Στο επίκεντρο της διαπραγμάτευσης του Σεπτεμβρίου με την τρόικα μπαίνουν και πάλι τα εργασιακά θέματα, καθώς οι δανειστές της χώρας ετοιμάζονται για νέο χτύπημα, τόσο στο σκέλος των επικουρικών συντάξεων όσο και στο σκέλος του εφάπαξ, που μεταφράζονται σε νέες μειώσεις έως 25%. Ταυτόχρονα, οι δανειστές της χώρας έχουν θέσει ανοιχτά ζήτημα αύξησης των ομαδικών απολύσεων, «στρώνοντας το χαλί» στις μεγάλες επιχειρήσεις, έτσι ώστε να μειώσουν το προσωπικό τους, με τη δικαιολογία ότι βρίσκονται σε φάση αναδιάρθρωσης λόγω της παρατεταμένης κρίσης. Ξεχωριστό αντικείμενο διαπραγμάτευσης αναμένεται να αποτελέσει η κατάσταση στα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς τα έσοδα έχουν καταρρεύσει, αλλά και το ζήτημα της μείωσης των ασφαλιστικών εισφορών που καταβάλλουν οι εργοδότες, που βρίσκεται σε εκκρεμότητα εδώ και σχεδόν μια διετία. Τα βασικά πεδία διαπραγμάτευσης για τα εργασιακά θέματα είναι τα εξής:
-Ομαδικές απολύσεις:
Η τρόικα επιθυμεί διακαώς να αυξήσει το ποσοστό των ομαδικών απολύσεων, διευκολύνοντας έτσι τις μεγάλες επιχειρήσεις να προχωρήσουν μαζικά σε απολύσεις προσωπικού. Εως τώρα το ισχύον καθεστώς δεν επιτρέπει σε μια επιχείρηση που έχει πάνω από 150 εργαζομένους να απολύσει περισσότερους από το 5% του συνόλου ή το πολύ 30 άτομα τον μήνα. Μάλιστα, για να γίνουν δεκτές οι απολύσεις, πρέπει να περάσουν από το Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας (ΑΣΕ), να εγκριθούν και στη συνέχεια να τις κάνει δεκτές και ο εκάστοτε υπουργός Εργασίας. Η τρόικα θέλει να απλοποιήσει τη διαδικασία και να μη χρειάζεται στο εξής η υπογραφή του υπουργού Εργασίας, ούτε η θετική γνωμοδότηση του ΑΣΕ για να γίνουν μαζικές απολύσεις. Επίσης, θέλει να μπορούν οι επιχειρήσεις, επικαλούμενες προγράμματα αναδιάρθρωσης, λόγω ζημιών που κατέγραψαν ελέω κρίσης, να έχουν το δικαίωμα να πραγματοποιούν ομαδικές απολύσεις, με τον ελάχιστο δυνατό έλεγχο. Ολο αυτό το καθεστώς εργατικής ανασφάλειας το ονομάζουν «ευελιξία εισόδου και εξόδου» στην αγορά εργασίας και εμπνευστής της συγκεκριμένης στόχευσης είναι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).
– Εφάπαξ: Με στόχο να μηδενιστούν τα ελλείμματα από το 2014 και μετά στα Ταμεία Πρόνοιας που χορηγούν εφάπαξ, η τρόικα έχει δώσει εντολή στην Εθνική Αναλογιστική Αρχή να ετοιμάσει έναν νέο μαθηματικό τύπο υπολογισμού τους. Αυτό σημαίνει ότι από το νέο έτος και μετά τα εφάπαξ θα δίνονται ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες του κάθε Ταμείου. Αρα, το ύψος τους θα εξαρτάται από μια σειρά από επιμέρους παράγοντες, όπως είναι τα τρέχοντα έσοδα, τα αποθεματικά του κάθε Ταμείου και φυσικά οι δαπάνες του, δηλαδή ο αριθμός των δικαιούχων εφάπαξ σε κάθε περίοδο. Με τον τρόπο αυτό εκτιμάται ότι θα προκληθεί νέα μείωση εφάπαξ, που μπορεί να φτάσει έως και το 25%, ανάλογα με το Ταμείο. Ουσιαστικά, το ύψος του εφάπαξ θα εξαρτάται απόλυτα από τον αριθμό των αιτούντων σε μια χρονική περίοδο. Ετσι, όσο περισσότεροι υποβάλλουν αίτηση για εφάπαξ μέσα σε ένα έτος τόσο μικρότερο θα είναι το ποσό που θα παίρνουν όλοι. Η βάση για τον νέο τρόπο υπολογισμού του εφάπαξ θα είναι τα οικονομικά αποτελέσματα των Ταμείων τη χρονική περίοδο από το 2009 έως και το 2012. Εκτός από αναλυτικά οικονομικά στοιχεία (έσοδα, δαπάνες, αποθεματικά) τα Ταμεία Πρόνοιας θα πρέπει να προβούν και σε εκτίμηση του αριθμού των ασφαλισμένων που θα έχουν συμπληρώσει τις προϋποθέσεις έως το 2020 και θα υποβάλουν αίτημα χορήγησης εφάπαξ.
