Το υγρό στοιχείο είναι στο DNA του Ελληνα, αλλά τα ατυχήματα (198 μέχρι σήμερα φέτος) είναι απαράδεκτα πολλά. Ποιες είναι οι δημοφιλείς δραστηριότητες και ποιοι οι κανόνες ασφαλείαςΑπό τον
Ιωνα Παπαδάκη
Σίγουρα, το γυμναστήριο τους καλοκαιρινούς μήνες είναι δύσκολο! Και, σε μια χώρα που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη ζέστη και τη θάλασσα, τους καλοκαιρινούς μήνες αυτό γίνεται δυσκολότερο.
Ετσι, ολοένα περισσότεροι Ελληνες τα τελευταία χρόνια διαλέγουν δραστηριότητες «του νερού» ώστε να διατηρηθούν σε φόρμα, να διασκεδάσουν με τα παιδιά τους ή τους φίλους τους αλλά και να «κάψουν» τις γευστικές κραιπάλες της… προηγούμενης βραδιάς!
Τι γίνεται, όμως, με την ασφάλεια; Ζούμε σε μια χώρα με 13.676 χιλιόμετρα ακτογραμμή, με εκατοντάδες νησιά και οργανωμένες παραλίες (και πολλές ακόμα ελεύθερες παραλίες). Κι όμως -δυστυχώς-, κάθε χρόνο καταγράφονται στη χώρα μας περισσότεροι από 300 θάνατοι και χιλιάδες τραυματισμοί…
Και παρά τις -ελάχιστες, είναι η αλήθεια- προσπάθειες των Αρχών να ενημερώσουν τόσο τους λουομένους όσο και τους αθλητές της θάλασσας, παραμένουμε αμετανόητα απρόσεκτοι, με αποτέλεσμα τη χρονιά που διανύουμε να έχουν καταγραφεί ήδη 198 θάνατοι σε όλη τη χώρα. Ενας αριθμός που αυξάνεται ταχύτατα, με τους ειδικούς να θεωρούν ότι φέτος θα είναι ακόμα μία δύσκολη χρόνια.
Μεγάλη «πληγή» παραμένει η άγνοια των χειριστών σκαφών θαλάσσης για τους κανόνες που πρέπει να ακολουθούν, με αποτέλεσμα να μη διαφέρουν και πολύ από τους ασυνείδητους οδηγούς των ελληνικών δρόμων.
Ετσι, θεωρώντας ότι η θάλασσα είναι μια απέραντη «παιδική χαρά», οδηγούν πολλές φορές υπό την επήρεια αλκοόλ, κινούνται πάρα πολύ κοντά σε περιοχές με λουομένους και επιδίδονται σε αγώνες, αγνοώντας επιδεικτικά τους κανόνες ναυσιπλοΐας.
Και, παρότι υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες και κανονισμοί για όλες τις θαλάσσιες δραστηριότητες (που αναφέρονται στην ιστοσελίδα του Λιμενικού Σώματος: www.hcg.gr), τα στελέχη του Λιμενικού αποδίδουν τα περισσότερα ατυχήματα σε ανθρώπινη αμέλεια.
Να θυμίσουμε εδώ το πρόσφατο περιστατικό στην Αίγινα, όπου είχαμε τέσσερις νεκρούς και 16 τραυματίες από τη σύγκρουση ενός ταχυπλόου με τουριστικό σκάφος.
Σύμφωνα, δε, με στοιχεία της Διεύθυνσης Λιμενικής Αστυνομίας, τουλάχιστον 30 άτομα τραυματίστηκαν θανάσιμα από ταχύπλοο από το 2013 έως το 2017, ενώ είχαμε και δύο θανάτους από jet ski το δεύτερο εξάμηνο του 2014 και του 2016. Επίσης, από το 2013 έως 2017 είχαμε τουλάχιστον 80 τραυματισμούς από ταχύπλοα, 15 από jet ski και 120 από διάφορα θαλάσσια σπορ.
Παρ’ όλα αυτά, η θάλασσα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας της πλειονότητας των Ελλήνων και οι θαλάσσιες αθλητικές δραστηριότητες την τελευταία δεκαετία κερδίζουν έδαφος.
