«Εκπληκτος και απέραντα ευγνώμων» για την αναγνώριση της έρευνας την οποία έκανε πριν από δεκαετίες είναι ο Τζον Μπ. Γκέρντον, ο Βρετανός καθηγητής Βιολογίας ο οποίος είναι από τη Δευτέρα ο κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Ιατρικής 2012. Ο Γκέρντον μοιράζεται το βραβείο με τον Ιάπωνα συνάδελφό του, Σίνγια Γιαμανάκα, με τον οποίο μοιράζεται και το ερευνητικό αντικείμενο για το οποίο διακρίθηκαν: τον αναπρογραμματισμό ενήλικων κυττάρων με στόχο την κατασκευή βλαστοκυττάρων.
Το 1962, σε ηλικία 29 χρονών, ο Γκέρντον παρατήρησε ότι ο κώδικας του DNA, ο οποίος περιέχεται σε ένα κύτταρο ενήλικου βατράχου, περιέχει κάθε απαραίτητη πληροφορία για τη μετατροπή του κυττάρου σε όλα τα άλλα είδη κυττάρων. Στο σχετικό πείραμα ο Γκέρντον αντικατέστησε τον πυρήνα ενός ωαρίου βατράχου με τον πυρήνα εντερικού κυττάρου του ζώου και παρατήρησε πως και πάλι το ωάριο ήταν ικανό για την παραγωγή γυρίνων. Το 2006, 44 χρόνια μετά την αρχική έρευνα του Γκέρντον, ο Σίνγια Γιαμανάκα έκανε τις ίδιες παρατηρήσεις σε θηλαστικά και σχολίαζε ότι τα διαφοροποιημένα κύτταρά τους είχαν και εκείνα αντίστοιχες ιδιότητες, καθώς μετέτρεψε διαφοροποιημένα κύτταρα ποντικιού σε πολυδύναμα βλαστικά κύτταρα.
Οι ηθικές, θρησκευτικές και πολιτικές προεκτάσεις και ερμηνείες της χρήσης των βλαστοκυττάρων στην ιατρική έρευνα είναι πολλές, καθώς η ενηλικίωση των κυττάρων δεν επιτρέπει τη μετατροπή τους επειδή έχουν αποκτήσει ειδική λειτουργία. Πολλοί θεσμοί και φορείς, όμως, υποστηρίζουν ότι η αφαίρεση των βλαστοκυττάρων από έμβρυα, όταν τα κύτταρα παραμένουν πλειοδύναμα, αντιστοιχεί με αφαίρεση ζωής. Η έρευνα του καθηγητή Γιαμανάκα, λοιπόν, επιτρέπει τη χρήση βλαστοκυττάρων χωρίς να προκαλεί τις ηθικές διαμάχες και τις αμφιβολίες με τις οποίες σχετιζόταν το ερευνητικό πεδίο. «Εάν η έρευνα για τα εμβρυικά βλαστοκύτταρα είναι το μόνο μέσον για να βοηθήσουμε ασθενείς, τότε νομίζω ότι οφείλουμε να το κάνουμε. Αλλά, ταυτοχρόνως -και αυτό είναι ένα φυσικό συναίσθημα-, θέλω να αποφύγω τη χρήση ανθρώπινων εμβρύων» σχολίαζε σχετικώς ο Γιαμανάκα το 2006.
Η βράβευση των δύο επιστημόνων φαίνεται να επιβεβαιώνει τους στόχους του Γιαμανάκα, αλλά και να διαψεύδει κάποιον καθηγητή Βιολογίας σε σχολείο της Βρετανίας ο οποίος σχολίαζε το 1948 ότι η ενασχόληση του Τζον Μπ. Γκέρντον με τη Βιολογία θα ήταν «χάσιμο χρόνου».
Αλέξανδρος Μόρντουντακ
