Οι πολίτες της Ευρώπης των 28 προσέρχονται αύριο στις κάλπες για να εκλέξουν το νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτή όμως δεν είναι μια συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση. Για πολλούς λόγους. Ο ένας έχει να κάνει με τις αλλαγές στις έδρες των κρατών-μελών της Ε.Ε., τους συσχετισμούς αλλά και τον τρόπο εκλογής του προέδρου της Κομισιόν. Ο άλλος έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι κάλπες της Κυριακής για το νέο ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι οι πρώτες έπειτα από δύο μεγάλες οικονομικές κρίσεις στην Ευρώπη – τη χρηματοοικονομική (2007-2008) και την κρίση χρέους (2009-2010). Οι αντιδράσεις που θα καταγραφούν λοιπόν, θεωρητικά, θα μπορούσαν να αποτελέσουν το βαρόμετρο της ευρωπαϊκής πορείας, εάν μάλιστα επιβεβαιωθεί η «έκρηξη» των ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η Κεντροδεξιά αναμένεται να αναδειχθεί πρώτη δύναμη στις ευρωεκλογές, αλλά οι συσχετισμοί δεν θα μείνουν οι ίδιοι. Η πρωτοβουλία PollWatch 2014 εκτιμά ότι το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα αναμένεται να κερδίσει 212 από τις 751 έδρες, ενώ θα ακολουθούν με μόλις τρεις έδρες λιγότερες οι Σοσιαλδημοκράτες. Οι Φιλελεύθεροι του Γκι Φέρχοφστατ υπολογίζεται ότι θα πάρουν 63 έδρες. Περίπου το 25% των εδρών είναι πιθανό να κερδίσουν κόμματα που τάσσονται κατά της Ε.Ε. ή κόμματα διαμαρτυρίας, σχηματισμοί της Ακρας Δεξιάς και της Ακρας Αριστεράς, διπλασιάζοντας τις δυνάμεις τους σε σχέση με τις εκλογές του 2009.
Πέντε πρόσωπα διεκδικούν με αξιώσεις την ηγεσία της Κομισιόν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Εκπροσωπούν το καθένα μια πολιτική ομάδα που θα παίξει τον δικό της ρόλο στο Ευρωκοινοβούλιο και προσπάθησαν μέχρι την τελευταία στιγμή να πείσουν ότι αξίζουν την ψήφο μας. Ενας εξ αυτών είναι ο επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, που διεκδικεί την ηγεσία της Κομισιόν με την Ευρωπαϊκή Αριστερά. Τα άλλα πρόσωπα είναι τα εξής:
Ζαν Κλοντ Γιούνκερ: Ο Γιούνκερ γεννήθηκε το 1954. Το 1982 διορίστηκε υπουργός Εργασίας και το 1984 υπουργός Οικονομικών, θέση που του επέτρεψε να προεδρεύει στις συναντήσεις των υπουργών Οικονομικών της τότε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας. Το 1992 έπαιξε κεντρικό ρόλο στις συζητήσεις για την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ, που δημιούργησε την Ευρωπαϊκή Ενωση. Υπήρξε επί 20 χρόνια πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου (1995 έως 2013), ενώ από το 2005 έως το 2013 ήταν πρόεδρος του Eurogroup και συμμετείχε στις αποφάσεις που έβαλαν τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου στα μνημόνια. Στις 7 Μαρτίου 2014, στο συνέδριο του ΕΛΚ στο Δουβλίνο, ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ εξελέγη ως ο υποψήφιος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ) για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο ίδιος λέει ότι θέλει να ενώσει ξανά την Ευρώπη και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, ενώ επιμένει ότι η εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών ήταν η μόνη επιλογή που είχαν τα κράτη-μέλη της περιφέρειας.
Μάρτιν Σουλτς: Ο Μάρτιν Σουλτς, ο σημερινός πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και υποψήφιος για την προεδρία της Κομισιόν εκ μέρους των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Ο Σουλτς συντάσσεται με τους Σοσιαλδημοκράτες στην ηλικία των 19 ετών. Σύντομα γίνεται ένας από τους νεαρότερους δημάρχους στη Γερμανία. Το 1994 εκλέγεται στο Ευρωκοινοβούλιο και το 2004 γίνεται επικεφαλής της ομάδας των Σοσιαλιστών. Το 2012 εκλέγεται πρόεδρος του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο ίδιος λέει ότι «η Ευρώπη δεν χρειάζεται μια δημοκρατία που να προσαρμόζεται σε μια αγορά όπως τη θέλει η κυρία Μέρκελ, αλλά σε μια αγορά που εξυπηρετεί τη δημοκρατία». Ομως πιάστηκε πολλές φορές να χρησιμοποιεί δύο «γλώσσες», εντός και εκτός Γερμανίας, για το θέμα της Ελλάδας.
