Το αποκάλεσαν «Στάλινγκραντ των Κούρδων», ακόμη και (εν δυνάμει) «Σρεμπρένιτσα» ή «Γκουέρνικα»… Το Κομπάνι (όπως είναι η κουρδική ονομασία) της συριακής πόλης Αΐν Αλ Αράμπ (σημαίνει «Αραβική Ανοιξη») έχει εξελιχθεί σε σύμβολο της αντίστασης κατά των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, καθώς υπήρξε η μόνη πόλη όπου οι λυσσαλέες μάχες για την απώθηση των εξτρεμιστών ισλαμιστών ξεπέρασαν τους δύο μήνες, οι οποίοι είναι περισσότεροι και καλύτερα εξοπλισμένοι. Στην υπεράσπιση της πόλης πρωτοστατούν οι Κούρδοι μαχητές των πολιτοφυλακών YPG, «ομάδων λαϊκής αυτοάμυνας» οργανωμένων από το αριστερό κουρδικό κόμμα PYD, ένα κόμμα που έχει ιδρύσει από τον Ιανουάριο το αυτόνομο Καντόνι του Κομπάνι και διατηρεί στενές σχέσεις με το PKK των Κούρδων της Τουρκίας. Πλην, όμως, έχει δεχθεί στο πλευρό του και αντάρτες του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, οι οποίοι στο παρελθόν είχαν πολεμήσει με τους τζιχαντιστές εναντίον του. Επίσης, πρόσφατα δέχθηκε βοήθεια σε όπλα από τις ΗΠΑ (οι οποίες τυπικά έχουν κατηγοριοποιήσει το φιλικό ΡΚΚ ως «τρομοκρατική οργάνωση») μέσω των Κούρδων του αυτόνομου Ιρακινού Κουρδιστάν (με το οποίο στο παρελθόν βρίσκονταν «στα μαχαίρια»). Μια βοήθεια που πέρασε μέσα από τουρκικά εδάφη, έπειτα από την ύστατη απόφαση της Τουρκίας να ανοίξει τα σύνορά της και να βοηθήσει τους Κούρδους -εξ ανάγκης, αφού είναι οι μοναδικοί αυτή τη στιγμή που πολεμούν από εδάφους κατά των ισλαμιστών- με φιλοδοξίες αυτονόμησης, φιλικούς προς το δικό τους «παράνομο» ΡΚΚ. Μάλιστα, αν καταφέρουν να αναγνωριστούν από τη διεθνή κοινότητα και να γίνουν δεκτά τα αιτήματά τους, θα δημιουργήσουν ένα αυτόνομο κουρδικό κράτος στο μαλακό υπογάστριο της Τουρκίας.
Στη Μέση Ανατολή, η πολιτική ήταν πάντοτε μπερδεμένη υπόθεση, πόσω μάλλον την εποχή της συμμαχίας κατά των τζιχαντιστών, καθώς οι Δυτικοί βρίσκονται στη θέση να συμμαχούν με αντικαθεστωτικούς πρώην συμπολεμιστές του Ι.Κ. και να χτυπούν έναν εχθρό του μισητού τους Μπασάρ Αλ Ασαντ. Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία της πόλης Κομπάνι θα μπορούσε να ανατρέξει στην ιστορία του. Μια ιστορία που ξεκινά το 1892, όταν δημιουργήθηκε ένας μικρός οικισμός στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με την τουρκική ονομασία «Αράμπ Πουνάρ». Το 1911 ιδρύθηκε η σημερινή πόλη, με την ολοκλήρωση της κατασκευής του σιδηροδρόμου. Κάποιοι, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι το κουρδικό όνομα «Κομπάνι» προέρχεται από τη γερμανική εταιρία (Kompanie) που κατασκεύασε τον σιδηρόδρομο ή από το «bahn» (που είναι η γερμανική ονομασία για το τρένο).