Βέβαια, δεν έχουν καμία σχέση με τα σπορ και τις δραστηριότητες που γνωρίζαμε λίγα χρόνια πριν…
Το διάσημο θαλάσσιο ποδήλατο (είναι πλέον είδος υπό εξαφάνιση) και η γνωστή σαμπρέλα των φορτηγών (σήμερα γνωστή ως «tube») έδωσαν τη θέση τους σε εξελιγμένα σπορ, τα οποία ναι μεν προσφέρουν αδρεναλίνη, είναι όμως απαιτητικά τόσο σε επίπεδο ασφάλειας όσο και σε επίπεδο εκμάθησης. Ας δούμε μερικά από αυτά:
Windsurf
Χωρίς αμφιβολία είναι ο «βασιλιάς»!
Με λίγη γνώση ιστιοπλοΐας και ικανότητα ισορροπίας τύπου skateboard, θεωρείται ο «βασιλιάς» των θαλάσσιων σπορ!
Γυμνάζει όλο το σώμα, αλλά ακονίζει και το μυαλό, γιατί είναι απαραίτητη η διαχείριση της διεύθυνσης του ανέμου. Σε αυτό το άθλημα χρειάζεται εξοπλισμός που εξαρτάται από αυτό που θέλει να κάνει ο «σερφάς»: Δηλαδή, αν θέλει να κάνει φιγούρες και άλματα, αν θέλει να «καβαλάει» κύματα ή απλά αν θέλει να απολαμβάνει μια βόλτα στο νερό. Οι βασικές κατηγορίες windsurf είναι: freestyle, slalom, race και wave.
Το άθλημα αυτό δεν έχει ηλικία. Θέλει καλή φυσική κατάσταση και, φυσικά, ο μελλοντικός «σερφάς» να ξέρει κολύμπι. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να σέβεται τη θάλασσα και τους κινδύνους της, και να ξέρει από ασφάλεια, μια και τα ατυχήματα μπορεί να μην είναι συχνά. Παρ’ όλα αυτά, συγκαταλέγεται στα (σχετικά) extreme sports.
Υπάρχουν αρκετές σχολές στην Ελλάδα, με φημισμένες αυτές της Νάξου, της Λήμνου και της Πάρου. Στην Αττική, Ανάβυσσος, Λούτσα και Λαύριο είναι οι αγαπημένοι προορισμοί, ανάλογα με το επίπεδο γνώσης και την κατηγορία του αθλήματος.
Ο εξοπλισμός ξεκινά από τα 600-700 ευρώ και φτάνει σε πολλές χιλιάδες ευρώ, ενώ για τα μαθήματα θα πρέπει να υπολογίσει κάποιος αρχάριος περίπου 10, με κόστος 400 ευρώ.
Τα απαραίτητα συστατικά για την εξέλιξη σε αυτό το άθλημα είναι οι πολλές ώρες στο νερό και η ατομική προσπάθεια βελτίωσης, μια και κάθε αθλητής τελειοποιεί τις δυνατότητές του.
Kitesurf
Με… οδηγό τον «αετό» και μια σανίδα θα πετάξεις στο νερό!
Είναι κάτι μεταξύ snowboard, windsurf και «παραπέντε»! Κι αυτό γιατί ο εξοπλισμός αποτελείται από ένα πέδιλο που μοιάζει πολύ με αυτό του snowboard, από έναν «αετό», όπως ένα αλεξίπτωπο, και από «κουμάντα» (δηλαδή, χειριστήρια), όπως η μάτσα του windsurf (το σημείο όπου ο σερφάς κρατά το πανί).
Το kitesurf είναι ένα άθλημα όπου ο «καϊτάς» βρίσκεται περισσότερο στον αέρα παρά πάνω στο νερό. Με λίγα λόγια, δεν ταξιδεύει μόνο πάνω στην επιφάνεια του νερού, όπως το windsurf ή το σκι, αλλά έχει τη δυνατότητα με τη βοήθεια του «αετού» να κάνει μια μεγάλη διαδρομή… πετώντας! Αντί για πανί, έχει ένα -ας πούμε- αλεξίπτωτο, όπως στο «παραπέντε», και όταν ξεκολλήσει από το νερό είναι σίγουρα ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Ακούγεται πολύπλοκο και δύσκολο, αλλά είναι αρκετά πιο εύκολο από το windsurf, γι’ αυτό και χρειάζονται λιγότερα μαθήματα…
Βέβαια, μπορεί να χαρακτηριστεί πιο επικίνδυνο, μια και για τον αρχάριο και οι ταλαντώσεις στον αέρα είναι αρκετά μεγάλες και πολύ εύκολο να χαθεί ο έλεγχος.
