Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στη μαστογραφία φαίνεται να υπερέχει της παραδοσιακής μεθόδου, σύμφωνα με δεδομένα από τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη που δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet.
Η μαστογραφία αποτελεί βασικό εργαλείο στη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, κυρίως μέσω της έγκαιρης ανίχνευσης και της ταχύτερης έναρξης θεραπείας. Παρ’ όλα αυτά, ένα ποσοστό όγκων εξακολουθεί να μην εντοπίζεται. Υπολογίζεται ότι περίπου το 20%–30% των καρκίνων που διαγιγνώσκονται ανάμεσα σε δύο διαδοχικούς προληπτικούς ελέγχους θα μπορούσαν να είχαν ανιχνευθεί νωρίτερα.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο του 2021 έως τον Δεκέμβριο του 2022 και περιέλαβε περισσότερες από 100.000 γυναίκες σε τέσσερις δομές υγείας στη Σουηδία. Οι συμμετέχουσες κατανεμήθηκαν τυχαία είτε σε ομάδα όπου η μαστογραφία υποστηριζόταν από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης είτε σε ομάδα που ακολουθούσε την καθιερωμένη πρακτική της διπλής ανάγνωσης από ακτινολόγους χωρίς χρήση AI.
Στην ομάδα παρέμβασης, το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης αξιολογούσε τις εξετάσεις, κατηγοριοποιώντας τις περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου για μονή ανάγνωση και τις υψηλού κινδύνου για διπλή, ενώ παράλληλα επισήμαινε πιθανώς ύποπτα σημεία.
Το συγκεκριμένο σύστημα είχε προηγουμένως εκπαιδευτεί και αξιολογηθεί σε περισσότερες από 200.000 μαστογραφίες που προέρχονταν από πολλαπλά κέντρα σε πάνω από δέκα χώρες.
Τα τελικά αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης σχετίζεται με μείωση κατά 12% των διαγνώσεων που γίνονται στα χρόνια μετά από έναν προληπτικό έλεγχο. Επιπλέον, στην ομάδα με AI παρατηρήθηκαν 16% λιγότεροι διηθητικοί καρκίνοι, 21% λιγότεροι μεγάλοι όγκοι και 27% λιγότερες περιπτώσεις επιθετικών υποτύπων.
Συνολικά, το 81% των περιστατικών καρκίνου στην ομάδα που υποστηριζόταν από τεχνητή νοημοσύνη ανιχνεύθηκε κατά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, έναντι 74% στην ομάδα της συμβατικής πρακτικής, χωρίς να καταγραφεί ουσιαστική διαφορά στα ποσοστά ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.
Προγενέστερα ενδιάμεσα δεδομένα από τη δοκιμή MASAI, που είχαν δημοσιευτεί το 2023 στο The Lancet Oncology, είχαν δείξει μείωση κατά 44% στον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων. Παράλληλα, πρώιμη ανάλυση της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο The Lancet Digital Health τον Μάρτιο του 2025, κατέγραψε αύξηση κατά 29% στην ανίχνευση καρκίνου, χωρίς αύξηση των ψευδώς θετικών ευρημάτων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα αυτά ενισχύουν το ενδεχόμενο ευρύτερης ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης στα εθνικά προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, ιδίως σε περιβάλλοντα όπου υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ. Κριστίνα Λονγκ από το Πανεπιστήμιο του Λουντ, επισημαίνει ότι η γενικευμένη εφαρμογή της μαστογραφίας με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να συμβάλει τόσο στη μείωση του φόρτου εργασίας των ακτινολόγων όσο και στην ανίχνευση περισσότερων καρκίνων σε πρώιμο στάδιο, συμπεριλαμβανομένων και των πιο επιθετικών μορφών. Τονίζει, ωστόσο, ότι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην υγειονομική περίθαλψη πρέπει να γίνεται προσεκτικά, με αξιόπιστα εργαλεία και συνεχή αξιολόγηση της επίδρασής τους στα προγράμματα ελέγχου.
Τέλος, οι ερευνητές αναγνωρίζουν ορισμένους περιορισμούς της μελέτης, όπως το γεγονός ότι διεξήχθη αποκλειστικά στη Σουηδία, αφορούσε έναν συγκεκριμένο τύπο μαστογραφικού εξοπλισμού και ένα μόνο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ οι ακτινολόγοι που συμμετείχαν διέθεταν από μέτριο έως πολύ υψηλό επίπεδο εμπειρίας.
