Στην Alpha Bank ελπίζουν στην κυβέρνηση προκειμένου να αναστηθεί το μετρό Θεσσαλονίκης. Και η Alpha Bank ελπίζει στην Ελλάκτωρ, καθώς αν η τελευταία δεν εξαγοράσει την ΑΕΓΕΚ (που ηγείται της κοινοπραξίας κατασκευής του μετρό στη συμπρωτεύουσα) κινδυνεύει να χάσει εγγυητικές επιστολές που ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Η ΑΕΓΕΚ «έχει χρεοκοπήσει δύο φορές σε πέντε χρόνια», όπως τονίζουν στην Αττικό Μετρό που ελπίζουν ότι θα αποφευχθεί μια τρίτη χρεοκοπία μέσω εξαγοράς από την Ελλάκτωρ.
Η κατάσταση με το μετρό της συμπρωτεύουσας περιγράφεται μόνο με το «μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα», καθώς η κυβέρνηση δεν μπορεί να διώξει την κοινοπραξία υπό την ΑΕΓΕΚ, ενώ χωρίς να ξεκαθαρίσει το πρόβλημα με τη βασική γραμμή (9,6 χιλιόμετρα με 13 σταθμούς) δυσκολεύεται να υπογράψει και τη σύμβαση για την επέκταση προς την Καλαμαριά. Ποιος μπορεί να μιλάει για επέκταση όταν δεν γνωρίζει πότε θα ολοκληρωθούν το βασικό δίκτυο, η σύνδεση με το αμαξοστάσιο κ.λπ. Σήμερα ενώ το μετρό έπρεπε ήδη να λειτουργεί από τα τέλη του 2012, δεν υπάρχει καν η σήραγγα προς το αμαξοστάσιο!
Στο υπουργείο Ανάπτυξης και Υποδομών, αλλά και στην Αττικό Μετρό παραδέχονται ότι ο διαγωνισμός για το μετρό Θεσσαλονίκης αποτελεί μνημείο προχειρότητας, το οποίο θα πληρώσει πανάκριβα το Ελληνικό Δημόσιο – είτε μέσω της κάλυψης πρόσθετων απαιτήσεων του εργολάβου, καθώς σύντομα θα ξεκινήσει διαδικασία φιλικού διακανονισμού, είτε μέσω της απώλειας τεράστιων κοινοτικών πόρων.
Υποστηρίζουν ότι το έργο κουβαλάει πέντε μεγάλες αμαρτίες που πληρώνει ακριβά η Θεσσαλονίκη:
– Πρώτον, ο σχεδιασμός του στηρίχθηκε σε μελέτη του Δήμου Θεσσαλονίκης (!), το τεχνικό τμήμα του οποίου -ως γνωστόν- δεν έχει σχεδιάσει και πολλά μετρό… Ως αποτέλεσμα υπήρχαν σοβαρά λάθη που τώρα αξιοποιεί η κοινοπραξία προκειμένου να αυξήσει τις απαιτήσεις της. Για παράδειγμα, ένας από τους σταθμούς σχεδιάστηκε πάνω σε ρήγμα και ένας άλλος ακριβώς μέσα σε ρέμα! Τώρα η κοινοπραξία ζητεί δεκάδες εκατομμύρια ευρώ επιπλέον για να καλύψει το πρόσθετο κόστος κατασκευής.
– Δεύτερον, η χάραξη της γραμμής έγινε προκειμένου να εξυπηρετηθεί μόνο ο Δήμος Θεσσαλονίκης, με αποτέλεσμα το τελευταίο τμήμα απλώς να διέρχεται από χωράφια, αντί να καλύπτει την πιο πυκνοκατοικημένη Καλαμαριά. Ετσι το Δημόσιο επιβαρύνθηκε με μεγάλο κόστος απαλλοτριώσεων, χωρίς να εξυπηρετείται μεγάλος αριθμός κατοίκων.
– Τρίτον, το χρονοδιάγραμμα και το κόστος των αρχαιολογικών ανασκαφών ήταν αστεία: Η σύμβαση που υπέγραψε η κοινοπραξία της ΑΕΓΕΚ προέβλεπε ότι τα αρχαιολογικά θα κόστιζαν περί τα 15.000.000 ευρώ και θα ολοκληρώνονταν σε έναν χρόνο! Σήμερα, επτά χρόνια μετά, το κόστος των αρχαιολογικών έχει εκτοξευθεί στα 90.000.000, ενώ θα απαιτηθούν δεκάδες εκατομμύρια προκειμένου να ολοκληρωθούν (π.χ., να δημιουργηθούν οι μουσειακοί χώροι στους σταθμούς κ.λπ.).
– Τέταρτον, ένα τόσο πρόχειρα μελετημένο έργο ανατέθηκε ώστε να παραδοθεί «με το κλειδί στο χέρι».
