Μεγάλος αριθμός ακινήτων έχει καταχωριστεί ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»
Το Ελεγκτικό Συνέδριο έδωσε στη δημοσιότητα σήμερα την έκθεση ελέγχου (5/2025) για το Εθνικό Κτηματολόγιο, με τίτλο: «Γιατί καθυστερεί η ολοκλήρωση της κτηματογράφησης στη χώρα; Ποια είναι η απόδοση του Κτηματολογίου στις περιοχές όπου έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία;».
Η έκθεση επισημαίνει ότι παρεμβάσεις που υιοθετήθηκαν για την επιτάχυνση της έναρξης λειτουργίας του Κτηματολογίου πράγματι διευκολύνουν την πρόοδο του έργου, ωστόσο ενδέχεται ταυτόχρονα να δημιουργούν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς ακινήτων.
Στο πόρισμα υπογραμμίζεται ότι, παρότι έχουν περάσει τρεις δεκαετίες από τη σχετική νομοθετική πρόβλεψη, η διαδικασία της κτηματογράφησης βρίσκεται πλέον κοντά στην ολοκλήρωσή της.
Ωστόσο, το συνολικό χρονικό διάστημα κρίνεται αντικειμενικά υπερβολικά μεγάλο, ακόμη και για ένα έργο τέτοιας πολυπλοκότητας. Παρόλα αυτά, καταγράφεται σημαντική επιτάχυνση κατά την τελευταία δεκαετία.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο στην έκθεση αυτή διερεύνησε τους παράγοντες πρόκλησης καθυστερήσεων και δυσλειτουργιών στην κτηματογράφηση, αξιολόγησε το σύστημα των πρώτων εγγραφών και εξέτασε την επάρκεια των μηχανισμών ενημέρωσης των κτηματολογικών εγγραφών.
Τα πορίσματα του ελέγχου είναι τα ακόλουθα:
1. Τρεις δεκαετίες μετά τη νομοθετική πρόβλεψή της, η κτηματογράφηση πλησιάζει στο τέλος της.
Το χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε είναι αντικειμενικά υπέρμετρα εκτεταμένο, ακόμη και για ένα τόσο σύνθετο εγχείρημα.
Αξιοσημείωτη πρόοδος σημειώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία.
2. Σημαντικός αριθμός ακινήτων έχουν καταχωρισθεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη.
Η καθυστέρηση ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης οφείλεται σε:
* Εγγενείς παράγοντες και χρόνιες δυσλειτουργίες, όπως η ελλιπής καταγραφή της δημόσιας περιουσίας και η μη σύνταξη δασικών χαρτών
* Συχνές μεταβολές του νομοθετικού πλαισίου
* Λειτουργικά προβλήματα, όπως καθυστερήσεις στη συλλογή δηλώσεων, δυσχέρειες στη συγκρότηση των επιτροπών ενστάσεων και υποστελέχωση των υπηρεσιών ποιοτικού ελέγχου.
3. Σε πολλές περιοχές περατώθηκε πρόωρα η κτηματογράφηση χωρίς προηγούμενη ολοκλήρωση της εξέτασης αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων από τις αρμόδιες Επιτροπές ή τον ανάδοχο.
Δεν έχει γίνει μέχρι τώρα χρήση της νομοθετικά προβλεπόμενης δυνατότητας περάτωσης της κτηματογράφησης χωρίς προηγούμενη ανάρτηση.
Προβλέφθηκαν ιδιαίτερα αυστηρές διαδικαστικές προϋποθέσεις εξέτασης των αιτήσεων διόρθωσης των κτηματολογικών εγγραφών για υποθέσεις εκτοπισμού και γεωμετρικών μεταβολών.
Τα μέτρα αυτά, ενώ επιταχύνουν την έναρξη της λειτουργίας του Κτηματολογίου, μπορούν να προκαλέσουν παρατεταμένη αβεβαιότητα ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ακινήτων και επιβάρυνση του δικαστικού συστήματος, αν δεν επιταχυνθεί η διεκπεραίωση των εκκρεμών αιτήσεων διόρθωσης και ενστάσεων.
4. Ύπαρξη μεγάλου αριθμού εκκρεμών εγγραπτέων πράξεων και αντιρρήσεων σε ορισμένα κτηματολογικά γραφεία και υποκαταστήματα λόγω υποστελέχωσης.
Η υλοποίηση του φυσικού αντικειμένου της ψηφιοποίησης του αρχείου των υποθηκοφυλακείων προχωρά με ικανοποιητικό ρυθμό.
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επιτάχυνε σημαντικά τον νομικό έλεγχο των εγγραπτέων πράξεων, συνεπάγεται δε την ανάγκη πρόβλεψης κατάλληλων δικλίδων ασφαλείας. Οι διαδικασίες έχουν ψηφιοποιηθεί σε σημαντικό βαθμό, διαπιστώνονται όμως ορισμένες δυσλειτουργίες.
5. Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του Κτηματολογίου είναι επεξεργασμένο.
Υφίσταται νομοθετική ασάφεια ως προς το αν η οριστικοποίηση ανακριβών πρώτων εγγραφών συνεπάγεται πρωτότυπη κτήση της κυριότητας από τον ανακριβώς εγγεγραμμένο.
Χρήζει επανεξέτασης το καθεστώς αποζημιωτικής ευθύνης του Ελληνικού Κτηματολογίου για εσφαλμένες εγγραφές”.