Η επίμαχη επιστολή Κοτζιά εστάλη στα κόμματα αμέσως μετά το ταξίδι του κ. Τσίπρα και κυβερνητικής αντιπροσωπίας, στις ΗΠΑ! Συνεχείς πιέσεις της Ουάσιγκτον για ταχεία επίλυση
Του Ανδρέα Καψαμπέλη
Σε νέα φάση έχει μπει το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων για το οποίο διπλωματικοί παράγοντες αναμένουν εξελίξεις σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η ένταση που ξέσπασε τις προηγούμενες ημέρες στη Βουλή με αφορμή την επιστολή του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά προς τις ηγεσίες των κομμάτων επανέφερε προς στιγμήν το ζήτημα στο προσκήνιο, αλλά έδωσε την ευκαιρία να αποκαλυφθεί ότι εκτυλίσσεται ενδιαφέρον παρασκήνιο εδώ και αρκετούς μήνες.
Οπως προέκυψε, συζητήσεις σχετικά με το όνομα έχουν γίνει μεταξύ των εκπροσώπων των κομμάτων από τον Ιούλιο στην κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής. Αυτή την προκαταρκτική συζήτηση επικαλέστηκε και ο κ. Κοτζιάς για να δικαιολογήσει την επίμαχη επιστολή του, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα από τον αρχηγό της Χρυσής Αυγής Νίκο Μιχαλολιάκο και άναψε φωτιές.
Οι προτάσεις
«Για μας δεν υπάρχει μυστική διπλωματία» εξήγησε ο κ. Μιχαλολιάκος, για να γίνει λίγο αργότερα γνωστό από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών ότι ο κ. Κοτζιάς είχε καλέσει το καλοκαίρι τους εκπροσώπους των κομμάτων να στείλουν τις προτάσεις για το θέμα της ονομασίας και επειδή δεν το έκαναν, το ζήτησε τώρα και εγγράφως. «Θα παρακαλούσα να μου γνωρίσετε τις απόψεις του κόμματός σας επί συγκεκριμένων ονομάτων, τα οποία θα μπορούσαν να θεωρηθούν αποδεκτά, καθώς και επί λοιπών ζητημάτων τα οποία κρίνονται, από πλευράς σας, σημαντικά» γράφει συγκεκριμένα ο υπουργός.
Αν και η δημοσιοποίηση της επιστολής προσφέρθηκε για έναν έντονο γύρο πολιτικής αντιπαράθεσης, ακόμη και για το αν έπρεπε ή όχι να είναι διαβαθμισμένη ως απόρρητη, καθώς και για αν δικαιούται να αποκλείσει εφεξής ο κ. Κοτζιάς τη Χρυσή Αυγή από τις συνεδριάσεις του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής, επί της ουσίας δρομολογούνται εξελίξεις για το θέμα αυτό. Εντύπωση προκάλεσε, μάλιστα, το γεγονός ότι στην παρέμβασή του ο Ευάγγελος Βενιζέλος, σε τόνο διαφορετικό από τον εκπρόσωπο του ΠΑΣΟΚ Α. Λοβέρδο, τόνισε ότι τέτοια σοβαρά θέματα «ιδιαίτερης εθνικής και ιστορικής ευαισθησίας» δεν πρέπει να συζητούνται μέσα στη Βουλή και ζήτησε να διεξαχθεί το ταχύτερο συνεδρίαση κεκλεισμένων των θυρών, στην αρμόδια επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων. Πρόταση την οποία αποδέχτηκε αμέσως ο κ. Κοτζιάς, μολονότι οι σχέσεις με τον προκάτοχό του δεν είναι παλαιόθεν οι καλύτερες.
Παρά τις εξηγήσεις για την επιστολή, πάντως, σημασία έχει ότι αυτή εστάλη αμέσως μετά το ταξίδι του κ. Τσίπρα και κυβερνητικής αντιπροσωπίας, μεταξύ της οποίας και ο κ. Κοτζιάς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για ορισμένους, επίσης, δεν θεωρείται καθόλου άσχετο το γεγονός ότι λίγες μόλις ημέρες, πριν από την πρώτη «κλειστή» συζήτηση στο ΕΣΕΠ για το θέμα των Σκοπίων τον περασμένο Ιούλιο, είχε προκαλέσει αίσθηση η δημόσια δήλωση του κ. Κοτζιά, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Πρίστινα, ότι η Ελλάδα θα υποστηρίξει την ένταξη του Κοσόβου στους ευρωατλαντικούς οργανισμούς.
