Η κυβέρνηση αναζητά τον τρόπο επιστροφής των ποσών που κόπηκαν παράνομα, αλλά με μεγάλο «κούρεμα», και χορήγηση σε μόνιμη βάση επιδόματος τα ΧριστούγενναAπό τον
Νάσο Χατζητσάκο
Στο πεδίο της διαρκώς εντεινόμενης προεκλογικής αντιπαράθεσης αναμένεται, μετά την Πρωτομαγιά, να βρεθούν τα αναδρομικά από τις παράνομες περικοπές που υπέστησαν οι συνταξιούχοι με τους αντισυνταγματικούς νόμους του 2012, η καθιέρωση «13ης σύνταξης» και το σενάριο της σταδιακής επαναφοράς των «δώρων» για τους περίπου 600.000 δημοσίους υπαλλήλους.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει μια σειρά πιθανών ενδεχομένων σε σχέση με τον τρόπο που θα διαθέσει -καθώς και τις υποσχέσεις στις οποίες θα προβεί εν όψει των επικείμενων εκλογών- το υπερπλεόνασμα του 1,5 δισ. ευρώ, το οποίο διαμορφώθηκε το 2018, και το «λίπος» που θα προκύψει από την υπερφορολόγηση τα αμέσως επόμενα χρόνια. Στο «μικροσκόπιο» του Μεγάρου Μαξίμου, υπό την καθοδήγηση του «τσάρου» της οικονομίας Ευκλείδη Τσακαλώτου, ο οποίος βρίσκεται σε «ανοιχτή γραμμή» με τους «θεσμούς», είναι τόσο το θέμα της επιστροφής αναδρομικών από τις παράνομες μειώσεις στις συντάξεις, με τους αντισυνταγματικούς νόμους του δεύτερου Μνημονίου, όσο και το σενάριο της επαναφοράς της «13ης σύνταξης» και του ενδεχομένου σταδιακής επαναχορήγησης των «δώρων» στους δημοσίους υπαλλήλους.
Ισχυρές πιθανότητες
Σε αυτή τη φάση, η «13η σύνταξη» και η καταβολή -ενός μικρού μέρους- των αναδρομικών που διεκδικούν οι συνταξιούχοι συγκεντρώνουν τις περισσότερες πιθανότητες για να μπουν στο «πακέτο» των προεκλογικών υποσχέσεων της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Η υπουργός Εργασίας Εφη Αχτσιόγλου, στα μέσα της εβδομάδας, δήλωσε ότι το ενδεχόμενο επαναφοράς της «13ης σύνταξης» δεν είναι υπόσχεση, αλλά υπό διερεύνηση ζήτημα. «Η επαναφορά της 13ης σύνταξης είναι μέσα στη συνολική ατζέντα και την απόφαση θα πάρει ο πρωθυπουργός» τόνισε χαρακτηριστικά η υπουργός, προσθέτοντας ότι «οι αποφάσεις θα ληφθούν με βάση τα δημοσιονομικά δεδομένα».
Επίσης, η αρμόδια υπουργός αναφέρθηκε στο θέμα των αναδρομικών από τις παράνομες περικοπές του 2012. Η κυρία Αχτσιόγλου αφενός επέρριψε τις ευθύνες για το πρόβλημα στην προηγούμενη συγκυβέρνηση Ν.Δ. – ΠΑΣΟΚ, αφετέρου πρόσθεσε ότι «η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για τις περικοπές του 2012 δεν αφορά το χρονικό διάστημα πριν από το 2015 και η κυβέρνηση έχει απαντήσει στο ζήτημα με την ασφαλιστική μεταρρύθμιση του 2016». «Αναφορικά με το χρονικό διάστημα από την έκδοση της απόφασης του ΣτΕ μέχρι την ψήφιση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, εξετάζουμε τις δημοσιονομικές δυνατότητες που έχουμε» συνέχισε.
Μικρότερα ποσά
Τι σημαίνει αυτό; Οπως έχει επισημάνει η «κυριακάτικη δημοκρατία» από τις 11 Νοεμβρίου του 2019, η κυβέρνηση εξετάζει να «κλείσει» το θέμα των αναδρομικών με την επιστροφή «κουρεμένων» ποσών για το χρονικό διάστημα από την έκδοση των αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ, βάσει των οποίων κρίθηκαν αντισυνταγματικοί οι νόμοι του 2012, δηλαδή από τον Ιούλιο του 2015, μέχρι την έναρξη ισχύος του «νόμου Κατρούγκαλου» (ν. 4387/16), δηλαδή έως τις 13 Μαΐου 2016.
Εφόσον το Μέγαρο Μαξίμου ανάψει το πράσινο φως για την υλοποίηση αυτού του σεναρίου, με την καταβολή αναδρομικών για 10 μήνες, τότε στον καθέναν από τους περίπου 2.600.000 συνταξιούχους θα επιστραφούν, σταδιακά, 800 ευρώ για τα «δώρα» της υπό εξέτασης περιόδου και περίπου 700 ευρώ, κατά μέσον όρο, για τα ποσά που αναλογούν στις παράνομες περικοπές (1.500 ευρώ, κατά μέσον όρο, ανά απόμαχο της εργασίας).