Θέλει γνώση και πολύ μεγάλη προσοχή στη δύναμη του αέρα και φυσικά δεν θέλει ξεθάρρεμα, γιατί το ευκολότερο πράγμα είναι να χαθεί ή να καταστραφεί ο εξοπλισμός (που δεν είναι και ιδιαίτερα φτηνός) και ο αθλητής να χτυπήσει στη θάλασσα ή στα κοντινά βραχάκια της παραλίας.
Ραφήνα, Λούτσα και Σχοινιάς είναι οι αγαπημένοι προορισμοί των καϊτάδων. Για την ιστορία, να πούμε ότι υπάρχει ένας άτυπος πόλεμος μεταξύ αυτών και των σερφάδων (οι δεύτεροι τους χαρακτηρίζουν «χούλιγκαν της θάλασσας»).
Χρειάζονται λιγότερα μαθήματα απ’ ό,τι στο windsurf και είναι φτηνότερα. Οσον αφορά τον εξοπλισμό, είναι επίσης φτηνότερος, μια και για τις «πτήσεις» δεν χρειάζεται μεγάλη διαφοροποίηση εξοπλισμού.
SUP (Stand Up Paddle Board)
Στέκεσαι όρθιος και πας «τσάρκα» με κουπί
Σε περίπτωση που στην παραλία όπου θα πάμε για διακοπές δεν έχει αέρα, το SUP (Stand Up Paddle Board) είναι μια ιδανική λύση άθλησης. Είναι κάτι μεταξύ σανίδας του σερφ και κανό, και δεν χρειάζεται μαθήματα ή ιδιαίτερο εξοπλισμό, αν μιλάμε για ερασιτέχνες και όχι για αθλητές. Τα μόνα που χρειάζονται είναι ισορροπία και ένα… κουπί. Υπάρχουν και φουσκωτά SUP που μεταφέρονται εύκολα, όπως επίσης και λίγο ακριβότερα, στα οποία μπορεί να προσαρμοστεί πανί ώστε να μετατραπούν σε windsurf. Για τους αρχάριους είναι ιδανική δραστηριότητα όταν δεν έχει αέρα και κύμα, ενώ είναι μια εξαιρετική άσκηση ισορροπίας.
Ski και wakeboard
Γρήγορες βόλτες με δύο αλλά και με ένα πέδιλο
Το πρώτο είναι από τα παλαιότερα αθλήματα της θάλασσας. Ηταν άλλοτε «σπορ των πλουσίων», διότι βασική προϋπόθεση ήταν ο σκιέρ να διαθέτει «κρις κραφτ» ή την οικονομική δυνατότητα να νοικιάσει ένα τέτοιο και έναν δάσκαλο. Στις ημέρες μας, τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Οι περισσότερες οργανωμένες παραλίες διαθέτουν σχολές ιδιαίτερα οικονομικές και δεν χρειάζεται εξοπλισμός. Απαραίτητη προϋπόθεση, η θάλασσα να μην έχει κύμα.
Ιδιο με το ski είναι και το wakeboard, μόνο που, αντί για δύο πέδιλα, χρησιμοποιείται ένα, στη φιλοσοφία του snowboard. Και εδώ, η ισορροπία είναι το βασικό συστατικό της επιτυχίας.
Surf
Η Χαβάη είναι μακριά, όμως η Βουλιαγμένη… είναι κοντά
Αν βρισκόμασταν στη Χαβάη ή σε κάποια από τις παραλίες της Αυστραλίας, θα είχα βάλει το εντυπωσιακό αυτό άθλημα πρώτο. Ομως, ο καιρός και ο αέρας της Ελλάδας δεν βοηθά τους καθαρόαιμους σέρφερ! Είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό και το πιο σημαντικό σε αυτό το άθλημα είναι η ισορροπία!