Τον Ιανουάριο του 2014, το κόμμα PYD (Συριακό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα), εκμεταλλευόμενο την ακυβερνησία -από τότε που ηττήθηκαν οι συριακές στρατιωτικές δυνάμεις-, ίδρυσε τρία αυτόνομα καντόνια που αντικατοπτρίζουν τις εδαφικές φιλοδοξίες των Σύριων Κούρδων, στην περιοχή που βρίσκεται νότια από τα τουρκικά σύνορα. Τα καντόνια του Κομπάνι, του Γιαζίρα και του Αφρίν απέκτησαν τοπική διοίκηση, κουρδική αστυνομία (την Ασαγίς), 22 υπουργεία, σύνταγμα που εγγυάται ισότητα των δύο φύλων, ανθρώπινα δικαιώματα και κοσμικό κράτος, ενώ αναπτύχθηκαν αμέσως γυναικείες και νεανικές οργανώσεις, καθώς και σωματεία που υποστηρίζουν τις τέχνες. Το πείραμα αυτοδιοίκησης του Κομπάνι και των άλλων δύο καντονιών χαιρετίστηκε, εκτός από πείραμα κουρδικής αυτονομίας, ως μια «πρόβα» ενδεχόμενης μελλοντικής αυτοδιάθεσης και ως ένα πολιτικό πείραμα προοδευτισμού, ως ένας τρίτος δρόμος μεταξύ του απολυταρχικού Ασαντ και των υπερσυντηρητικών ισλαμιστών. Παρ’ όλα αυτά, στο πείραμα συμμετείχαν μόνο δύο από τα 14 κουρδικά πολιτικά κόμματα της Συρίας, του λεγόμενου «Κουρδικού Εθνικού Συμβουλίου» (KNC), το οποίο υποστήριξε ότι το PYD τού… έκλεψε την ιδέα. Ωστόσο, τα καντόνια οργάνωσαν τις δικές τους «ομάδες λαϊκής αντίστασης» YPG, μεταξύ αυτών και αμιγώς γυναικείες οργανώσεις με επικεφαλής τη 40χρονη αντάρτισσα Μάισα Αμπντό ή Ναρίν Αφρίν, την «πριγκίπισσα των Πεσμεργκά» όπως αποκαλείται, που πολεμά στο πλευρό του «αντιστασιακού Μαχμούντ» (ο επικεφαλής των ανταρτών Μαχμούντ Μπαρκοντάν). Σκοπός τους, να αντισταθούν στην προέλαση του Ισλαμικού Κράτους, το οποίο, από την άνοιξη και το καλοκαίρι αλλά κυρίως τον τελευταίο μήνα, σφυροκόπησε με όλες του τις δυνάμεις την κουρδική πόλη, προκειμένου να διαλύσει το κουρδικό «πείραμα» μέσα στην καρδιά του δικού τους Χαλιφάτου. Το κέρδος από την πτώση του Κομπάνι θα είναι πολλαπλό, αφού η πόλη οδηγεί και στα άλλα δύο καντόνια. Ενδεχόμενη άλωσή του θα σημαίνει ότι όχι μόνο ισοπεδώνεται εύκολα η υπόλοιπη -ελεγχόμενη από τους Κούρδους- περιοχή, αλλά και ότι το Ι.Κ. κυριαρχεί σε όλη τη συνοριακή περιοχή νότια της Τουρκίας. Το τελευταίο διάστημα, εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι του Κομπάνι εξορίστηκαν στην Τουρκία, και το Ισλαμικό Κράτος έφτασε να καταλάβει σχεδόν όλη την πόλη, προχωρώντας σε φοβερές θηριωδίες, προτού οι Κούρδοι μαχητές καταφέρουν να το απωθήσουν.
