Περισσότερα από 3.300 ευρώ έχουν χαθεί από το κατά κεφαλήν εισόδημα των Ελλήνων στα τέσσερα χρόνια της κρίσης και των Μνημονίων (2009-2012), ωστόσο το ίδιο διάστημα τα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά έχουν ακριβύνει μεσοσταθμικά κατά 5%, αφήνοντας έκθετο το αρμόδιο υπουργείο Ανάπτυξης, που υποστηρίζει ότι η αποκλιμάκωση των τιμών από το δεύτερο εξάμηνο του 2012 αποτελεί απτή πραγματικότητα!
Ακόμη και στην περίπτωση των αλυσίδων της οργανωμένης λιανικής, οι οποίες υποστηρίζουν ότι έχουν προσαρμοστεί στις συνθήκες της κρίσης μειώνοντας τις τιμές, φαίνεται ότι την περίοδο των μνημονιακών ετών και συγκεκριμένα από τον Ιανουάριο του 2010 έως και τον Ιούνιο του 2013 η πτώση αγγίζει το θεαματικό ποσοστό του 0,42%!
Οπως αναφέρεται στην πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η εξέλιξη του δείκτη τιμών του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σούπερ μάρκετ), όταν αφαιρεθούν οι επιδράσεις των συνεχών αυξήσεων του ΦΠΑ (από τον Μάρτιο του 2010 έως τον Σεπτέμβριο του 2011), παρουσιάζει αξιοσημείωτη πτώση. Σε αυτή την περίπτωση ο δείκτης τιμών στις μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ παρουσιάζει μείωση τα τελευταία 3,5 έτη (1/2010 – 6/2013) κατά 4,5% και κινείται στα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας, την ώρα μάλιστα που η αύξηση στις τιμές των πρώτων υλών και στις τιμές της ενέργειας (καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια) είναι σημαντική.
Συγκρίνοντας τις τιμές τον Ιούνιο του 2013 σε σχέση με τον Ιούνιο του 2012 στα ράφια των μεγάλων σούπερ μάρκετ της χώρας, ορισμένα βασικά προϊόντα καθημερινής ανάγκης, όπως τα γαλακτοκομικά και τα αβγά, τα προϊόντα υγείας, αλλά και παρασκευάσματα και είδη μαγειρικής, εμφανίζονται ακριβότερα. Συνολικά, όπως προκύπτει από την ανάλυση των τιμών 884 κωδικών προϊόντων στα μεγάλα σούπερ μάρκετ όλης της Ελλάδας (τρόφιμα και είδη παντοπωλείου), οι τιμές εμφάνισαν μείωση μόλις κατά 0,27% τον Ιούνιο 2013 σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα το 2012 και κατά 2,41% σε σχέση με τον Ιούνιο του 2011.
Την ίδια ώρα, όμως, το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ επισημαίνει ότι οι μέσες πραγματικές ακαθάριστες αποδοχές μειώθηκαν σε σχέση με το 2009 κατά 29%, ενώ η συνολική δαπάνη για αποδοχές και εργοδοτικές εισφορές κατά 40,5%. Ακόμη και αν δεχθούμε ότι οι τιμές στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποχώρησαν 4,5%, αφαιρούμενων των επιδράσεων των αυξήσεων του ΦΠΑ, τα εισοδήματα έπεσαν 6,5 φορές περισσότερο!
Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Εurostat, προκύπτει ότι οι τιμές βασικών τροφίμων στην Ελλάδα πέρυσι ήταν κατά τέσσερις μονάδες υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ε.Ε., 14 μονάδες σε σχέση με την Πορτογαλία και 11 μονάδες σε σχέση με την Ισπανία. Το αρνητικό ρεκόρ είχαν βασικά προϊόντα, όπως το γάλα, τα γαλακτοκομικά και τα αβγά.
Οπως προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat, οι τιμές του γάλακτος, των γαλακτοκομικών και των αβγών στη χώρα μας ήταν 32% υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Μάλιστα, η Ελλάδα ήταν η δεύτερη ακριβότερη αγορά στην Ε.Ε. για τα παραπάνω προϊόντα, μετά την Κύπρο (41%).
