«Παράνομη» και «χωρίς πυρασφάλεια» τη χαρακτηρίζει έκθεση-φωτιά που παρουσιάζει η «δημοκρατία» – Τα πέντε σημεία που θέτουν σοβαρά ζητήματα ασφάλειας και νομιμότητας
- Από την Ιωάννα Τσέφλιου
[email protected]
Για «παράνομη λειτουργία της αίθουσας» στη δίκη των Τεμπών, με «ανεφάρμοστη την ασφαλή εκκένωση του χώρου» και «περιβάλλον τεχνικά επισφαλές και επικίνδυνο» κάνει λόγο η έκθεση-βόμβα που φέρνει στο φως η «δημοκρατία», επιβεβαιώνοντας με ακόμα πιο δραματικό τρόπο, με το έγγραφο-ντοκουμέντο, ότι η διαδικασία άρχισε τη Δευτέρα μέσα σε ασφυκτικές και τριτοκοσμικές συνθήκες.
Πλέον εγείρονται και σοβαρά νέα ερωτήματα τόσο για θέματα ασφάλειας όσο και για την ίδια τη νομιμότητα της αίθουσας: Υπέρβαση του επιτρεπόμενου πληθυσμού, ανεπαρκής κατανομή του διαθέσιμου χώρου και επιβάρυνση οδών διαφυγής είναι μόνο μερικά από τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν το σκηνικό στο «Γαιόπολις», ένα κτίριο που δεν «χωρά» ούτε την ευθύνη αλλά ούτε και τους ανθρώπους. Κι όμως, εκεί, σε αυτήν την αίθουσα, το κοινό αίσθημα προσδοκά να αποδοθεί δικαιοσύνη για τη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία των τελευταίων ετών.
Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση, την οποία συνέταξε για λογαριασμό συγγενών των θυμάτων ο Βασίλης Κοκοτσάκης, ειδικός πραγματογνώμονας σε θέματα πυρκαγιών και τεχνικός σύμβουλος, δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας:
1. «Σύμφωνα με τις διατάξεις, ο υπολογισμός του θεωρητικού πληθυσμού για αίθουσες με μη σταθερά καθίσματα (όπως διαμορφώνεται τώρα η αίθουσα) γίνεται με συντελεστή 1 άτομο ανά 1,10 τ.μ. Μέγιστος νόμιμος πληθυσμός: 283,75/1,10 m = 258 άτομα. Ο ανωτέρω υπολογισμός αποτελεί θεωρητικό ανώτατο όριο υπό συνθήκες ελεύθερου χώρου. Στην παρούσα διαμόρφωση, λόγω της εγκατάστασης εδράνων, της έδρας, των διαδρόμων κυκλοφορίας και των οδεύσεων διαφυγής, η πραγματική επιτρεπόμενη χωρητικότητα είναι σημαντικά μειωμένη».
2. «Η αίθουσα στερείται διαδρόμων προδιαγραφών ΑμεΑ (1,50 μ.). Η πυκνή τοποθέτηση 279 εδράνων σε 283 τ.μ. καθιστά αδύνατη την κίνηση αναπηρικών αμαξιδίων ή τραυματιών με κινητικά προβλήματα, παραβιάζοντας τον νόμο».
3. «Η ασφάλεια του χώρου δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τον λόγο επιφάνειας ανά άτομο, αλλά κυρίως από την επάρκεια των οδεύσεων διαφυγής και τη δυνατότητα ασφαλούς εκκένωσης. Η τοποθέτηση πρόσθετων καθισμάτων και η πυκνή διάταξη εδράνων μειώνουν το καθαρό πλάτος διαδρόμων και δημιουργούν συνθήκες συμφόρησης, καθιστώντας πρακτικά ανεφάρμοστη την ασφαλή εκκένωση του χώρου».
4. «Από την ανάλυση της κάτοψης προκύπτει ότι το συνολικό διαθέσιμο εμβαδόν του συγκροτήματος υπερβαίνει τα 700 τ.μ., εκ των οποίων μόλις 283,75 τ.μ. διατέθηκαν για την κύρια αίθουσα. Η επιλογή αυτή οδηγεί αναγκαστικά σε υπερ-συγκέντρωση πληθυσμού, παρά την ύπαρξη επαρκούς συνολικού χώρου για ασφαλέστερη κατανομή».
5. «Η καταλληλόλητα μιας αίθουσας δεν κρίνεται από τη διοικητική της υπαγωγή, αλλά από τη δυνατότητα ασφαλούς λειτουργίας υπό πραγματικές συνθήκες πληθυσμιακού φόρτου. Η συγκέντρωση αριθμού ατόμων σχεδόν διπλάσιου του επιτρεπόμενου δεν συνιστά επαρκή διαχείριση, αλλά απόκλιση από τις βασικές αρχές πυρασφάλειας και διαχείρισης πλήθους».
