Μόνιμο χαράτσι που θα κυμαίνεται από 3% έως 3,5% ετοιμάζεται να θεσμοθετήσει το υπουργείο Εργασίας για να περιορίσει τα ελλείμματα του Ταμείου Πρόνοιας Δημοσίων Υπαλλήλων (ΤΠΔΥ). Το χαράτσι αναμένεται να επιβληθεί στις συντάξεις όσων συνταξιούχων έχουν δικαιωθεί εφάπαξ βοηθήματος και οι οποίοι προέρχονται από τα λεγόμενα «ευγενή» Ταμεία, δηλαδή πρώην ΔΕΚΟ (ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ, ΟΣΕ, πρώην Ολυμπιακή Αεροπορία). Τα δύο σενάρια που έχει στη διάθεσή του το υπουργείο Εργασίας ήδη από τον Σεπτέμβριο και τα οποία προκύπτουν από σχετική μελέτη θέλουν να επηρεάζονται από αυτό το νέο χαράτσι είτε 30.000 συνταξιούχοι (καλό σενάριο) είτε 130.000 συνταξιούχοι (άσχημο σενάριο). Ταυτόχρονα, θα υπάρξει και μείωση στο ποσό των εφάπαξ που θα χορηγείται από το νέο έτος και μετά, η οποία θα κυμανθεί από 20% έως 31%. Με βάση την πρόταση που έχει κατατεθεί στο υπουργείο Εργασίας, η κατάσταση στο ΤΠΔΥ είναι τραγική και δημιουργούνται συνεχώς ελλείμματα. Οι απλήρωτες υποχρεώσεις του Ταμείου εκτιμάται ότι έως το τέλος του έτους θα ανέρχονται σε 1,2 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο ποσό που χρειάζεται για να καταβληθούν τα 56.867 εφάπαξ, σύμφωνα με τις αιτήσεις που έχουν υποβληθεί. Το ποσό αυτό είναι πιθανό έως τα τέλη Δεκεμβρίου να είναι ακόμη υψηλότερο, μια και η υποβολή αιτήσεων για συνταξιοδότηση στο Δημόσιο, άρα και για χορήγηση εφάπαξ βοηθήματος, συνεχίζεται με αμείωτη ένταση. Ας σημειωθεί ότι ήδη από τον περσινό Δεκέμβριο εκταμιεύθηκε ποσό άνω του 1 δισ. ευρώ από το δάνειο στήριξης από τους δανειστές της χώρας για να αξιοποιηθεί για τη μείωση των εφάπαξ που παραμένουν ακόμη στην ουρά. Παρά το γεγονός ότι το ποσό αυτό δόθηκε στο ΤΠΔΥ, η μελέτη αποδεικνύει ότι τελικά ο αριθμός των απλήρωτων εφάπαξ παραμένει υψηλός, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού συνταξιοδοτήσεων. Αρα διατηρείται και ο χρόνος αναμονής, που στη μελέτη υπολογίζεται ότι είναι το λιγότερο ενάμισι έτος. Υποτίθεται ότι ένας από τους λόγους που επιβάλλεται αυτό το νέο χαράτσι είναι για να μειωθεί ο αριθμός των απλήρωτων εφάπαξ κάτω από 30.000, με συνέπεια σταδιακά έως το 2020 να μην υπάρχουν πάνω από 15.500 εφάπαξ που δεν θα έχουν αποδοθεί στους δικαιούχους.
