Η επαναφορά σε λειτουργία εγκεφάλων χοίρων που είχαν πεθάνει φέρνει πάλι στο προσκήνιο το ηθικό δίλημμα αλλά και την αγωνία του ανθρώπου να σπάσει (χρησιμοποιώντας την επιστήμη) τα δεσμά της θνητής ζωήςΑπό τη
Νεκταρία Καρακώστα
Μπορούμε να αναστρέψουμε τον θάνατο; Η πρόσφατη είδηση ότι Αμερικανοί επιστήμονες κατάφεραν να φέρουν πίσω στη «ζωή» τον εγκέφαλο αποκεφαλισμένων χοίρων, τέσσερις ολόκληρες ώρες μετά τον θάνατό τους, είναι σίγουρα ελπιδοφόρα – ειδικά για την αντιμετώπιση καταστάσεων όπως τα εγκεφαλικά επεισόδια που νεκρώνουν τμήματα του εγκεφάλου προκαλώντας διαταραχές στη λειτουργικότητα του ασθενούς.
Συνδέοντας τους εγκεφάλους των χοίρων με ένα μηχάνημα που διοχέτευε ρυθμικά στους εγκεφάλους (σε προσομοίωση σφυγμού) οξυγονωμένο συνθετικό αίμα, εμπλουτισμένο με θρεπτικές και φαρμακευτικές ουσίες ικανές να επιβραδύνουν ή να αναστρέφουν τον κυτταρικό θάνατο, οι επιστήμονες του Γέιλ είδαν τα εγκεφαλικά κύτταρα να ξαναζωντανεύουν! Κατάφεραν να διατηρήσουν μάλιστα τις λειτουργίες των κυττάρων για το διάστημα των έξι ωρών που οι εγκέφαλοι παρέμειναν συνδεδεμένοι στο BrainEX, δηλαδή για 10 ολόκληρες ώρες μετά τον αποκεφαλισμό των χοίρων!
Εμπνευση
Αντλώντας έμπνευση από το θρυλικό μυθιστόρημα «Φρανκενστάιν», ο ξένος Τύπος έκανε λόγο για «Frankeswine» (συνδυάζοντας τις λέξεις Frankenstein & swine=χοίρος), αφού από το 1818, όταν κυκλοφόρησε το έργο της Σέλεϊ, το «τέρας» του Φρανκενστάιν έγινε η αρχετυπική μορφή όλων των δημιουργημάτων του ανθρώπου κατά την προσπάθειά του να νικήσει τον θάνατο, αλλά και να φτάσει στο επίπεδο του Θεού. Διόλου τυχαίο που 100 χρόνια μετά παραμένει μια συγκλονιστική εξερεύνηση των ορίων της ανθρώπινης δημιουργικότητας και της επιστημονικής ηθικής.
Ωστόσο, αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η ανθρωπότητα έρχεται αντιμέτωπη με ένα τέτοιο ερώτημα: Στα τέλη του 2018 επιστήμονες πήραν το πράσινο φως να αρχίσουν πειράματα σε 20 κλινικά νεκρούς ασθενείς, σε μια προσπάθεια να επαναφέρουν στη ζωή το κεντρικό νευρικό τους σύστημα! Στο αμφιλεγόμενο πρότζεκτ με το χαρακτηριστικό όνομα «ReAnima» oι επιστήμονες της αμερικανικής βιοτεχνολογικής εταιρίας Bioquark θα χρησιμοποιήσουν νευροδιέγερση, φαρμακευτική αγωγή, βλαστοκύτταρα και λέιζερ.
Την ίδια ώρα, εξετάζεται διεθνώς το σενάριο της «ανάστασης» εξαφανισμένων ειδών.
Στη Γαλλία του 16ου αιώνα οι ευγενείς έπιναν χρυσό σε μια προσπάθεια να ζήσουν περισσότερα χρόνια. Σήμερα, στη θέση των ευγενών βρίσκουμε τους μεγιστάνες της Σίλικον Βάλεϊ και στη θέση του «ελιξιρίου της αθανασίας» τη γενετική μηχανική, τα βλαστοκύτταρα, τα τεχνητά όργανα, τις μεταγγίσεις αίματος και γενικά κάθε μέθοδο της σύγχρονης επιστήμης που υπόσχεται αιώνια υγεία, πρόληψη ή αναστροφή της γήρανσης των κυττάρων.
Διόλου τυχαίο που οι ιδρυτές της Google έχουν εκχωρήσει εκατομμύρια δολάρια στην Calico (California Life Company), μια μυστική εταιρία που έχει σαν αποστολή να «επιλύσει τον θάνατο». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Τζεφ Μπέζος επενδύει στη Unity Biotechnology, που σαν στόχο έχει να καταπολεμήσει τις συνέπειες της γήρανσης.
