Η φρενίτιδα γύρω από τα εγκεφαλικά εμφυτεύματα του Ίλον Μασκ φουντώνει, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν για κινδύνους και υπερβολικό ενθουσιασμό
Η εταιρεία Neuralink του Ίλον Μασκ φαίνεται να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παράδοξη κατάσταση: ενώ τα πειράματά της βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, ήδη 10.000 άνθρωποι έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να τους εμφυτευτεί το τσιπ N1 απευθείας στον εγκέφαλο. Μέχρι στιγμής, η εταιρεία έχει πραγματοποιήσει μόλις δώδεκα εμφυτεύσεις σε ασθενείς στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών, με στόχο να φτάσει τις 25 μέχρι το τέλος του έτους.
Πώς λειτουργεί το εμφύτευμα
Το N1 λειτουργεί με τη βοήθεια του λογισμικού Telepathy, το οποίο «διαβάζει» ηλεκτρικά σήματα από τον εγκέφαλο μέσω μικροσκοπικών ηλεκτροδίων και τα μετατρέπει σε εντολές προς υπολογιστή. Έτσι, ο χρήστης μπορεί να κινεί έναν κέρσορα, να γράφει ή ακόμα και να παίζει παιχνίδια, απλώς με τη σκέψη του.
Ο πρώτος ασθενής, ο Νόλαντ Αρμπό, ανέφερε ότι χρησιμοποιεί το εμφύτευμα για ώρες καθημερινά – για επικοινωνία, εργασία ή και ψυχαγωγία. Ωστόσο, όπως παραδέχονται ακόμη και τα στελέχη της Neuralink, η τεχνολογία αυτή παραμένει εξαιρετικά επεμβατική. Η συσκευή τοποθετείται με διάνοιξη του κρανίου, κάτι που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια και τη μακροχρόνια επίδρασή της.
Η τεχνολογία που… ξεπερνά τον άνθρωπο
Σύμφωνα με τον πρόεδρο και συνιδρυτή της εταιρείας, Ντονγκτζίν (DJ) Σέο, η καθυστέρηση απόκρισης του εμφυτεύματος είναι δέκα φορές μικρότερη από την ταχύτητα των φυσικών νευρικών αντιδράσεων. Με άλλα λόγια, ο υπολογιστής αντιδρά πιο γρήγορα από τον ίδιο τον εγκέφαλο του χρήστη.
Ο Σέο αστειεύτηκε πως ίσως κάποιος χρήστης της Neuralink κερδίσει… ολυμπιακό μετάλλιο στα eSports, όμως η φράση του άνοιξε έναν βαθύτερο προβληματισμό: Τι θα συμβεί όταν οι μηχανές αρχίσουν να «προλαβαίνουν» τη σκέψη μας;
Οι κίνδυνοι και ο σκεπτικισμός
Αν και ο Μασκ διαφημίζει την τεχνολογία ως επανάσταση για ανθρώπους με αναπηρίες, πολλοί επιστήμονες προειδοποιούν ότι η μαζική χρήση τέτοιων εμφυτευμάτων θα μπορούσε να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες. Ο δρ. Μάικλ Λόουτον, γνωστός νευροχειρουργός που έχει συμμετάσχει σε αρκετές επεμβάσεις Neuralink, τόνισε πως δεν θα προχωρούσε ποτέ σε τέτοια επέμβαση σε υγιή άνθρωπο, επισημαίνοντας τους κινδύνους κάθε επεμβατικής χειρουργικής στον εγκέφαλο.
Παράλληλα, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δεν έχει εγκρίνει ακόμη καμία συσκευή Neuralink για ευρεία χρήση. Όλα τα εμφυτεύματα λειτουργούν υπό καθεστώς κλινικής δοκιμής, με άγνωστες ακόμη τις μακροχρόνιες παρενέργειες ή τις πιθανές βλάβες.
«Ρομποτικοί χειρουργοί» και ανθρώπινα όρια
Η Neuralink ανέπτυξε ένα ρομποτικό χέρι-χειρουργό που εκτελεί την εμφύτευση με ακρίβεια μικρομέτρων, αφού, όπως λέει ο Μασκ, «είναι αδύνατο για άνθρωπο να φτάσει τέτοια ταχύτητα και ακρίβεια». Παρόλα αυτά, οι ειδικοί επιμένουν ότι η παρουσία ανθρώπινου χειρουργού παραμένει αναγκαία για την ασφάλεια του ασθενούς, τη χορήγηση αναισθησίας και την αντιμετώπιση επιπλοκών.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας INBRAIN Neuroelectronics, Καρολίνα Αγκιλάρ, εξηγεί ότι «η Neuralink αυτοματοποιεί το πιο λεπτό κομμάτι της διαδικασίας, αλλά η ευθύνη για τη ζωή του ασθενούς παραμένει στα χέρια του γιατρού».
Από την αποκατάσταση… στη μαζική υιοθέτηση;
Παρότι η Neuralink ξεκίνησε με στόχο να βοηθήσει ανθρώπους με παράλυση ή νευρολογικές βλάβες, ο ίδιος ο Σέο μίλησε ανοιχτά για «επέκταση στη γενική χρήση» στο μέλλον. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό: η προοπτική να μετατραπεί μια ιατρική τεχνολογία αποκατάστασης σε εμπορικό προϊόν μαζικής βελτίωσης του ανθρώπινου εγκεφάλου.
Η ιδέα ότι χιλιάδες άνθρωποι ήδη επιθυμούν να εμφυτεύσουν στο κεφάλι τους ένα μικροτσίπ που θα συνδέεται με υπολογιστή, δείχνει μια ανησυχητική εθελοντική παράδοση της σκέψης στην τεχνολογία. Και παρότι οι πρωτοπόροι υπόσχονται ένα μέλλον όπου ο εγκέφαλος θα επικοινωνεί απευθείας με τις μηχανές, πολλοί αναρωτιούνται:
Ποιος θα ελέγχει ποιον, όταν η σκέψη πάψει να ανήκει αποκλειστικά στον άνθρωπο;
