Πώς είναι δυνατόν μια χώρα με τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά αποθέματα να έχει ελλείψεις σε αγαθά όπως χαρτί υγείας, φάρμακα ή και ψωμί; Συμβαίνει στη Βενεζουέλα του Ούγκο Τσάβες και πλέον του εκλεκτού του Νικολά Μαδούρο. Η κυβέρνηση του Καράκας κατηγορεί τους επιχειρηματίες ότι σαμποτάρουν με αυτόν τον τρόπο την κυβέρνηση. Για τους κατοίκους της Βενεζουέλας, όμως, αυτό είναι μάλλον αδιάφορο και ενίοτε… επαναστατούν.
Οι διαδηλώσεις αυτήν την εβδομάδα, που αποδείχτηκαν αιματηρές, είναι οι πιο μαζικές και βίαιες από την εκλογή του Νικολά Μαδούρο τον Απρίλιο του 2013. Η αντιπολίτευση, η οποία έσπευσε να αποστασιοποιηθεί από τα βίαια επεισόδια, επέρριψε στην κυβέρνηση την ευθύνη των αιματηρών συγκρούσεων με «ανάπτυξη» των λεγόμενων colectivos. Πρόκειται για υποστηρικτές αρχικά του Τσάβες και τώρα του Μαδούρο, που έχουν σχηματίσει ομάδες οι οποίες, όπως υποστηρίζει η αντιπολίτευση, βγαίνουν ακόμη και οπλισμένες στις διαδηλώσεις. Ενας από τους νεκρούς αναγνωρίστηκε ως ο 24χρονος φοιτητής Μπασίλ ντα Κόστα. Ο δεύτερος ήταν από το στρατόπεδο των υποστηρικτών του Τσάβες, και μάλιστα από τους colectivos, ο Χουάν Μοντόγια.
Οι φοιτητές
Στη διαδήλωση συμμετείχαν πολλές χιλιάδες άνθρωποι για να καταδικάσουν την οικονομική πολιτική του προέδρου Νικολά Μαδούρο και να απαιτήσουν την άμεση απελευθέρωση των φοιτητών που έχουν συλληφθεί κατά τη διάρκεια κινητοποιήσεων στην επαρχία. Τα αίτια της «επανάστασης» δεν είναι άλλα από τον πληθωρισμό, τις ελλείψεις σε βασικά είδη καθώς και την παταγώδη αποτυχία της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την εγκληματικότητα. Το πρόβλημα του Νικολά Μαδούρο, του οδηγού λεωφορείου που έγινε ο «πρώτος πολίτης» του Καράκας μετά τον θάνατο του Τσάβες από καρκίνο, είναι ότι δεν τόλμησε να αλλάξει ρότα στην πολιτική που ακολουθούσε ο προκάτοχός του. Κάτι που έκανε η Αβάνα του Ραούλ Κάστρο.
Η κοινωνία της Βενεζουέλας είναι διχασμένη και το απέδειξε στην κάλπη που στήθηκε μετά τον θάνατο του Τσάβες. Αντίπαλος του Μαδούρο ήταν ο κυβερνήτης της επαρχίας Μιράντα, ο Ενρίκε Καπρίλες, τον οποίο είχαν επιλέξει ομόφωνα τα κόμματα της αντιπολίτευσης για να θέσει υποψηφιότητα. Αρκετοί είχαν πιστέψει τότε ότι ήταν η πρώτη φορά που η αντιπολίτευση διεκδικούσε με αξιώσεις την προεδρία, με έναν μετριοπαθή υποψήφιο, άφθαρτο και ικανό να γοητεύσει ακόμα και τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα που παραδοσιακά στήριζαν τον Τσάβες.
Το βασικό πρόβλημα της Βενεζουέλας είναι οι υποδομές και η οικονομία της, η οποία στηρίχτηκε στις συχνές νομισματικές υποτιμήσεις. Κανείς, βέβαια, δεν μπορεί να παραβλέψει ότι η Βενεζουέλα του Τσάβες κατάφερε να μειώσει το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών, και να φέρει τα οφέλη του πετρελαίου στους οικονομικά ασθενέστερους. Η Βενεζουέλα, αν και είναι η πέμπτη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής, την τελευταία δεκαετία επέδειξε τις χειρότερες επιδόσεις σε ό,τι αφορά την αύξηση του ΑΕΠ. Με δεδομένο ότι η τιμή του πετρελαίου δεκαπλασιάστηκε από το 1999 έως σήμερα, η αλματώδης ανάπτυξη που θα μπορούσε να έχει επιτευχθεί δεν επετεύχθη, όπως συνέβη στην περίπτωση της Βραζιλίας και της Κολομβίας.
Οι επνδύσεις
Ο μαύρος χρυσός παραμένει το ισχυρό χαρτί της χώρας και ο στόχος πολλών επενδύσεων που προέρχονται από τη Ρωσία και την Κίνα. Είναι ενδεικτικό ότι το 50% των κρατικών εσόδων προέρχεται από τον πετρελαϊκό κλάδο και την κρατική PDVSA. Η μαύρη αγορά γιγαντώνεται.Οι κάτοικοι της Βενεζουέλας υπολογίζουν το κόστος διαβίωσης ανάλογα με τις τιμές της μαύρης αγοράς που καθορίζουν από τα ακίνητα έως τα μεταχειρισμένα αυτοκίνητα. Τον περασμένο Νοέμβριο ο Νικολά Μαδούρο διέταξε την κατάσχεση της περιουσίας μια αλυσίδας ηλεκτρονικών που κατηγορήθηκε για αισχροκέρδεια. Την υποχρέωσε να μειώσει τις τιμές. Λίγες εβδομάδες αργότερα το Κοινοβούλιο έδινε στον Μαδούρο το πράσινο φως να θεσπίζει νόμους χωρίς την κοινοβουλευτική έγκριση. Το έκανε θέτοντας όρια στο κέρδος των επιχειρήσεων και υπογράφοντας συμφωνία με τη Samsung για καλές τιμές σε ηλεκτρονικά είδη.
