Την ώρα που οι υπουργοί της κυβέρνησης δηλώνουν ότι οι τιμές στη χώρα μας ξεκίνησαν να πέφτουν, οι νεόπτωχοι Ελληνες, οι οποίοι, αντί για μισθούς και συντάξεις, παίρνουν πλέον χαρτζιλίκι, δυσκολεύονται να αγοράσουν ακόμη και πατάτες! Η τιμή του ταπεινού αυτού εδέσματος, από τη στιγμή που ξεφούσκωσε το περίφημο «κίνημα», εκτοξεύτηκε σε ύψη δυσθεώρητα, κλείνοντας το 2012 με αύξηση 25%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής· μια πορεία που, καθώς φαίνεται, συνεχίζεται χωρίς τον παραμικρό έλεγχο από την Πολιτεία και τους πρώτους μήνες φέτος, καθώς το κιλό έχει φτάσει να πωλείται πάνω από 1 ευρώ.
Και να ήταν ελληνική η πανάκριβη πατάτα, όλο και κάποιοι θα βρίσκονταν να πουν ότι το «καπέλο» θα δημιουργήσει υπεραξία στους τάλαινες Ελληνες παραγωγούς. Αλλά δεν είναι… Εισαγόμενη πατάτα πωλείται στις λαϊκές αγορές, στους πάγκους των αλυσίδων super market και στα μανάβικα σε τιμές που σε καμιά περίπτωση δεν δικαιολογούνται. Γιατί; Πολύ απλά, όταν σε λίγες μέρες θα προωθηθεί στην αγορά η νέα ελληνική σοδειά, σε πρώτη φάση από τη Μεσσηνία και λίγο αργότερα από την Αχαΐα και την Ηλεία, τότε η τιμή της εισαγόμενης θα πέσει, και μάλιστα δραματικά, με αποτέλεσμα οι εγχώριοι παραγωγοί να βρεθούν και πάλι στο περιθώριο.
Ηδη από τα τέλη Φεβρουαρίου το μικρό απόθεμα της ελληνικής πατάτας έχει εξαντληθεί και η ζήτηση καλύπτεται από προϊόντα εισαγωγής, κυρίως από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Τσεχία και την Αυστρία, ενώ ξεκίνησαν ήδη και οι πρώτες εισαγωγές αιγυπτιακής πατάτας, αλλά σε περιορισμένες ακόμη ποσότητες, καθώς και κυπριακής.
Να σημειωθεί ότι τα τελευταία 10 χρόνια «παραδοσιακά» στην Ελλάδα πατάτες τον χειμώνα τρώμε από την Ευρώπη (Γαλλία, Γερμανία) και την άνοιξη από Κύπρο και Αίγυπτο.
Πώς στήνεται
Με δεδομένο ότι οι πατάτες είναι από τα προϊόντα τα οποία επιδέχονται αποθήκευση μακράς διάρκειας, οι χονδρέμποροι έχουν τη δυνατότητα να προκαλούν τεχνητή έλλειψη στην αγορά, με συνέπεια την αύξηση των τιμών. Ειδικά μάλιστα την εποχή που η ελληνική παραγωγή είναι μειωμένη. Οταν οι Ελληνες παραγωγοί αρχίζουν να πωλούν τις πρώιμες ανοιξιάτικες πατάτες, ως διά μαγείας οι τιμές της εισαγόμενης πατάτας υποχωρούν, με την προσφορά να αυξάνεται σημαντικά.
Αν και από πέρυσι τον Σεπτέμβριο οι Ελληνες παραγωγοί είδαν αρκετά χρήματα στην τσέπη τους, καθώς οι τιμές στο χωράφι αυξήθηκαν σημαντικά, έναντι του 2011 που ήταν εξευτελιστικές, οι καταναλωτές την απόσταση από το χωράφι στο ράφι εξακολουθούν να την πληρώνουν χρυσή.