Γκι Φέρχοφσταντ: Ο Γκι Φέρχοφσταντ είναι ο υποψήφιος του Κόμματος των Φιλελευθέρων. Ηγείται της Συμμαχίας Φιλελευθέρων και Δημοκρατών για την Ευρώπη και είναι μέλος του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από το 2009. Γεννήθηκε στις 11 Απριλίου του 1953 στο Βέλγιο. Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Γάνδης και ήταν επικεφαλής της Φοιτητικής Ενωσης Φλαμανδών Φιλελευθέρων. Εγινε πρόεδρος του Φλαμανδικού Φιλελεύθερου Κόμματος σε ηλικία 29 ετών. Το 1985 εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής. Μετέπειτα έγινε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Προϋπολογισμού. Το προσωνύμιό του ήταν «Baby Thatcher». Οδήγησε το κόμμα του σε εκλογική νίκη το 1999. Χρημάτισε πρωθυπουργός σε τρεις κυβερνήσεις του Βελγίου. Ο Φέρχοφσταντ είναι υπέρμαχος της ομοσπονδιακής Ευρώπης και έχει συνδέσει το όνομά του με αυτή την ιδέα. Το όραμά του αποτυπώθηκε στο βιβλίο του με τίτλο «Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης», που εκδόθηκε το 2006.
Σκα Κέλερ – Ζοζέ Μποβέ: Οι Πράσινοι έχουν προκρίνει για τις ευρωεκλογές δύο υποψηφίους για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: τη Γερμανίδα Σκα Κέλερ και τον Γάλλο Ζοζέ Μποβέ. Ο Μποβέ γεννήθηκε πριν από 60 χρόνια στην περιοχή Ταλάνς, κοντά στο Μπορντό. Η μόλις 32 ετών Φραντσέσκα «Σκα» Κέλερ μεγάλωσε στο Βραδεμβούργο, στη γερμανική πόλη Γούμπεν, που βρίσκεται στα σύνορα με την Πολωνία. Ο Μποβέ έγινε παγκοσμίως γνωστός το 1999, όταν συνελήφθη και φυλακίστηκε επί 44 ημέρες για την καταστροφή καταστήματος Mac Donald’s, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα. Την ίδια χρονιά πρωταγωνίστησε στις επεισοδιακές διαδηλώσεις του Σιάτλ κατά της παγκοσμιοποίησης.
Η Κέλερ είναι η μόνη γυναίκα υποψήφια για την προεδρία της Κομισιόν και η πιο νέα σε ηλικία που διεκδικεί την ανώτατη θέση. Από το 2001 είναι μέλος της νεολαίας των Πρασίνων. Από το 2005 έως το 2007 ήταν εκπρόσωπος της Ομοσπονδίας των Νέων Ευρωπαίων Πρασίνων. Το 2002 έγινε μέλος των Πρασίνων της Γερμανίας. Εχει κάνει Ισλαμικές, Τουρκικές και Εβραϊκές σπουδές στο ανοιχτό πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Είναι παντρεμένη με τον Φινλανδό ακτιβιστή Markus Drake και μιλά έξι γλώσσες.
Νάιτζελ Φάρατζ: Η εποχή που ο Νάιτζελ Φάρατζ, αρχηγός του εθνικιστικού Κόμματος Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKip), αντιμετωπιζόταν ως ο γραφικός του Ευρωκοινοβουλίου έχει παρέλθει προ πολλού. Σήμερα ο Φάρατζ κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή της Βρετανίας, νικά κατά κράτος πολιτικούς όπως ο Νικ Κλεγκ στα debates, δεν φοβάται κανέναν και τίποτα, και στήνει στον τοίχο ακόμη και τον πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον. Η ζημιά που μπορεί να προξενήσει το Ukip στους Συντηρητικούς του Ντέιβιντ Κάμερον είναι μεγάλη. Ο Φάρατζ υποστηρίζει τη μετατροπή της Ε.Ε. σε ζώνη ελεύθερου εμπορίου και ό,τι θέλει το λέει φωνάζοντας μέσα στο Ευρωκοινοβούλιο, καθώς είναι ευρωβουλευτής. Γνωστός ως επτάψυχη γάτα, έχει επιβιώσει από αυτοκινητικό δυστύχημα, από καρκίνο και από πτώση μικρού αεροσκάφους.
