν έως και πέντε πλασματικά έτη. Σε αυτά μπορούν να είναι τα χρόνια του στρατού, τα έτη σπουδών και ειδικά για τις εργαζόμενες μητέρες και το διάστημα λοχείας ή κύησης. Επίσης μπορούν να αναγνωριστούν έως 300 ημέρες λόγω ασθένειας και άλλες τόσες λόγω ανεργίας.
Η αύξηση των απαιτούμενων ετών ασφάλισης για τη χορήγηση της κατώτατης σύνταξης επίσης εγκλωβίζει χιλιάδες εργαζομένους, ενώ τους βάζει και απέναντι από μια πιθανή απόλυση. Εως τώρα ισχύει ότι απαιτούνται 15 έτη (4.500 ένσημα) ασφάλισης για να μπορεί ο ασφαλισμένος α πάρει την κατώτατη σύνταξη.
Με τις αλλαγές που προτείνονται θα χρειάζονται 20 έτη (6.000 ένσημα). Αυτό σημαίνει ότι όσοι έκαναν προγραμματισμό να βγουν στη σύνταξη, έστω και με τα λιγότερα δυνατά ένσημα, θα πρέπει να περιμένουν άλλα πέντε χρόνια. Ειδικά όμως στον ιδιωτικό τομέα, αυτή η κατηγορία εργαζομένων βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της απόλυσης. Αιτία το γεγονός ότι λαμβάνουν υψηλότερες αποδοχές από κάποιον καινούργιο υπάλληλο, αφού οι εργαζόμενοι αυτοί εισπράττουν όλες τις αυξήσεις που προβλέπονται από τις λεγόμενες μισθολογικές ωριμάνσεις (τριετίες). Ετσι, αντί να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός εργασίας, για να αντικατασταθούν από νέους και φτηνότερους εργαζομένους.
Οπως παρατηρεί, τέλος, ο κ. Μητρόπουλος, «μέσα σε συνθήκες ύφεσης ένα τέτοιο μέτρο δεν πρόκειται να προσθέσει ούτε μία ημέρα παραπάνω στη βιωσιμότητα του συστήματος. Μια τέτοια προοπτική θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη εξαθλίωση μεγάλο μέρος του πληθυσμού».
Βασίλης Αγγελόπουλος