Και εδώ δεν χρειάζονται πολλά πράγματα: Μια σανίδα, μια στολή και δυνατά πνευμόνια για τις χιλιάδες φορές που θα πιει κανείς νερό μέχρι να μάθει να στέκεται πάνω στη σανίδα. Το βέβαιο είναι ότι, από τη στιγμή που θα «πάρει» κάποιος το πρώτο κύμα, αποκλείεται να τα παρατήσει.
Η Βουλιαγμένη, όσο κι αν ακούγεται περίεργο, είναι από τα πλέον ενδεδειγμένα μέρη τόσο για να μάθει κανείς όσο και για να συνεχίσει.
Το σπορ αυτό θέλει τεράστια προσοχή, γιατί όσο ακίνδυνο φαίνεται τόσο επικίνδυνο είναι. Καλό, λοιπόν, είναι να αποφεύγονται παραλίες με αχαρτογράφητο ή θολό πυθμένα, όσο κύμα κι αν έχει. Κι αυτό διότι το κύμα βγαίνει πάντα στην ακτή και πρέπει να ξέρει ο αθλητής τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια του νερού. Σε αυτό το άθλημα, το πρόβλημα δεν είναι ούτε ο εξοπλισμός ούτε το τι υπάρχει πάνω από το νερό, αλλά το τι υπάρχει κάτω από αυτό!
Διότι, άπαξ και πέσει ο σέρφερ σε ανταριασμένη θάλασσα, θα νιώσει σαν να βρίσκεται σε κάδο πλυντηρίου – και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο από όλα!
Ο δεκάλογος της «προσεκτικής» άθλησης
1. Δεν κάνουμε ποτέ θαλάσσια δραστηριότητα μόνοι μας – πάντα με παρέα.
2. Ο,τι σπορ κι αν κάνουμε, πάντα έχουμε τηλέφωνο μαζί μας (υπάρχουν πάμφθηνες ειδικές θήκες, ώστε να μη βρέχεται).
3. Προσοχή στην καλή κατάσταση του εξοπλισμού μας.
4. Μεγάλη προσοχή στα σκάφη, ειδικά στα μικρά (φουσκωτά, jet ski), διότι πολλοί χειριστές δεν γνωρίζουν ότι οι κινούμενοι με τον αέρα έχουν προτεραιότητα.
5. Μην υποτιμάτε τη δύναμη του αέρα. Οι ριπές μπορεί να είναι ισχυρές.
6. Προσοχή στον κυματισμό της θάλασσας! Τα «βουβά» κύματα είναι πολύ επικίνδυνα.
7. Δεν κάνουμε καμιά δραστηριότητα φαγωμένοι ή πιωμένοι. Οταν νιώσουμε κουρασμένοι, βγαίνουμε στην ακτή.
8. Δεν κινούμαστε ποτέ κοντά σε περιοχή με λουομένους. Μπορεί να βρίσκονται κάτω από το νερό, με αποτέλεσμα να μην τους δούμε.
9. Πρέπει να γνωρίζουμε άριστα την πίστα άθλησης.
10. Σε περίπτωση που θέλουμε να κάνουμε μαθήματα, φροντίζουμε να μάθουμε αν οι εκπαιδευτές είναι πιστοποιημένοι, αν έχουν αξιόπιστο εξοπλισμό και αν διαθέτουν σωστικά μέσα.
Εφαρμογή ασφαλείας για «έξυπνες» συσκευές και έξυπνους ανθρώπους!
Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου το κυρίαρχο στοιχείο είναι το νερό, τα θαλάσσια ατυχήματα είναι ανησυχητικά συχνά, με τα περισσότερα να οφείλονται στην άγνοια βασικών κανόνων κολύμβησης, ασφαλούς άθλησης, αλλά και κυκλοφοριακής συμπεριφοράς με σκάφος.