Ειδικότερα, ο παραγωγός εισέπραξε τους προηγούμενους μήνες από 42 έως 60 λεπτά το κιλό -μια τιμή ομολογουμένως σημαντικά αυξημένη σε σχέση με το 2011, που ήταν 0,22 ευρώ το κιλό-, ενώ ο καταναλωτής αγοράζει το ίδιο προϊόν έως και 1,18 ευρώ το κιλό. Δηλαδή οι λιανικές τιμές εμφανίζονται αυξημένες έως και 100%. Βέβαια την ίδια ώρα υπάρχει προϊόν που διατίθεται στην αγορά ακόμη και προς 48 λεπτά του ευρώ το κιλό, αλλά είναι σε πολύ μικρές ποσότητες και αμφιβόλου ποιότητος.
Σε ό,τι αφορά τα εισαγόμενα προϊόντα, οι πατάτες Γαλλίας που κυκλοφορούν στο εμπόριο πωλούνται σε τιμές 90-95 λεπτά το κιλό, ενώ αυτές της Κύπρου κυμαίνονται από 0,75 έως 1,45 ευρώ το κιλό. Να σημειωθεί πάντως ότι τις τελευταίες ημέρες οι τιμές της χονδρικής έχουν αρχίσει να υποχωρούν και, όπως λένε όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα, ένας νέος φαύλος κύκλος ξεκινάει. Από εδώ και πέρα τον πρώτο λόγο έχουν οι εισαγωγές της αιγυπτιακής πατάτας, οι τιμές των οποίων καθορίζονται σε επίπεδα πλήρως ανταγωνιστικά των ελληνικών. Μάλιστα κάθε χρόνο εδώ και τουλάχιστον μια 20ετία παρατηρούνται έντονα φαινόμενα ελληνοποιήσεων, ειδικά αιγυπτιακής πατάτας, σε ό,τι αφορά τις ελληνικές πατάτες από την Πελοπόννησο, ενώ οι γαλλικές και οι γερμανικές πλασάρονται ως πατάτες Νευροκοπίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι παράγονται περίπου 50.000 τόνοι πατάτες Νευροκοπίου, ωστόσο στην αγορά κυκλοφορεί με τον ίδιο «τίτλο» η τριπλάσια ποσότητα.
Από τη μια τα «περίεργα» κόλπα που γίνονται με την πατάτα, από την άλλη η δραματική έλλειψη ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, η ελληνική σοδειά συρρικνώνεται ολοένα και περισσότερο.
Υποχώρηση στις παραγόμενες ποσότητες αναμένονται και φέτος, παρά τη σημαντική αύξηση των τιμών στο χωράφι.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στη Δράμα πέρυσι καλλιεργήθηκαν περίπου 25.000 στρέμματα, ενώ φέτος η έκταση που θα καλλιεργηθεί είναι 5.000 στρέμματα λιγότερα, ήτοι 20% μείωση.
Τεράστιο το κόστος
Την ίδια ώρα στην Πελοπόννησο, όπου η πατάτα αποτελεί σχεδόν μονοκαλλιέργεια για αρκετές περιοχές, τα προβλήματα είναι μεγάλα και ξεκινούν από το υψηλό κόστος της παραγωγής, με βασικό στοιχείο την απόλυτη εξάρτηση της παραγωγής από τις εισαγωγές σπόρου. Να σημειωθεί ότι στην περιοχή της Καλαμάτας και της Μεσσήνης ορισμένα χρόνια πριν καλλιεργούνταν έως 25.000 στρέμματα, ενώ φέτος δεν πρόκειται να ξεπεράσουν τα 3.000.
Μειωμένη όμως ήταν η παραγωγή και την προηγούμενη χρονιά. Συγκεκριμένα, κατά το 2012 η εγχώρια παραγωγή πατάτας έφτασε στα επίπεδα των περίπου 700.000 τόνων, όπως επισημαίνεται σε σχετική έκθεση της ΠΑΣΕΓΕΣ. Η παραγωγή αυτή είναι λίγο μικρότερη από εκείνη του 2011, αλλά παραμένει σημαντικά μειωμένη σε σχέση με εκείνη του 2010 (-11,5 %). Ανοδικά ωστόσο φαίνεται ότι κινήθηκε η μέση τιμή παραγωγού (42 λεπτά ανά κιλό), σημαντικά αυξημένη σε σχέση με εκείνη του 2011, όπως αναφέρει η ΠΑΣΕΓΕΣ.