Μαρίν Λεπέν: Είναι η πρωταγωνίστρια αυτών των ευρωεκλογών. Η Μαρίν Λεπέν ανέλαβε τα ηνία του Εθνικού Μετώπου, του κόμματος του πατέρα της Ζαν Μαρί Λεπέν, το 2011, σε μια περίοδο που αυτό είχε χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια του και ούτε καν εκπροσωπούνταν στη γαλλική Εθνοσυνέλευση. Εναν χρόνο αργότερα η Λεπέν απέσπασε 17,9% στις προεδρικές εκλογές, ξεκινώντας μια ανοδική πορεία που καταρρίπτει όλα τα ρεκόρ. Στα 44 της η Λεπέν, μητέρα τριών παιδιών και με δύο διαζύγια, είναι δικηγόρος και ευρωβουλευτής από το 2004. Κατάφερε να τοποθετήσει το Εθνικό Μέτωπο στην πρώτη γραμμή της πολιτικής σκηνής, αστικοποιώντας το κόμμα και καταφέρνοντας μεγάλες νίκες, η πιο πρόσφατη από τις οποίες στις δημοτικές εκλογές. Η Λεπέν υποστηρίζει την προστασία των γαλλικών επιχειρήσεων, τη διάλυση της ευρωζώνης, τη χορήγηση της γαλλικής υπηκοότητας «είτε σε όσους την κληρονομούν είτε σε όσους την αξίζουν» και τον περιορισμό της ετήσιας μετανάστευσης στο 5% των σημερινών επιπέδων.
Γκέερτ Βίλντερς: Μόλις δύο μέρες πριν ανοίξουν οι κάλπες στην Ολλανδία, ο ηγέτης του Κόμματος της Ελευθερίας Γκέερτ Βίλντερς επισκέφτηκε τις Βρυξέλλες. Σε μία συμβολική κίνηση έξω από το Ευρωκοινοβούλιο, έστειλε το δικό του μήνυμα στους ψηφοφόρους του αλλά και στην Ε.Ε. Εσκισε τη σημαία της Ε.Ε. «Δεν θέλουμε τις Βρυξέλλες, δεν θέλουμε την Ε.Ε. και θα πάρω αυτό το αστέρι πίσω στην Ολλανδία, ώστε να το δώσω πίσω στους Ολλανδούς και να τους δείξω ότι δεν χρειαζόμαστε αυτή την ευρωπαϊκή σημαία και ότι είμαστε περήφανοι για τη δική μας, την ολλανδική» είπε. Το κόμμα του ηγείται των δημοσκοπήσεων και αναμένεται να πετύχει ποσοστά άνω του 30% στις ευρωεκλογές.
Οι αλλαγές στη διαδικασία
Οι ευρωβουλευτές που θα εκλεγούν στις 25 Μαΐου θα είναι 751, από τους 766 που έχει το σημερινό Ευρωκοινοβούλιο, θα εκπροσωπούν περισσότερους από 500.000.000 πολίτες και οι έδρες θα κατανεμηθούν μεταξύ των κρατών με την αρχή της «φθίνουσας αναλογικότητας». Οι χώρες με μεγαλύτερο πληθυσμό θα διαθέτουν περισσότερες έδρες από τις μικρότερες χώρες.
Η Ελλάδα εκλέγει συνολικά 21 ευρωβουλευτές και για πρώτη φορά θα αναδειχτούν με σταυρό και όχι με λίστα, όπως γινόταν μέχρι σήμερα, ενώ όλη η χώρα λογίζεται ως μία εκλογική περιφέρεια. Οι εκλογείς μπορούν να βάλουν έως και τέσσερις σταυρούς προτίμησης στο ψηφοδέλτιο της επιλογής τους.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν που θα διαδεχτεί τον Μπαρόζο το 2014 θα εκλεγεί απευθείας από το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό προβλέπει το άρθρο 17 της αναθεωρημένης και επικυρωμένης Συνθήκης της Λισαβόνας. Το Συμβούλιο των Αρχηγών Κρατών, που ως τώρα όριζε τον πρόεδρο της επιτροπής, θα έχει τη δυνατότητα μόνο να καταθέσει μια πρόταση, η οποία όμως, όπως ορίζεται στη συνθήκη, θα πρέπει να λαμβάνει υπ’ όψη της τους πολιτικούς συσχετισμούς των ευρωεκλογών.