Εγκυροι νομικοί εκτιμούν ότι η επιστροφή ακόμη και αυτών των «κουρεμένων» αναδρομικών θα γίνει σε δόσεις, σε βάθος τριετίας ή τετραετίας, δεδομένου ότι το δημοσιονομικό κόστος για την υλοποίηση αυτού του σεναρίου υπολογίζεται ότι φτάνει στο ποσό των 3,9 δισ. ευρώ.
Οι τελικές αποφάσεις από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και το Μέγαρο Μαξίμου θα ληφθούν μέσα στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, με βάση και τις επικείμενες δικαστικές αποφάσεις. Από το Συμβούλιο Συμμόρφωσης του ΣτΕ αναμένεται η γνωμοδότηση σε σχέση με το κατά πόσον εφαρμόστηκαν οι αποφάσεις της Ολομέλειάς του, οι οποίες εκδόθηκαν στα μέσα του 2015. Με τις αποφάσεις αυτές, οι νόμοι του 2012, με τους οποίους μειώθηκαν οι συντάξεις και καταργήθηκαν τα «δώρα» για τους συνταξιούχους, κρίθηκαν αντισυνταγματικοί. Ετσι, από τα μέσα του 2015 θα έπρεπε κανονικά οι συντάξεις να είχαν αναπροσαρμοστεί στα προ περικοπών του 2012 επίπεδα και να είχαν επαναχορηγηθεί τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας (400, 200 και 200 ευρώ, αντίστοιχα, για κάθε συνταξιούχο). Καθοριστική για τις εξελίξεις θα είναι και η αναμενόμενη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον «νόμο Κατρούγκαλου» (ν. 4387/2016). Αν και η συνεδρίαση της Ολομέλειας του ΣτΕ έγινε τον Οκτώβριο του 2017 (!), ακόμη δεν έχει καθαρογραφεί η απόφαση. Ομως, όσο περνά ο καιρός, τα χρονικά περιθώρια στενεύουν. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις νομικών, η απόφαση αναμένεται να δοθεί καθαρογραμμένη πριν από τις εθνικές εκλογές, εάν διεξαχθούν φέτος τον Οκτώβριο.
Εφόσον ο επανυπολογισμός των κύριων συντάξεων, βάσει του νόμου 4387 του 2016, κριθεί συνταγματικός από τους ανώτατους δικαστές, τότε θα «λυθούν τα χέρια» της κυβέρνησης και ο σχεδιασμός του Μεγάρου Μαξίμου αναμένεται να προχωρήσει στη βάση του σεναρίου της επιστροφής αναδρομικών για 10 μήνες.
Αν, όμως, ο επανυπολογισμός του «νόμου Κατρούγκαλου» χαρακτηριστεί αντισυνταγματικός, τότε θα ανοίξει ο ασκός του Αιόλου συνολικά για το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα και τα σενάρια που εξετάζονται από τους αρμόδιους υπουργούς θα πέσουν στον κάλαθο των αχρήστων. Τα ποσά που θα πρέπει να επιστραφούν στους συνταξιούχους θα δημιουργούν ένα δημοσιονομικό κόστος ακόμη και άνω των 11 δισ. ευρώ.
Το ΣτΕ και η σταδιακή επαναφορά των «δώρων»
Παράλληλα με τα θέματα της «13ης σύνταξης» και των αναδρομικών, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται και σενάρια για τη σταδιακή επαναφορά των «δώρων» στους δημοσίους υπαλλήλους. Σημαντικό ρόλο και στο ζήτημα αυτό θα διαδραματίσει η εξίσου κρίσιμη απόφαση που αναμένεται να εκδοθεί από την Ολομέλεια του ΣτΕ, η οποία συνεδρίασε πριν από περίπου 2 μήνες, ύστερα από προσφυγές συνδικαλιστικών φορέων.
Με βάση και τη θέση που ήδη έχει πάρει το ΣΤ’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρίνοντας αντισυνταγματική την περικοπή των «δώρων» για τους εν ενεργεία εργαζομένους του Δημοσίου, εκτιμάται ότι είναι σχεδόν απίθανο, έως αδύνατο, να αποφανθεί διαφορετικά η Ολομέλεια. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί με την καθαρογραφή της επικείμενης απόφασης, τότε η κυβέρνηση θα πρέπει να επαναφέρει τα επιδόματα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας στον δημόσιο τομέα.
Εάν νομοθετήσει με βάση όσα ίσχυαν πριν από την κατάργησή τους, το δημοσιονομικό κόστος, σε ετήσια βάση, θα κυμανθεί στα 600.000.000 ευρώ. Στην ίδια περίπτωση, το θέμα των αναδρομικών, τα οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις συνδικαλιστικών φορέων, κυμαίνονται στα 2 με 2,5 δισ. ευρώ, θα παραπεμφθεί στις καλένδες, μέχρι νεωτέρας…