Τα πέντε αυτά σημεία δεν αποτελούν απλώς τεχνικές διαπιστώσεις, αντίθετα συνθέτουν την εικόνα μίας αίθουσας που λειτουργεί εκτός ορίων – και φυσικά προδιαγραφών. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για τεχνική αστοχία, αλλά για κατάφωρη αγνόηση στοιχειωδών κανόνων ασφαλείας και προσβασιμότητας, σε μια διαδικασία που έχει χαρακτηριστεί «δίκη του αιώνα». Και το πρόβλημα δεν σταματά εκεί. Διότι, όταν, όπως καταγράφεται, η εκκένωση καθίσταται «πρακτικά ανεφάρμοστη», τότε το ερώτημα παύει να είναι θεωρητικό. Με απλά λόγια: αν συμβεί κάτι, δεν υπάρχει τρόπος να βγουν όλοι έξω με ασφάλεια.
Ως εκ τούτου, η υπόθεση δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά μετατρέπεται σε ζήτημα ευθύνης. Η ίδια η έκθεση αποκαλύπτει πως «η διεξαγωγή της δίκης στην αίθουσα “Γαιόπολις”, υπό τις παρούσες συνθήκες (υπέρβαση πληθυσμού κατά 80%, κατάργηση οδεύσεων διαφυγής, παραβίαση δημοσιότητας), δεν συνιστά απλώς περίπτωση οριακής καταλληλόλητας, αλλά κατάσταση ουσιώδους απόκλισης από τις βασικές αρχές ασφαλούς λειτουργίας χώρων συνάθροισης κοινού. Η υπέρβαση του επιτρεπόμενου πληθυσμού, η ανεπαρκής κατανομή του διαθέσιμου χώρου, η επιβάρυνση των οδεύσεων διαφυγής συνθέτουν ένα περιβάλλον τεχνικά επισφαλές και επικίνδυνο». Εντούτοις, αυτή ακριβώς η «απόκλιση» συνιστά την… κανονικότητα της δίκης.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Η έκθεση εισάγει ακόμα ένα κρίσιμο ζήτημα: το ενδεχόμενο πλήρους απουσίας σχεδίου διαχείρισης κινδύνου: «Για τη δίκη των Τεμπών, το σχέδιο εκκένωσης δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μια νομική υποχρέωση που αν δεν τηρείται καθιστά τη λειτουργία της αίθουσας παράνομη».
Η πραγματικότητα που καταγράφεται είναι αμείλικτη: «Η πραγματική συνθήκη λειτουργίας της αίθουσας (450–500 άτομα) υπερβαίνει όχι μόνο τον θεωρητικό πληθυσμό της Πυρ. Διάταξης 3/2015, αλλά και τη λειτουργική δυνατότητα ασφαλούς εκκένωσης, γεγονός που καθιστά τη χρήση του χώρου επικίνδυνη ανεξαρτήτως τυπικής κατηγοριοποίησης».
Ποιος θα αναλάβει την ευθύνη αν κάτι πάει στραβά;
Μέσα σε αυτή την κατάσταση παραμένει αναπάντητο ένα κρίσιμο ερώτημα, μάλλον ρητορικής φύσεως: υπάρχει σχέδιο για το τι θα συμβεί αν κάτι πάει στραβά;
Η ίδια η έκθεση το θέτει ευθέως: «Είναι επιβεβλημένο να καταστεί σαφές προς τη Διεύθυνση Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Λάρισας η ύπαρξη ή όχι σχεδίου εκτάκτων αναγκών, δηλαδή αν υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο εκκένωσης ειδικά για τη συγκεκριμένη δίκη, λαμβάνοντας υπόψη ότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού λόγω των τραυμάτων τους στην τραγωδία, να έχει μειωμένη κινητικότητα;».
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι αόριστη και το ζήτημα δεν επιδέχεται παρερμηνειών, ειδικά από τη στιγμή που η ίδια η έκθεση κάνει λόγο για «μη ασφαλή» και «παράνομη» λειτουργία. Παρ’ όλα αυτά η δίκη-παρωδία αναμένεται να συνεχιστεί κανονικά την ερχόμενη Τετάρτη. Το ερώτημα είναι υπό ποιες συνθήκες και ειδικά μετά τη γενική κατακραυγή.
Οταν η ασφάλεια τίθεται σε δεύτερη μοίρα και η χρήση του χώρου «καθίσταται επικίνδυνη ανεξαρτήτως τυπικής κατηγοριοποίησης», τότε το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνικό ή διοικητικό, αλλά πλέον βαθιά πολιτικό. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχουν ευθύνες, αλλά ποιος θα τις αναλάβει.