Η μνημονιακή δέσμευση που υπάρχει είναι ότι πρέπει από 1/1/14 να σταματήσουν να παράγονται ελλείμματα από το Ταμείο και γενικότερα από τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης που χορηγούν εφάπαξ και επικουρικές συντάξεις. Για να μη δημιουργηθούν και άλλες «ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις», όπως ρητά αναφέρεται στο κείμενο που έχει στη διάθεσή του ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης, προτείνεται ότι «οι πληρωμές του Ταμείου θα πρέπει να μειωθούν σε ποσοστό της τάξης του 29% ή ποσοστό μείωσης της τάξης του 20% συν επιβολή εισφοράς 3% στις συντάξεις 130.000 συνταξιούχων που έχουν ήδη δικαιωθεί εφάπαξ». Ετσι εκτιμάται ότι τηρείται η μνημονιακή δέσμευση να μη δημιουργούνται νέα ελλείμματα. Στους πίνακες που έχουν προκύψει από το συγκεκριμένο σενάριο προκύπτει ότι για μέσο εφάπαξ σε εργαζόμενο Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) με 30 χρόνια προϋπηρεσίας, ύψους 32.740 ευρώ, μετά τις μειώσεις θα υποχωρήσει στα 26.192 ευρώ. Εάν πρόκειται για μέσο εφάπαξ εργαζομένου που είναι απόφοιτος Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ), ύψους 28.003 ευρώ, μετά τις μειώσεις το εφάπαξ θα φτάσει τα 22.403 ευρώ. Ετσι, ενώ το μέσο σταθμισμένο εφάπαξ είναι 30.135 ευρώ, εάν εφαρμοστεί κατά γράμμα η συγκεκριμένη μελέτη, θα υποχωρήσει στα 22.403 ευρώ.
Στην περίπτωση που τεθεί σε εφαρμογή το δεύτερο σενάριο, που θέλει την επιβολή εισφοράς ύψους 3,5% στο καθαρό ποσό των συντάξεων από 30.000 συνταξιούχους που έχουν ήδη δικαιωθεί εφάπαξ, θα υπάρξει ταυτόχρονη περικοπή εφάπαξ που φτάνει το 31% περίπου, παρά το γεγονός ότι προβλέπεται 29% περικοπή. Για μέσο εφάπαξ 32.740 ευρώ, στην περίπτωση εργαζομένου Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) με 30 έτη προϋπηρεσία, εάν εφαρμοστεί το σενάριο της μείωσης κατά 29%, τότε το εφάπαξ υποχωρεί στα 22.938 ευρώ (ποσοστό μείωσης 30,7%). Η υψηλότερη μείωση από την προβλεπόμενη οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει η επιπλέον παραδοχή πως το ποσοστό αναπλήρωσης στα εφάπαξ δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 50% στο εξής. Για εφάπαξ εργαζομένου αποφοίτου Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ), που σήμερα ανέρχεται στα 28.003 ευρώ, με την παραπάνω υποχώρηση φτάνει στα 19.412 ευρώ. Το μέσο σταθμισμένο εφάπαξ, που σήμερα είναι 30.135 ευρώ, με τις παραπάνω περικοπές θα υποχωρήσει στα 20.999 ευρώ. Οποιο και αν είναι το σενάριο που θα επιλέξει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, στη μελέτη τονίζεται ότι χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση για να επιβληθεί η ειδική εισφορά.
Ενοποίηση για την παροχή ασφάλειας
Στις υπόλοιπες προτάσεις που καταγράφονται στην ίδια μελέτη προτείνεται, ανεξάρτητα από το σενάριο που θα επιλεγεί, να ενοποιηθούν όλοι οι ασφαλιστικοί φορείς πρόνοιας και να δημιουργηθούν λογαριασμοί – ατομικά μερίδια για όλους τους ασφαλισμένους. Ακόμη και αν υπάρξει ένας φορέας για τον ιδιωτικό και ένας για τον δημόσιο τομέα, ζητείται να εφαρμοστεί ο κανόνας των ενιαίων εισφορών και παροχών. Επειδή όμως έχουν προκύψει «αντικειμενικές αδυναμίες», ζητείται η δημιουργία ατομικών μεριδίων να ξεκινήσει να εφαρμόζεται με καθυστέρηση ενός έτους, δηλαδή από 1/1/15 και όχι από 1/1/14, όπως είναι η υποχρέωση βάσει νομοθεσίας. Προτείνεται να αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού εφάπαξ για όλα τα Ταμεία, με τον διαχωρισμό ανάμεσα σε παλαιούς (προ του 1993) και νέους ασφαλισμένους. Στόχος πρέπει να είναι η μη δημιουργία νέων ελλειμμάτων, διαφορετικά το κάθε Ταμείο θα παρέχει εφάπαξ ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες.
Βασίλης Αγγελόπουλος
