Η Γερμανία σπρώχνει την ενταξιακή πορεία Σκοπίων και Αλβανίας, αδιαφορώντας πλήρως για τις αλυτρωτικές και ανιστόρητες κορόνες των δύο χωρών κατά της Ελλάδας
Εντονο παρασκήνιο αφόρητων πιέσεων από το Βερολίνο προς την Αθήνα, αλλά και τη Σόφια για να προχωρήσει η ενταξιακή πορεία των χωρών που συνθέτουν την ομάδα των «Δυτικών Βαλκανίων», κυρίως όμως της Αλβανίας και των Σκοπίων, και ας μην είναι «εν τάξει» στις διμερείς σχέσεις με γειτονικές χώρες, όπως η χώρα μας.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Στον αντίποδα, το Παρίσι προτάσσει τις μεταρρυθμίσεις ως κριτήριο προόδου των χωρών καθ’ οδόν προς την Ε.Ε., που μάλλον για το Βερολίνο έχουν δευτερεύουσα σημασία.
Η Γερμανία ζητά «αποσύνδεση» των διμερών διαφορών από την ευρωπαϊκή πορεία των χωρών, χωρίς να ενδιαφέρεται εάν ορισμένες διμερείς διαφορές είναι «δομικές» για κάθε χώρα και δεν μπορούν να σκεπαστούν με την ευρωπαϊκή «κουβέρτα» και να σβήσουν. Ιστορικά ο πιο φανερός υποστηρικτής ενσωμάτωσης της περιοχής στην Ευρώπη, η Γερμανία, βλέπει τα Δυτικά Βαλκάνια ως γεωπολιτική προτεραιότητα.
Από το 2014, με τη «Διαδικασία του Βερολίνου» (Berlin Process), η Γερμανία προωθεί την περιφερειακή συνεργασία, τις οικονομικές διασυνδέσεις και την προσέγγιση των χωρών με την Ε.Ε. πέρα από διμερείς διαφορές. Η «Διαδικασία του Βερολίνου» είναι, βέβαια, «άτυπη πλατφόρμα συνεργασίας» αλλά και μόνο το γεγονός ότι έχει διακυβερνητική μορφή με ετήσιες συνόδους κορυφής και αλληλοδιάδοχη προεδρία των χωρών που μετέχουν αποκτά διπλωματική βαρύτητα, λειτουργώντας ως «κινητήρια δύναμη της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής στα Βαλκάνια.
Η πρωτοβουλία αυτή, έμπνευση της Ανγκελα Μέρκελ, περιέλαβε τις έξι χώρες, Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Μαυροβούνιο, Σκόπια και Σερβία, παίρνοντας την κωδική ονομασία «WB6» (Western Balkans 6). Με την πάροδο των χρόνων το Βερολίνο κατάφερε να την αναδείξει ως «παράλληλο δρόμο» στην πορεία των χωρών αυτών προς την Ε.Ε., παρότι «αναδύθηκε» σε μια περίοδο που η Ε.Ε. είχε παγώσει όλες τις ενταξιακές διαδικασίες.
«Οι διαφορές μεταξύ γειτόνων ή μεταξύ υποψηφίων και υφιστάμενων μελών δεν πρέπει να επισκιάζουν τη διαδικασία ένταξης» είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ο Ολαφ Σολτς σε προηγούμενο summit, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι η Ε.Ε. οφείλει να κρατάει τις υποσχέσεις της από τη Σύνοδο της Θεσσαλονίκης του 2003. Το Βερολίνο πίεζε τα Δυτικά Βαλκάνια να αποκτήσουν τουλάχιστον πρόσβαση σε ενιαία αγορά. Από όλες τις περιπτώσεις η Γερμανία βλέπει το Μαυροβούνιο ως «success story», καθώς η χώρα μπορεί να κλείσει διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος 2026 και να ενταχθεί το 2028, και την Αλβανία ως δεύτερο φαβορί (με στόχο ένταξης το 2030).