Επιδίωξη
Η Sierra Sciences είναι ακόμη μια εταιρία που προσπαθεί να «ξεγελάσει» τον θάνατο, επιδιώκοντας την επιμήκυνση των τελομερών (οι απολήξεις των χρωμοσωμάτων μας που μοιάζουν με τις άκρες από τα κορδόνια των παπουτσιών μας, προστατεύοντάς τα από το να ξεφτίσουν), που ευθύνονται για τη γήρανση των κυττάρων μας. Ο Τζορτζ Τσερτς, καθηγητής του Χάρβαρντ και ιδρυτής της Rejuvenate Bio, ισχυρίζεται ότι έχει κάνει ήδη ποντίκια να ζουν διπλάσιο χρόνο σε σχέση με το κανονικό, ενώ η ανακάλυψη επιστήμονων της Calico ότι οι γυμνοί τυφλοπόντικες δεν γερνούν έδωσε νέα «τροφή» στις σχετικές έρευνες.
Ιδιαίτερα αισιόδοξοι οι φουτουρολόγοι, όπως ο Ιαν Πίρσον και ο Ρέι Κούρτζγουελ, εκτιμούν πως το εισιτήριο της αθανασίας θα είναι στο χέρι μας σε περίπου 30 χρόνια από σήμερα. Ο τελευταίος έχει μάλιστα παραδεχθεί ότι καταπίνει περίπου 100 χάπια την ημέρα, από συμπληρώματα διατροφής μέχρι στατίνες, σε μια προσπάθεια να σταματήσει τον χρόνο.
Το όραμα της αθανασίας δεν αφήνει ασυγκίνητο κανέναν. Στην «υπόσχεση» αυτή έχει βασίσει την ύπαρξή της και η μη κερδοσκοπική οργάνωση Cryonics Institute με έδρα το Μίσιγκαν, που προσφέρει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα «κατάψυξης» της σορού τους, έως ότου η επιστήμη θα είναι σε θέση να επαναφέρει τα κρυοδιατηρημένα σώματα στη ζωή και να θεραπεύσει τις ασθένειες που προκάλεσαν τον θάνατό τους. Ο Κούρτζγουελ έχει ήδη κρατήσει θέση…
Ερωτήματα για τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου
Με αφορμή την κατάκτηση του πανεπιστημίου Γέιλ πολλοί έσπευσαν να επισημάνουν ότι η συγκεκριμένη ανακάλυψη θα επαναπροσδιορίσει τα όρια μεταξύ ζωής και θανάτου. Ας μη βιαζόμαστε όμως.
Ναι μεν το πείραμα αμφισβητεί τη μέχρι σήμερα παγιωμένη αντίληψη ότι ο εγκέφαλος υφίσταται ανεπανόρθωτη ζημιά εντός λίγων λεπτών από τη διακοπή της παροχής αίματος προς αυτόν, οι ερευνητές όμως διευκρίνισαν ότι η ανθρωπότητα δεν είναι ακόμη αντιμέτωπη -ευτυχώς- με ένα τέτοιο μεγάλο δίλημμα. Αυτό που κατάφεραν επιστήμονες με το συγκεκριμένο πείραμα ήταν να αποκαταστήσουν την κυτταρική λειτουργία του εγκεφάλου, όχι να τον επαναφέρουν πλήρως. Από κλινική άποψη, δεν ήταν ένας ζωντανός εγκέφαλος, αλλά ένας κυτταρικά δραστήριος εγκέφαλος.
«Αν στο μέλλον καταφέρουμε να αποκαταστήσουμε τη λειτουργία του εγκεφάλου μετά θάνατον, επαναφέροντας το μυαλό και την προσωπικότητά του, τότε ναι, θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τον ορισμό του θανάτου. Αλλά ακόμη δεν έχουμε φτάσει εκεί» τόνισε στο BBC o καθηγητής Ιατρικής Ηθικής του πανεπιστημίου της Οξφόρδης Ντόμινικ Γουίλκινσον.
Προς το παρόν «η αμερικανική μελέτη απέχει πολύ από τη διατήρηση της εγκεφαλικής λειτουργίας του ανθρώπου μετά θάνατον.
Πρόκειται απλώς για μια προσωρινή διατήρηση ορισμένων μόνο βασικών κυτταρικών λειτουργιών του εγκεφάλου και όχι διατήρηση της ικανότητα της σκέψης ή της προσωπικότητας του ζώου» εξήγησε με τη σειρά της η καθηγήτρια Τάρα Σπάιρς-Τζόουνς από το πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
