Μία νέα και ομολογουμένως έξυπνη μέθοδο νομιμοποίησης “μαύρου” χρήματος ανακάλυψε η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες. Σύμφωνα με τα ευρήματα της επιχειρησιακής ανάλυσης που διενήργησε η Α’ Μονάδα της Αρχής, διάφορα κυκλώματα εκμεταλλεύονταν καταχρηστικά τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, χρησιμοποιώντας τες εν αγνοία τους ως «ενδιάμεσες οντότητες» για να εισάγουν «μαύρο» χρήμα στη νόμιμη οικονομία.
Ειδικότερα, φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονταν ως κάτοικοι Ελλάδας συνήπταν συμβάσεις με εταιρείες ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ύδρευσης ή τηλεπικοινωνιών, επικαλούμενα δικαιώματα σε διάφορα ακίνητα, είτε μέσω ιδιοκτησίας είτε μέσω μίσθωσης. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ίδια πρόσωπα εμφανίζονταν να διατηρούν ταυτόχρονα πολλαπλές συμβάσεις με διαφορετικούς παρόχους για πλήθος ακινήτων.
Στη συνέχεια, οι εμπλεκόμενοι πραγματοποιούσαν επαναλαμβανόμενες καταβολές ποσών, τα οποία ήταν αδικαιολόγητα υψηλά και δεν είχαν καμία αντιστοιχία με την πραγματική κατανάλωση ή τις υφιστάμενες οφειλές τους. Για παράδειγμα, κατέβαλλαν 10.000 ευρώ για έναν λογαριασμό που δεν ξεπερνούσε τα 1.000 ευρώ, δημιουργώντας έτσι τεχνητά μεγάλα πιστωτικά υπόλοιπα στον λογαριασμό τους.
Για τις πληρωμές αυτές χρησιμοποιούνταν συχνά κάρτες και χρηματοοικονομικά μέσα που συνδέονταν με πιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού. Στη συνέχεια οι ίδιοι υπέβαλλαν αιτήματα επιστροφής των χρημάτων, ισχυριζόμενοι ότι τα ποσά καταβλήθηκαν από λάθος. Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας, μην γνωρίζοντας την πραγματική προέλευση των κεφαλαίων, επέστρεφαν τη διαφορά σε τραπεζικούς λογαριασμούς των ιδιωτών.
Με αυτόν τον τρόπο, τα χρήματα εισέρχονταν στο τραπεζικό σύστημα, κυρίως στην Ελλάδα, εμφανιζόμενα ως νόμιμες επιστροφές χρημάτων (refunds) από συνηθισμένες συναλλαγές, παρακάμπτοντας έτσι τα παραδοσιακά φίλτρα ελέγχου προέλευσης των τραπεζών. Όπως διαπιστώθηκε, οι λογαριασμοί υποδοχής των επιστροφών ήταν στην πλειονότητά τους διαφορετικοί από αυτούς μέσω των οποίων γίνονταν οι αρχικές πληρωμές, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ένας μόνος τραπεζικός λογαριασμός λάμβανε πολλαπλές επιστροφές από διαφορετικούς παρόχους μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Τα κεφάλαια αυτά κρίθηκαν ύποπτης προέλευσης, καθώς δεν δικαιολογούνταν από τη φορολογική ή την εν γένει οικονομική εικόνα των δικαιούχων, ενώ σε ορισμένες υποθέσεις συνδέθηκαν άμεσα με απάτες που είχαν πραγματοποιηθεί μέσω του τραπεζικού συστήματος. Καθώς το φαινόμενο παρουσιάζει αυξητική τάση, οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές προσανατολίζονται στην ενίσχυση των ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης και στη θεσμοθέτηση νέων δικλίδων ασφαλείας για την έγκαιρη ανίχνευση και αποτροπή παρόμοιων περιστατικών.
Οι 10 Δείκτες Κινδύνου (Red Flags)
Για την υποβοήθηση των τραπεζών, των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των ίδιων των εταιρειών κοινής ωφέλειας στον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων κινήσεων, η Αρχή κατέγραψε τους ακόλουθους δέκα δείκτες κινδύνου, οι οποίοι λειτουργούν προειδοποιητικά όταν εμφανίζονται συνδυαστικά:
Πληρωμές χωρίς οφειλή: Πραγματοποίηση καταβολών προς παρόχους κοινής ωφέλειας χωρίς να υφίσταται αντίστοιχη οικονομική υποχρέωση.
Ασυνήθιστα υψηλά ποσά: Καταβολή ποσών που είναι δυσανάλογα μεγάλα σε σχέση με την τρέχουσα οφειλή ή την ιστορική κατανάλωση των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Αυξημένη συχνότητα καταβολών: Πληρωμές με πυκνή συχνότητα που δεν ακολουθούν τις καθορισμένες προθεσμίες εξόφλησης, αλλά προσομοιάζουν περισσότερο με τραπεζικές καταθέσεις.
Συχνή αλλαγή χρηματοοικονομικών μέσων: Χρήση διαφορετικών καρτών ή μέσων πληρωμής από τον ίδιο πελάτη, ειδικά όταν η τακτική αυτή παρατηρείται σε κάθε συναλλαγή.
Πληρωμές από το εξωτερικό: Χρήση χρηματοοικονομικών μέσων και καρτών που έχουν εκδοθεί από ιδρύματα με έδρα εκτός της ελληνικής επικράτειας.
Συσσώρευση πιστωτικού υπολοίπου: Δημιουργία και διατήρηση υψηλού πιστωτικού υπολοίπου στους λογαριασμούς που τηρούνται στους παρόχους.
Αιτήματα επιστροφής χρημάτων: Συστηματική υποβολή αιτημάτων για επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Διαφορετικοί λογαριασμοί υποδοχής: Καταβολή των επιστρεφόμενων ποσών σε τραπεζικούς λογαριασμούς διαφορετικούς από εκείνους μέσω των οποίων έγιναν αρχικά οι πληρωμές.
Πολλαπλές πιστώσεις στον ίδιο λογαριασμό: Υποδοχή επιστροφών από πολλούς διαφορετικούς παρόχους κοινής ωφέλειας στον ίδιο τραπεζικό λογαριασμό μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Αναντιστοιχία με την οικονομική εικόνα: Έσοδα και συναλλακτική δραστηριότητα που δεν συνάδουν με τη δηλωθείσα φορολογική ή γενικότερη οικονομική κατάσταση των δικαιούχων.