Ούτε με τη Σερβία το Βερολίνο δεν θέλει να «κλείσει την πόρτα», παρά τις εντάσεις με το Κόσοβο. Εννοείται Ότι αδιαφορεί πλήρως για τις διαφορές της Ελλάδας με τα Σκόπια, θεωρώντας ότι οι διμερείς διαφορές λύθηκαν με τη «Συμφωνία των Πρεσπών», λες και τη ρωτήσαμε εάν εγκρίνει τις αλυτρωτικές κορόνες του Σκοπιανού πρωθυπουργού Μιτσκόσκι σε βάρος της χώρας μας. Το Βερολίνο βάλλει και κατά της Βουλγαρίας, που επιμένει σε αναθεώρηση του Συντάγματος των Σκοπίων με αναγνώρισης βουλγαρικής μειονότητας στη χώρα.
Οι διμερείς διαφορές, η Βουλγαρία με τα Σκόπια, η μη αναγνώριση του Κοσόβου από πέντε κράτη-μέλη, οι εντάσεις Σερβίας – Κοσόβου αποτελούν τον μεγάλο βραχνά του Βερολίνου. Η Γερμανία πιέζει να «αποσυνδεθούν» από την ενταξιακή διαδικασία, προτείνοντας διεθνή διαιτησία ή επίλυση μετά την ένταξη (όπως προβλέπει το άρθρο 273 της συνθήκης της Ε.Ε.). Το Παρίσι συμφωνεί επί της αρχής, αλλά ζητά εγγυήσεις ότι τα νέα μέλη δεν θα εισάγουν νέα βέτο ή αποσταθεροποίηση. Γενικότερα, η Γαλλία εμφανίζεται πιο επιφυλακτική, αν και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει μετατοπίσει τη ρητορική της από «όχι τώρα» σε «ναι, αλλά με προϋποθέσεις».
Το Παρίσι υποστηρίζει ότι η διεύρυνση πρέπει να συνοδεύεται από βαθιές θεσμικές μεταρρυθμίσεις στην Ε.Ε. και αυστηρή τήρηση του κράτους δικαίου. Την ίδια στιγμή, το Ευρωβαρόμετρο δείχνει ότι Γάλλοι πολίτες αποσύρουν την εμπιστοσύνη τους στην Ε.Ε. ( 43% υπέρ, 48% κατά), φοβούμενοι μετανάστευση, διαφθορά και επιβάρυνση του προϋπολογισμού. Ο Εμανουέλ Μακρόν (ή ο διάδοχός του) βλέπει θετικά το Μαυροβούνιο και την Αλβανία για ένταξη μέχρι το τέλος της δεκαετίας, ενώ διατηρεί στενούς δεσμούς με τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία λόγω γαλλικών επενδύσεων στην άμυνα και την οικονομία.
Ωστόσο, το Παρίσι επιμένει ότι η «σταδιακή ένταξη» (gradual integration) δεν πρέπει να μετατραπεί σε «δεύτερης ταχύτητας» μέλη που θα μπλοκάρουν αργότερα την Ε.Ε. Το Βερολίνο στον ίδιο βαθμό αδιαφορεί για τη διαφθορά που σαρώνει την Αλβανία του Ράμα, πιέζοντας την Αθήνα να παραβλέπει τις διώξεις κατά της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας. Αλλά η γερμανογαλλική διελκυστίνδα καθορίζει πλέον το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων. Το Βερολίνο προσφέρει ορμή και γεωπολιτική στρατηγική, το Παρίσι υπενθυμίζει την ανάγκη για σοβαρότητα και μεταρρυθμίσεις.
Αν οι δύο πρωταγωνίστριες της Ε.Ε. βρουν κοινό τόπο, επιτυγχάνοντας πρόοδο χωρίς διμερή βέτο, τότε η περιοχή μπορεί να δει πραγματική κινητικότητα μέσα στην επόμενη πενταετία. Διαφορετικά, η «κόπωση διεύρυνσης» θα συνεχίσει να τροφοδοτεί τη μαύρη τρύπα των Δυτικών Βαλκανίων, που μετά μπορεί να γίνει εύκολος στόχος για οποιαδήποτε επιρροή, ρωσική ή κινεζική.