Για το 2012 το ψωμί και τα δημητριακά στην Ελλάδα πωλούνταν 15% πιο ακριβά από τον μέσο όρο της Ε.Ε., ενώ στα οινοπνευματώδη ποτά η χώρα μας ήταν 31% ακριβότερη. Αντίθετα, οι τιμές στην Ελλάδα ήταν χαμηλότερες 9% από τον μέσο όρο της Ε.Ε. για το κρέας και 26% στα προϊόντα καπνού.
Να σημειωθεί ότι έπειτα από έξι χρόνια ύφεσης και με μεγάλο τμήμα του ελληνικού πληθυσμού κυριολεκτικά να πεινάει, συνολικά στην κατηγορία των βασικών ειδών διατροφής, δηλαδή στην κατηγορία των τροφίμων και των μη αλκοολούχων ποτών, η Ελλάδα βρίσκεται στην ίδια θέση με το Ηνωμένο Βασίλειο, με 104 μονάδες!
Οι «ανύπαρκτες» επιδόσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού
Η κυβέρνηση απαντά ότι παγκοσμίως οι τιμές δεν ακολουθούν το κατά κεφαλήν εισόδημα των χωρών, τουλάχιστον αναλογικά, ενώ προβάλλει και τις σοβαρές μεταρρυθμίσεις που έγιναν κατά τον τελευταίο χρόνο και οι οποίες μπορεί να μην επιλύουν απόλυτα το πρόβλημα του ανταγωνισμού, όμως αναμφίβολα ωθούν την ελληνική οικονομία προς ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον.
Ωστόσο, οι επιδόσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε ό,τι αφορά τον έλεγχο της αγοράς και τον ανταγωνισμό δεν δείχνουν κάτι τέτοιο.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ανεξάρτητης Αρχής, κατά την τριετία που το κατά κεφαλήν εισόδημα στην Ελλάδα κατέγραψε δραματική μείωση, υποχωρώντας σε επίπεδα χαμηλότερα του έτους 2005, η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξέτασε μόλις 24 υποθέσεις, με το ύψος των προστίμων να διαμορφώνεται αθροιστικά στα 64.663.827 ευρώ. Μάλιστα, οι περισσότερες υποθέσεις και τα ανάλογα πρόστιμα καταγράφηκαν το 2010, με τις καταδικαστικές αποφάσεις να φτάνουν τις 14 και το ύψος των προστίμων 43.107.497 ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι μόνο το 2009 τα επιβληθέντα πρόστιμα έφτασαν στα 102.789.690 ευρώ, ποσό πολύ μεγαλύτερο από αυτό που καταλογίστηκε ολόκληρη την επόμενη τριετία.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2011, που το ΑΕΠ βυθιζόταν, η ανεξάρτητη Αρχή που προστατεύει την ελευθερία της αγοράς δημοσίευσε μόλις πέντε καταδικαστικές αποφάσεις, με το συνολικό ύψος των προστίμων να φθάνει σε όλα κι όλα 16.897.631 ευρώ. Αναλόγως φτωχές ως προς τον αριθμό αποφάσεων είναι και οι επιδόσεις του 2012. Πιο συγκεκριμένα, το περασμένο έτος, δημοσιοποιήθηκαν πέντε αποφάσεις, με το συνολικό ποσό των προστίμων να ανέρχεται στα 4.605.785 ευρώ. Ως προς το τρέχον έτος έχει εκδοθεί μόνο μία καταδικαστική απόφαση, με επιβληθέν πρόστιμο 72.000 ευρώ.
Δηλαδή την ώρα όπου περισσότερα από 1.000.000 άτομα δηλώνουν στην Εφορία εισοδήματα κάτω από το όριο της φτώχειας (συγκεκριμένα 1.098.510 άτομα), η αγορά συνεχίζει να δρα ανεξέλεγκτα, παρά τις διακηρύξεις της διοίκησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού και του υπουργείου Ανάπτυξης, οι οποίοι διαπιστώνουν τα προβλήματα, αλλά λύση ουσιαστική δεν δίνουν.
Και αυτό φαίνεται και απ’ το ότι οι τιμές βασικών αγαθών στην Ελλάδα ήταν το 2012 σαφώς υψηλότερες όχι μόνο από τον μέσο όρο της Ε.Ε., αλλά και από εκείνες που ισχύουν σε άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικά προβλήματα, όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία.
Ξανθή Γούναρη