Το Safe Water Sports είναι ένας Μη Κερδοσκοπικός Οργανισμός που έχει ως βασικούς στόχους την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών για όλα τα θέματα που σχετίζονται με τις δραστηριότητες (αθλητικές και ψυχαγωγικές) στη θάλασσα, με ιδιαίτερη έμφαση στα θέματα ασφαλείας και πρόληψης των ατυχημάτων, καθώς και στην ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου για την ασφάλεια στη χώρα μας. Τέσσερις είναι οι βασικοί άξονες δραστηριοποίησης του Safe Water Sports:
■ Υποστήριξη του έργου της Πολιτείας (Λιμενικό Σώμα) για την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της τήρησης των κανόνων ασφαλείας στον θαλάσσιο χώρο, μέσω ενός πληροφοριακού συστήματος που έχει παραχωρήσει εντελώς δωρεάν το Safe Water Sports.
■ Εκπαίδευση παιδιών και νέων σε σχολεία, κατασκηνώσεις, κολυμβητήρια, παραλίες κ.α. Τριάντα πέντε χιλιάδες μαθητές ενημερώθηκαν και εκπαιδεύτηκαν το 2017 μέσω των διάφορων εκπαιδευτικών δράσεων. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Safe Water Sports έχει την έγκριση του υπ. Παιδείας.
■ Ενημέρωση-ευαισθητοποίηση πολιτών μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, εφαρμογών για κινητά και ειδικών ενημερωτικών δράσεων.
■ Πιστοποίηση επιχειρήσεων θαλάσσιων σπορ με το ιδιωτικό πρότυπο «Watersports certified quality», σε συνεργασία με την TUV Austria Hellas.
Στο πλαίσιο των δράσεών του, ο οργανισμός έχει αναπτύξει μια ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημέρωσης των πολιτών (https://safewatersports.gr), αλλά κυρίως εφαρμογές (apps) για όλα τα κινητά τηλέφωνα, οι οποίες προσφέρονται εντελώς δωρεάν. Ορισμένες από τις πληροφορίες που προσφέρει είναι:
■ ΟΛΕΣ και ΜΟΝΟ τις νόμιμες επιχειρήσεις θαλάσσιων σπορ (water ski, scuba diving, tubes, kitesurf, ενοικιάσεις σκαφών κ.λπ.) που λειτουργούν στην Ελλάδα.
■ Τις 3.000 και πλέον παραλίες με πρόσβαση, που έχουν χαρτογραφηθεί από κοινού με το Λιμενικό Σώμα, με ενδεικτικές πανοραμικές φωτογραφίες και ενημερωτικά στοιχεία για τα χαρακτηριστικά τους, αναφορικά με την ασφαλή κολύμβηση, όπως αν έχουν ναυαγοσώστη, βαθιά/ρηχά νερά, το είδος παραλίας (π.χ. αμμώδης, με βότσαλα κ.λπ.), το μήκος της παραλίας, το αν είναι οργανωμένη με ξαπλώστρες και ομπρέλες, το αν υπάρχουν πρόσβαση για ΑμεΑ, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, parking κλπ.
■ Οι μαρίνες, τα αλιευτικά καταφύγια και γενικότερα οι τοποθεσίες όπου επιτρέπεται ο ελλιμενισμός σκαφών, καθώς και οι υπηρεσίες που προσφέρουν.
■ Επιχειρήσεις ενοικίασης ταχύπλοων σκαφών.
■ Οι ισχύοντες κανονισμοί ασφαλείας (νομοθεσία) για κάθε θαλάσσιο σπορ και δραστηριότητα στη θάλασσα, καθώς και πολλές συμβουλές.
■ Τα νοσοκομεία και οι λιμενικές Αρχές σε όλη τη χώρα.
■ Ειδικά ενημερωτικά προγράμματα για παιδιά και νέους με θέμα την ασφάλειά τους στη θάλασσα και στο νερό.
Το συνεργάζεται στενά με το υπουργείο Ναυτιλίας-Λιμενικό Σώμα, την ΚΕΔΕ, δήμους και Περιφέρειες, την Ενωση Σχολών Ναυαγοσωστικής, καθώς και με άλλους φορείς για κοινές δράσεις. Την πρωτοβουλία αυτή στήριξαν από την πρώτη ημέρα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος αλλά και μεγάλοι οργανισμοί και επιχειρήσεις, όπως το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», το Ιδρυμα Λάτση, τα ΕΛ.ΠΕ., το «Ελευθέριος Βενιζέλος», η WIND, η Εθνική Τράπεζα, η Eurobank, η Alpha Bank κ.ά.
