Η μυστική συνάντηση Γκίλφοϊλ – Ράμα, τα σενάρια για ενεργειακά και γεωπολιτικά σχέδια και ο αναβαθμισμένος ρόλος της πρέσβεως των ΗΠΑ στην περιοχή των δυτικών Βαλκανίων
Τα αμερικανικά συμφέροντα στην Αλβανία είναι γνωστά και πολυσύνθετα. Η Ουάσινγκτον δεν κρύβει το ενδιαφέρον της για τη χώρα, για το καθεστώς Ράμα και για τον ίδιο τον απρόβλεπτο Αλβανό πρωθυπουργό, έχοντας όμως, πάντα, το βλέμμα της στραμμένο και στη «σκοτεινή πλευρά» του καθεστώτος, που είναι βουτηγμένο στη διαφθορά.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Εννοείται ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί διπλωματική αποστολή στην πρωτεύουσα Τίρανα από το 1991, όταν αποκαταστάθηκαν διπλωματικές σχέσεις μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, με πρεσβεία μεσαίου κλιμακίου (Class III/IV στο σύστημα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ). Επικεφαλής είναι η Νάνσι Βαν Χορν (Nancy Van Horn), με προσωρινή ανάθεση καθηκόντων, αλλά με πλήρη εποπτεία των προτεραιοτήτων του αμερικανικού ΥΠΕΞ για τη συγκεκριμένη χώρα.
Συνεπώς, η αιφνίδια επίσκεψη της Αμερικανίδας πρέσβεως στην Αθήνα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στα Τίρανα, στις 12 Μαρτίου, που κρατήθηκε μυστική, και η συνάντησή της με τον Αλβανό πρωθυπουργό Ράμα στο σπίτι του, και όχι στο γραφείο του, εγείρει ερώτημα: «Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι»;
Επίσκεψη – Αστραπή
Η πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα μετέβη στα Τίρανα, σε μία επίσκεψη που ουδέποτε ανακοινώθηκε επίσημα ούτε από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα ούτε από το γραφείο του Ε. Ράμα ούτε αναφέρθηκε κάτι από το περιεχόμενό της. Πραγματοποιήθηκε νύχτα (20.00) και κράτησε περί τη μιάμιση ώρα. Δεν κυκλοφόρησε καμία φωτογραφία από τη συνάντηση Ράμα – Γκίλφοϊλ ή βίντεο στα αλβανικά ΜΜΕ και μόνο από «περαστικούς» (;) που αποτύπωσαν από συσκευή κινητού μία θερμή αγκαλιά των δύο στην εξώπορτα του σπιτιού του Ράμα. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε ξαφνικά και χαρακτηρίστηκε εκ των υστέρων «ιδιωτική», ώστε η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ να μη συναντήσει ούτε την Αμερικανίδα πρέσβη στα Τίρανα ούτε κάποιον διπλωματικό υπάλληλο της αμερικανικής πρεσβείας στην αλβανική πρωτεύουσα, στην οποία ουδέποτε πάτησε το πόδι της.
Η μεθόδευση δημιουργεί συνειρμούς, με δεδομένο ότι οι ελληνοαλβανικές σχέσεις δεν διέρχονται την καλύτερη περίοδο, ενώ μεταξύ των δύο χωρών επικρατούν μείζονες εκκρεμότητες, από μεν πλευράς της Αθήνας η παραπομπή οριοθέτησης της ΑΟΖ σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, από δε πλευράς των Τιράνων η άρση του εμπολέμου. Με άλλα λόγια, ο ακριβής λόγος της επίσκεψης παραμένει «μη δημόσιος». ενώ δόθηκαν ανεπίσημα διάφορες εκδοχές:
■ Οτι η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ μετέφερε προσωπικό μήνυμα του Αμερικανού προέδρου Τραμπ για «υψηλής προτεραιότητας ζητήματα».
■ Οτι η επίσκεψη συνδέεται με την ακύρωση διαγωνισμού για το νέο λιμάνι Porto Romano στην Αλβανία.
■ Οτι τη συνόδευε Ελληνας επιχειρηματίας στον τομέα των κατασκευών, ο οποίος μάλιστα λειτούργησε και ως «μεσάζων» για τη συνάντηση με τον Ε. Ράμα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι είναι ο Αλέξανδρος Εξάρχου του AKTOR, που δραστηριοποιείται και διευρύνει την παρουσία του στην Αλβανία…
Η επίσκεψη και ο τρόπος που πραγματοποιήθηκε επιτείνει τα ερωτήματα. Την επόμενη ημέρα (13/3) ο Αλβανός πρωθυπουργός δήλωσε ότι η συνάντηση εστίασε σε «υψηλής προτεραιότητας αμερικανικού ενδιαφέροντος ζητήματα», που αφορούν την Αλβανία, την Ελλάδα αλλά και τη γενικότερη περιοχή των δυτικών Βαλκανίων. Ανέφερε ειδικότερα την ενεργειακή συνεργασία, τις περιφερειακές ισορροπίες στα Βαλκάνια και την αντιμετώπιση τρίτων δυνάμεων που ασκούν επιρροή στην περιοχή, χωρίς να τις αποκαλύψει, χαρακτηρίζοντας τη συνάντηση «μέρος της ευρύτερης διπλωματικής επικοινωνίας γύρω από ενεργειακά σχέδια και γεωπολιτική συνεργασία στα Βαλκάνια».
Αλβανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν σε «δύο μεγάλα στρατηγικής σημασίας έργα», με περιφερειακό χαρακτήρα που αφορούν και τις δύο χώρες (Ελλάδα και Αλβανία). Αοριστίες για τη συνάντηση διατύπωσε ο βουλευτής της αντιπολίτευσης, Γκασμέντ Μπάρντι, δηλώνοντας ότι η Αμερικανίδα πρέσβης στην Αθήνα ήρθε για να «σπρώξει» δύο στρατηγικά έργα που αφορούν Αλβανία και Ελλάδα, τα οποία -όπως είπε- «έχει μπλοκάρει η κυβέρνηση Ράμα», χωρίς να τα κατονομάσει.
Μέρες που είναι, τα ενεργειακά ζητήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της αμερικανικής διπλωματίας. Η «κυριακάτικη δημοκρατία» είναι σε θέση να γνωρίζει ότι η συνάντηση αφορούσε γενικότερα τη λειτουργικότητα του γνωστού «κάθετου διαδρόμου», με αφετηρία την Αλεξανδρούπολη, που πάσχει μέχρι στιγμής εμπορικά, ενώ τα δύο με γεωπολιτική προέκταση στρατηγικά έργα είναι τα εξής:
Διάδρομος VIII
Ο λεγόμενος «Διάδρομος VIII» αντιστοιχεί σε ένα δίκτυο κυρίως μεταφορών και ενεργειακών διασυνδέσεων. Πρόκειται για τον στρατηγικό οριζόντιο μεταφορικό και ενεργειακό διάδρομο που «τρέχει» παράλληλα με τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας και συνδέει την Αδριατική με τη Μαύρη Θάλασσα, διασχίζοντας Βουλγαρία, Σκόπια, Αλβανία. Ο συγκεκριμένος διάδρομος αξιολογείται από ΗΠΑ – ΝΑΤΟ «κρίσιμος» για τη στρατιωτική κινητικότητα και την «οριζόντια» μεταφορά εξοπλισμού από την Αδριατική προς ανατολάς.
Η απόληξή του στην Αδριατική περιλαμβάνει το νέο εμπορικό-στρατιωτικό λιμάνι Porto Romano κοντά στο Δυρράχιο, που έχει κολλήσει λόγω ακύρωσης του σχετικού διαγωνισμού, προκαλώντας ταραχή στην Ουάσινγκτον. Ο Διάδρομος VIII περιλαμβάνει σιδηροδρομικές, οδικές αρτηρίες και «στεγνά λιμάνια» (dry ports) στην Πρίστινα και στα Σκόπια, ενώ έχει ενταχθεί από φέτος τον Φεβρουάριο (2026) στο NATO ως κρίσιμη υποδομή στρατιωτικής κινητικότητας.
Μεγάλο deal
Σε μια εντυπωσιακή κίνηση με γεωπολιτικές διαστάσεις, ο όμιλος AKTOR ανακοίνωσε την επίσημη είσοδό του στον μεταλλευτικό τομέα της Αλβανίας. Υπεγράφη «συμφωνία-πλαίσιο» και αφορά την αποκλειστική συνεργασία για την έρευνα, ανάπτυξη και εκμετάλλευση κρίσιμων ορυκτών πόρων που βρίσκονται στη γειτονική χώρα. Ειδικότερα μιλάμε για μεταλλεύματα νικελίου και κοβαλτίου, ιδιαίτερα χρήσιμων και απαραίτητων για την κατασκευή συσσωρευτών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Η παρουσία της Αμερικανίδας διπλωμάτη έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα λόγω της διαχρονικής της σύνδεσης με τον πολιτικό κύκλο του προέδρου Τραμπ. Ενεργεί δραστικά, δρα στο παρασκήνιο, δίνει λύσεις ακαριαία και προωθεί αποτελεσματικά την ενεργειακή πολιτική της Ουάσινγκτον στα Βαλκάνια. Για αυτό και οι Αλβανοί τής έχουν δώσει το προσωνύμιο «Zonja e Hekurt» (Σιδηρά Κυρία»!