«Η συμβολή της Εκκλησίας στην Επανάσταση του 1821»: Το εξαιρετικό βιβλίο του ιστορικού ερευνητή Νικόλαου Κουβή
Ο ελληνικός λαός κατάφερε να σπάσει τις αλυσίδες της σκλαβιάς του και να απελευθερωθεί από την τυραννία των Τούρκων χάρη στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία στάθηκε επί αιώνες στο πλευρό του πολύτιμος αρωγός κρατώντας ζωντανή τη φλόγα της πίστης και της ελπίδας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία ήταν το μεγάλο στήριγμα για τον Ελληνισμό -και τον συνέτρεξε σε όλες τις συμφορές που επηκολούθησαν μετά την πτώση της Βασιλεύουσας το 1453- δίνοντας στον λαό κουράγιο, πίστη και δύναμη και συμβάλλοντας με τις διδαχές της, ώστε να παραμείνουν αλώβητα το φρόνημα και η ορθόδοξη ταυτότητα μέσα στις καρδιές των πολύπαθων ανθρώπων.
Στο κεφαλαιώδες αυτό συμπέρασμα για τη διατήρηση της εθνικής μας συνείδησης επανερχόμεθα μελετώντας επισταμένως και προσεκτικά το βιβλίο «Η συμβολή της Εκκλησίας στην Επανάσταση του 1821» που συνέγραψε ο ιστορικός ερευνητής Νικόλαος Κουβής, ο οποίος επιτελεί σημαντικό έργο μέσα από το ιστορικό αρχείο με σπάνια έγγραφα και ντοκουμέντα που διαθέτει.
Στο εν λόγω, λοιπόν, βιβλίο ο κ. Κουβής αναφέρεται τεκμηριωμένα στους φωτισμένους αγωνιστές και μάρτυρες της πίστης και του Γένους μας – σε όλους εκείνους οι οποίοι υπήρξαν πρωταγωνιστές στα χρόνια της Τουρκοκρατίας και κατά τη διάρκεια της νικηφόρας Επανάστασης του 1821. Και καθίσταται βεβαίως επίκαιρη σήμερα και αναγκαία για όλους μας -όσο ποτέ άλλοτε- η επισήμανση του κ. Κουβή:
«Η Εκκλησία -η στοργική μάνα του λαού μας- άνοιξε τα φτερά της και έκλεισε εκεί μέσα σαν κλωσόπουλα τους ραγιάδες θερμαίνοντας στις καρδιές τους την ελπίδα, την προσμονή για την αποκατάσταση, κρατώντας τη συνέχεια της ιστορικής πορείας του Γένους, μαθαίνοντας στους υπόδουλους τη στράτα προς το φως».
Το βιβλίο αυτό είναι σαφώς ένα χρήσιμο εγχειρίδιο για δύο βασικούς λόγους: Επειδή μέσα από τις ιστορικές μαρτυρίες γίνεται τεκμηριωμένα γνωστή η μεγάλη προσφορά των ηρωικών μορφών που ανέδειξε η Ορθόδοξη Εκκλησία στο υπόδουλο Γένος. Αλλά και για το ότι μέσα από τις σελίδες αυτού του ιστορικού πονήματος δίνονται πολλές πληροφορίες σχετικά με την εκκλησιαστική ιστορία της πατρίδας μας από το 1453 έως τα χρόνια της Εθνεγερσίας.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου παρακολουθούμε με τη σωστή χρονολογική σειρά πώς οργανώθηκε η παιδεία από την Εκκλησία μετά την Πτώση της Κωνσταντινούπολης, τη λειτουργία των κρυφών σχολείων με τη συνδρομή κληρικών και μοναχών, αλλά και τις κατά τόπους εξεγέρσεις των κληρικών που προηγήθηκαν του 1821. Επίσης, ιδιαίτερα κατατοπιστικές είναι οι αναφορές για τη θανάτωση στην Πόλη του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’ και άλλων πατριαρχών, όπως και των μητροπολιτών και επισκόπων που θυσιάστηκαν σε διάφορα σημεία της Ελλάδας. Οι αναγνώστες μπορούν ακόμη να μελετήσουν όσα έχουν σχέση με τις διακηρύξεις των εθνικών συνελεύσεων του Γένους, όπως και τις σκέψεις τις οποίες εξέφρασαν οι αγωνιστές του 1821 και από τις οποίες τεκμαίρεται ότι οι αγωνιστές αυτοί διακρίνονταν για την ελληνορθόδοξη συνείδησή τους. Διότι ο αγώνας αυτός δεν θα μπορούσε να στεφθεί με επιτυχία, εάν οι ήρωες του ’21 δεν είχαν πολεμήσει στο όνομα του Αγίου Τριαδικού Θεού.