«Πώς γνωστοποίησε η πρόεδρος της Βραζιλίας Ντίλμα Ρούσεφ στον Μπαράκ Ομπάμα ότι ακυρώνει την επίσκεψή της στις Ηνωμένες Πολιτείες; Εστειλε ένα e-mail στον εαυτό της!» Ανέκδοτα σαν κι αυτό κατακλύζουν πλέον τις σελίδες των κοινωνικών δικτύων. Το σκάνδαλο των υποκλοπών από την αμερικανική NSA κυριαρχεί και ας είναι θέμα παλιό, χωμένο στη ναφθαλίνη του χρόνου. Τώρα, σαν άλλη χιονοθύελλα, σκεπάζει τα πάντα: οικονομία, φτώχεια, ανεργία.
Το «μεγάλο αμερικανικό αυτί και μάτι» σαρώνει την επικαιρότητα για πολλούς και ποικίλους λόγους, που αφορούν και τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οπως εύστοχα σχολίαζαν οι «Financial Times», αν και πριν από λίγες εβδομάδες στην Ουάσινγκτον γελούσαν, η κυβέρνηση Ομπάμα πλέον θα πρέπει να έχει αντιληφθεί ότι η ζημιά στα αμερικανικά συμφέροντα δεν είναι πια για γέλια. Και αυτό γιατί το σκάνδαλο με τις παρακολουθήσεις και τις υποκλοπές προκάλεσε ξάφνιασμα και δυσαρέσκεια, που έγιναν αγανάκτηση και οργή στην Ευρώπη, φέρνοντας έπειτα από πολύ καιρό την Αμερική αντιμέτωπη με τους συμμάχους της… Η αποκάλυψη ότι οι Αμερικανοί παρακολουθούσαν το κινητό τηλέφωνο της Ανγκελα Μέρκελ προκάλεσε κατακραυγή στη Γερμανία, ενώ οι Γάλλοι σοκαρίστηκαν όταν πληροφορήθηκαν την έκταση των παρακολουθήσεων στη Γαλλία από την NSA. Το ίδιο και οι Ισπανοί, όταν η «El Mundo» αποκάλυψε -επικαλούμενη τις διαρροές του πρώην στελέχους της NSA Εντουαρντ Σνόουντεν- υποκλοπές 60.000.000 τηλεφωνικών συνδιαλέξεων. Kαι σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο ιταλικός Τύπος ενέπλεξε και τη Ρωσία στο «παιχνίδι», υποστηρίζοντας ότι στη Σύνοδο του G20 στην Αγία Πετρούπολη οι Ρώσοι οικοδεσπότες μοίρασαν στις εθνικές αντιπροσωπίες «παγιδευμένα δώρα», μνήμες USB και φορτιστές κινητών τηλεφώνων.
Οι περισσότερες κυβερνήσεις τελούν υπό πίεση όχι μόνο γιατί ανακαλύπτουν ξαφνικά ότι υπάρχει ο «μεγάλος Αμερικανός αδελφός», αλλά και γιατί οδηγούνται αναπόφευκτα σε αποκαλύψεις για τα του οίκου τους. Κοινώς, πολλά από τα άπλυτα βγαίνουν στη φόρα.
Το Βερολίνο απειλεί με κυρώσεις, το Παρίσι επιδιώκει κοινή πρωτοβουλία για νέο πλαίσιο με τις ΗΠΑ, η Ισπανία καλεί τον Αμερικανό πρέσβη για διευκρινίσεις, η Ιταλία ανησυχεί, καθώς ένας από τους «σταθμούς παρακολουθήσεων» ήταν στη Ρώμη, ενώ η Ελλάδα «βγαίνει στη σέντρα» μετά και τις «βόμβες» Πάγκαλου, ο οποίος περιπαικτικά είπε ότι «και εμείς παρακολουθούσαμε τους Αμερικανούς πρεσβευτές»…
Τι γνώριζε;
Η Ευρώπη αναρωτιέται εάν ο Μπαράκ Ομπάμα γνώριζε την έκταση των παρακολουθήσεων και των υποκλοπών. Στην τηλεφωνική συνομιλία Μέρκελ – Ομπάμα την περασμένη Τετάρτη, ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε την καγκελάριο ότι, εάν γνώριζε ότι το κινητό της ήταν υπό παρακολούθηση, θα το είχε σταματήσει.
Ωστόσο, η «Bild» επικαλείται υψηλόβαθμο αξιωματούχο της NSA και υποστηρίζει ότι ο Ομπάμα όχι μόνο γνώριζε αλλά είχε δώσει «σιωπηλή συγκατάθεση» να συνεχιστεί η παρακολούθηση των επικοινωνιών της Μέρκελ. «Ποια είναι αυτή η γυναίκα;» ρώτησε -σύμφωνα με το δημοσίευμα- ο Ομπάμα το 2010 τον Κιθ Αλεξάντερ της NSA, για να πάρει σε απάντηση φάκελο που θα του έλυνε όλες τις απορίες, όπως υποστηρίζει η γερμανική εφημερίδα.
Ενας Αμερικανός πρώην αξιωματούχος φοβάται, μιλώντας στους «Financial Times», ότι η «μαγεία του Ομπάμα» έφτασε στο τέλος της. «Επιστρέφουμε στο 2004, όταν οι Ευρωπαίοι θεωρούσαν ότι δεν έχει σημασία αν είσαι Δημοκρατικός ή Ρεπουμπλικάνος, λευκός ή μαύρος, αφού όλοι οι Αμερικανοί συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο» σχολίαζε. Κατακραυγή που γιγαντώνεται ανάλογα με την έκταση των παρακολουθήσεων, εάν ισχύει ότι πράγματι «άκουγαν» και «έβλεπαν» 35 ξένους ηγέτες. Στον ορυμαγδό των αναλύσεων, κάποιοι υποστηρίζουν ότι, αν και η βραχυπρόθεσμη ζημιά για τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι μεγάλη, μακροπρόθεσμα μπορεί να υπάρξουν και οφέλη. Ο πρόεδρος Ομπάμα αναγνωρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αναθεωρήσουν την έκταση των επιχειρήσεων της αντικατασκοπίας τους.
Στέλλα Θεοδώρου