Το Κόσοβο
Η πίεση της Ουάσινγκτον όχι μόνο για αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου αλλά και για ταχεία επίλυση της εκκρεμότητας γύρω από την ονομασία των Σκοπίων είναι δεδομένη και αυξανόμενη. Ενα νέο σαφές δείγμα γραφής δόθηκε και στην πρόσφατη εκδήλωση εναντίον του βίαιου εξτρεμισμού, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, όταν επέβαλαν τη συμμετοχή των Σκοπίων ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας», φέρνοντας σε δύσκολη θέση τον κ. Τσίπρα και τη συνοδεία του. Κάτι ανάλογο είχαν κάνει τον περασμένο Δεκέμβριο στο περιθώριο της Συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, κατά τη συνάντηση των κρατών που συμμετέχουν στον συνασπισμό εναντίον του ISIS. «Εμπιστευτικές» συνομιλίες με τον τότε πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά είχε δηλώσει το καλοκαίρι του 2014 ότι διεξήγαγε και η Ανγκελα Μέρκελ, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «θα έρθει με βεβαιότητα και πάλι η στιγμή κατά την οποία θα καταβάλω μεγάλη προσπάθεια για το θέμα αυτό».
Η τελευταία πρόταση Νίμιτς, που είχε γίνει γνωστή μέσω σκοπιανών πηγών, προέβλεπε για «γενική διεθνή χρήση» τον όρο «Δημοκρατία της Ανω Μακεδονίας», τη χρήση «μακεδονικής» γλώσσας και την ονομασία του λαού ως «πολίτες της Ανω Μακεδονίας». Αντίθετα, η πάγια ελληνική θέση κάνει λόγο για μια «κοινά αποδέκτη σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό, για κάθε χρήση, εσωτερική και διεθνή (erga omnes)».
Η αλλαγή «στρατοπέδου» και οτα Βαλκάνια
Ολες οι παραπάνω διεργασίες συνδέονται άμεσα με το γενικότερο παιχνίδι ισχύος που βρίσκεται σε εξέλιξη στην περιοχή των Βαλκανίων. Υστερα και από τις ταραχές της περασμένης άνοιξης στο Κουμάνοβο των Σκοπίων, που συνορεύει με το Κόσοβο, ο κίνδυνος της πολιτικής αστάθειας αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερο προβληματισμό τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Παράλληλα, αυξάνεται η ανησυχία από την προσπάθεια της Ρωσίας να ενισχύσει την επιρροή της στην περιοχή, εμποδίζοντας τη διεύρυνση της παρουσίας δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων και στρατιωτικών υποδομών και επιχειρώντας να υλοποιήσει στρατηγικά projects ενεργειακών υποδομών. Τα Σκόπια είναι και μία από τις χώρες που σχεδιάζει η Μόσχα να συμπεριλάβει στη διαδρομή του αγωγού Turkish Stream για τη μεταφορά φυσικού αερίου παρακάμπτοντας την Ουκρανία.
Υστερα από την εντυπωσιακή καλοκαιρινή στροφή της κυβέρνησης Τσίπρα στο θέμα του Μνημονίου, όμως, ακυρώθηκαν ουσιαστικά και τα ελληνικά διπλωματικά και οικονομικά ανοίγματα προς τη ρωσική πλευρά, που είχαν επιχειρηθεί μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου. Ετσι, από τη 12η Ιουλίου η ελληνική πλευρά επέλεξε αυτόματα στρατόπεδο και στη μάχη επιρροής μεταξύ Δύσης και Ρωσίας στον χώρο της Βαλκανικής. Αποτελεί, άλλωστε, κοινό μυστικό στους διπλωματικούς κύκλους ότι οι ΗΠΑ, προκειμένου να στηρίξουν τη χώρα μας στο πρόβλημα της οικονομικής κρίσης, εξασφάλισαν την ευθυγράμμισή της με τις πάγιες αρχές στα θέματα γεωπολιτικής και αντιμετώπισης της διεθνούς τρομοκρατίας. Μένει να φανεί αν η ελληνική σπουδή για επίλυση και της εκκρεμότητας για την ονομασία των Σκοπίων θα συνοδεύεται ή όχι από κάποια άλλα ανταλλάγματα.