– Πέμπτον, η ανάδοχος κοινοπραξία (ΑΕΓΕΚ – Αnsaldo TSF – Seli – Ansaldobreda) έχει αυτοπαγιδευθεί. Στην ουσία η σύμβαση που υπέγραψε δεν επιτρέπει στην Αττικό Μετρό να εγκρίνει ούτε μικρό τμήμα από τις πρόσθετες απαιτήσεις. Οταν βέβαια υπέγραφε η ΑΕΓΕΚ, ζούσαμε στην Ελλάδα όπου οι συμβάσεις γίνονταν λάστιχο. Σήμερα, όμως, οι εποχές έχουν αλλάξει και ουδείς βάζει την υπογραφή του κάτω από αποφάσεις για αύξηση του κόστους κατά μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ.
Αλλά και η διοίκηση της Αττικό Μετρό έχει αυτοπαγιδευθεί: Δεν είναι εύκολο να διώξει την κοινοπραξία γιατί θα υπάρξουν σοβαρές αντιδράσεις από τους Ιταλούς (Ansaldo κ.λπ.), οι οποίοι έχουν αναλάβει τα ηλεκτρομηχανολογικά και τεχνολογικά συστήματα του μετρό Θεσσαλονίκης.
Οι Ιταλοί θα εγείρουν απαιτήσεις δεκάδων εκατομμυρίων, γιατί αυτοί προχωρούν κανονικά το τμήμα του έργου που τους αναλογεί (κατασκευάζουν τα συστήματα στις εργοστασιακές τους μονάδες) υποστηρίζουν κυβερνητικά στελέχη. «Δεν φταίμε εμείς για τα προβλήματα στα έργα πολιτικού μηχανικού που εκτελεί η ΑΕΓΕΚ» θα υποστηρίξουν. Η σύμβαση προβλέπει ότι στο μετρό Θεσσαλονίκης θα λειτουργούν πλήρως αυτοματοποιημένοι συρμοί, χωρίς οδηγό, και με υψηλά πρότυπα ασφαλείας.
Ούτε είναι εύκολο να εκδιωχθεί μόνο η ΑΕΓΕΚ και να μείνουν τα υπόλοιπα μέλη της κοινοπραξίας. Γι’ αυτόν τον λόγο προωθείται στη Βουλή ρύθμιση που επιτρέπει τον φιλικό διακανονισμό μεταξύ ενός εργολάβου και του Δημοσίου. Για να προχωρήσει, όμως, ο φιλικός διακανονισμός, η ΑΕΓΕΚ πρέπει να συνεχίσει τις εργασίες, επισημαίνουν στην Αττικό Μετρό. Ομως για να συνεχιστούν οι εργασίες, η ΑΕΓΕΚ πρέπει να βρει κεφάλαια, που οι τράπεζες δεν θέλουν και δεν μπορούν να δώσουν. Οπότε μοναδική ελπίδα είναι να εξαγοραστεί από άλλη εταιρία και συγκεκριμένα από την Ελλάκτωρ, η οποία συζητά εδώ και μήνες με την Alpha Bank, που στην ουσία διοικεί την ΑΕΓΕΚ.
Στο υπουργείο Ανάπτυξης και Υποδομών γνωρίζουν ότι μόνο έτσι θα σωθεί το έργο και δεν θα χαθούν εκατοντάδες εκατομμύρια από το ΕΣΠΑ. Τα δύο έργα στο μετρό Θεσσαλονίκης (βασικό δίκτυο και η σχεδιαζόμενη επέκταση προς Καλαμαριά) περιλαμβάνονται στα 5 μεγαλύτερα έργα του ΕΣΠΑ και η χώρα κινδυνεύει με απώλεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Με τις δύο συμβάσεις (η μία είναι προς υπογραφή) να αγγίζουν το 1,3 δισ. οι δαπάνες μόλις που ξεπερνούν τα 300.000.000 ευρώ. Μέχρι στιγμής απλώς συζητούν, όπως και οι τοπικοί παράγοντες της Θεσσαλονίκης.
Βιάζονται
Στην Αττικό Μετρό προσπαθούν να ξεκαθαρίσουν το τοπίο με το βασικό δίκτυο ώστε να υπογραφεί γρήγορα η σύμβαση (315.000.000 ευρώ) για την επέκταση προς Καλαμαριά. Υποστηρίζουν ότι το έργο έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση (από το ΕΣΠΑ και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) και προσθέτουν ότι η σύμβαση με την Ελλάκτωρ αφορά μόνο τα έργα πολιτικού μηχανικού. Θα χρειαστεί και δεύτερος διαγωνισμός για τα ηλεκτρομηχανολογικά και τη σηματοδότηση.
Φώτης Κόλλιας