Στενές σχέσεις με την Τουρκία
Η πόλη κατοικήθηκε αρχικά από Αρμένιους, πρόσφυγες από την Τουρκία στους διωγμούς του 1915, και έπειτα από Κούρδους από την Ανατολία. Το 1921, ο Κεμάλ χώρισε την πόλη στα δύο, στα αχνάρια του σιδηροδρόμου, ανάμεσα στην τουρκική και τη συριακή πλευρά. Μέχρι σήμερα, οι Κούρδοι του Κομπάνι διατηρούν στενές σχέσεις με τους Κούρδους της Τουρκίας, ενώ μιλούν την ίδια κουρδική διάλεκτο, την «κουρμαντζί». Αυτό επισημαίνει και ο Σενγκίζ Ακτάρ, Τούρκος πολιτικός αναλυτής στο Κέντρο Πολιτικής της Κωνσταντινούπολης (Ιstanbul Policy Center). Σύμφωνα δε με το Al Jazeera, στις 22 Σεπτεμβρίου ήταν ο ηγέτης του τουρκικού φιλοκουρδικού κόμματος HDP Σελαχατίν Ντεμιτράς αυτός που επισκέφθηκε τις ΗΠΑ για να πιέσει για βοήθεια προς την πολιορκημένη από τους ισλαμιστές πόλη.
Εκκληση για παροχή όπλων και βοήθειας, ώστε να συνεχίσει την απώθηση του Ι.Κ.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στην τουρκική -φίλα προσκείμενη στο ΡΚΚ- εφημερίδα «Οζγκούρ Γκουντέμ», ο πρόεδρος του καντονιού του Κομπάνι Ανουέρ Μουσλίμ προειδοποίησε ότι το καντόνι παραμένει σε κίνδυνο από το Ισλαμικό Κράτος και ότι πρέπει να συνεχιστεί η παροχή οπλισμού και βοήθειας, ώστε να απωθήσουν τους τζιχαντιστές. Είπε ακόμη ότι όποιος θέλει να βοηθήσει τους Κούρδους πρέπει να τους αναγνωρίσει ως συνομιλητές και να αναπτύξει σχέσεις μαζί τους. Παράλληλα, πληροφορίες από το κουρδικό ειδησεογραφικό δίκτυο Rudaw ήθελαν τους Κούρδους του Ιράκ να ετοιμάζονται να εγκρίνουν στο κοινοβούλιό τους βοήθεια προς τη Συρία, κατόπιν της φημολογούμενης συμφωνίας μεταξύ του PYD και του προέδρου του Ιρακινού Κουρδιστάν Μασούντ Μπαρζανί.
Πάντως, οι Κούρδοι της Συρίας εξακολουθούν να παραμένουν απομονωμένοι από τη διεθνή κοινότητα, η οποία τους χρειάζεται μεν, δυσκολεύεται όμως να δυσαρεστήσει την Τουρκία, ενώ τους κατηγορεί ότι δεν δέχονται να τεθούν υπό την «ομπρέλα» των δυνάμεων της συριακής αντιπολίτευσης. Ομως, όπως εξηγεί ο ανεξάρτητος Σουηδός δημοσιογράφος Καρλ Ντροτ -που έχει καλύψει τον συριακό εμφύλιο, μεταξύ άλλων, για τη «Monde Diplomatique»-, οι «μετριοπαθείς» της συριακής αντιπολίτευσης αφενός δεν αποδέχονται το κουρδικό αυτονομιστικό αίτημα, αφετέρου έχουν στο παρελθόν πολεμήσει εναντίον των Κούρδων. Ο Ντροτ αναφέρει ότι οι Κούρδοι του Κομπάνι δέχθηκαν ως συμπολεμιστές τούς μαχητές της οργάνωσης Επαναστάτες της Ταξιαρχίας Ράκα, οι οποίοι ηττήθηκαν από τους εξτρεμιστές και τώρα μάχονται εναντίον τους, όμως στο παρελθόν βρίσκονταν στο πλευρό του τζιχαντιστικού Μετώπου Αλ Νούσρα. Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, το YPG φέρεται ότι διατηρεί επαφές τόσο με αντάρτες της συριακής αντιπολίτευσης όσο και με καθεστωτικές συριακές δυνάμεις, άλλοτε κηρύσσοντας εκεχειρίες και άλλοτε δίνοντας μάχες, σε μια προσπάθεια στρατιωτικής και πολιτικής επιβίωσης σε μια «εύθραυστη» Συρία.
Μυρτώ Μπούτση