– Επικουρικές συντάξεις: Αντίστοιχη διαδικασία με τη δημιουργία ενός νέου μαθηματικού τύπου προβλέπεται και για τον υπολογισμό των επικουρικών συντάξεων από το 2014 και μετά. Με τον τρόπο αυτό, βέβαια, αναμένεται να επέλθει νέα μείωση συντάξεων στα επίπεδα του 25%, καθώς για το ύψος τους θα παίζει καθοριστικό ρόλο η αποφυγή δημιουργίας ελλειμμάτων για τα Ταμεία. Ο στόχος πάντως να δημιουργηθούν ατομικά μερίδια για κάθε δικαιούχο επικουρικής σύνταξης φαντάζει εξαιρετικά δύσκολος να πραγματοποιηθεί έως το τέλος του έτους. Η απαίτηση της τρόικας για να υπάρξουν ατομικά μερίδια για όλους τους ασφαλισμένους και να καταβάλλονται οι επικουρικές συντάξεις, ανάλογα με τις εισφορές που έχουν καταβληθεί από τους δικαιούχους, «σκοντάφτει» στην ανεπάρκεια των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ). Παρατηρείται τεράστια καθυστέρηση στην εύρεση των στοιχείων εκείνων για να δημιουργηθούν οι ατομικές μερίδες ασφάλισης και είναι πολύ πιθανό κάτι τέτοιο να μην καταστεί δυνατό να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους. Σε κάθε περίπτωση ο εκάστοτε υπουργός Εργασίας διατηρεί το δικαίωμα να αποφασίζει μειώσεις στις επικουρικές συντάξεις, αν δημιουργούνται ελλείμματα στο Ενιαίο Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ).
Η επιχορήγηση των Ταμείων και οι εργοδοτικές εισφορές
-Ασφαλιστικά ταμεία: Το ζήτημα της χρηματοδότησης του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας, σε μια χρονιά που τα ασφαλιστικά ταμεία αναμένεται να παρουσιάσουν έλλειμμα έως και 2,5 δισ. ευρώ, θα αποτελέσει βασικό σημείο της διαπραγμάτευσης. Η τρόικα έχει θέσει από την αρχή του έτους ως απαράβατο στόχο να μη δοθεί πρόσθετη χρηματοδότηση σε κανένα ασφαλιστικό ταμείο, για να μην επιβαρυνθεί ο Κρατικός Προϋπολογισμός. Ομως, έως τώρα τα Ταμεία, λόγω αδυναμίας καταβολής των συντάξεων, έχουν προχωρήσει σε αξιοποίηση του μεγαλύτερου μέρους της κρατικής επιχορήγησης που είχε προβλεφθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ΙΚΑ, το μεγαλύτερο ασφαλιστικό ταμείο της χώρας, έχει γίνει χρήση του 57,9% του συνόλου της ετήσιας επιχορήγησης, ήδη από το πρώτο εξάμηνο, ενώ στον ΟΑΕΕ έχει χρησιμοποιηθεί το 59,9%.
– Ασφαλιστικές εισφορές: Από το 2012 η τρόικα έχει ζητήσει να μειωθούν οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλουν οι εργοδότες κατά 5%, για να τονωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Αντ’ αυτού το μόνο που έχει κάνει η ελληνική πλευρά είναι να μειώσει τις εισφορές κατά 1,1%, λόγω κατάργησης των Οργανισμών Εργατικής Εστίας και Κατοικίας (ΟΕΕ, ΟΕΚ). Παρά τις ασφυκτικές πιέσεις προς την κυβέρνηση, περαιτέρω μείωση δεν έχει πραγματοποιηθεί, επειδή δεν βρέθηκαν τα ισοδύναμα μέτρα, μέσω της έμμεσης φορολόγησης, για να μη μειωθούν και άλλο τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων. Η τρόικα αναμένεται να θέσει εκ νέου το θέμα, ζητώντας συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης της διαδικασίας μείωσης των εργοδοτικών εισφορών.
Βασίλης Αγγελόπουλος
