Από κει που βροντοφώναζε ότι δεν αναγνωρίζει την προσωρινή κυβέρνηση, λόγω του τουρκολιβυκού μνημονίου, επιταχύνουν τις συνομιλίες για να συμφωνήσουν για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη αποφάσισε να ομαλοποιήσει πλήρως τις σχέσεις της με την κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, προκειμένου οι δύο πλευρές να επιταχύνουν τις συνομιλίες τους για την κατάληξη σε συμφωνία για τη μεταξύ τους οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ και να εντείνουν τη διμερή συνεργασία τους σε πολλούς τομείς και κυρίως στο Μεταναστευτικό, που θα ταλανίσει ακόμα ένα καλοκαίρι τα νότια παράλια της Κρήτης.
- Από την Κύρα Αδάμ
Πρόκειται για μια θεαματική κυβίστηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η οποία από το 2019, όταν εμφανίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την ΑΟΖ, μέχρι πριν από περίπου έναν χρόνο, σε όλες τις επίσημες δηλώσεις, στις επιστολές της στον ΟΗΕ και σε οργανισμούς βροντοφώναζε ότι δεν αναγνωρίζει την προσωρινή -και αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ- κυβέρνηση της Τρίπολης με πρωθυπουργό τον Ντμπέιντα, ότι είναι παράνομη και δεν μπορεί να συνάπτει κρατικές συμφωνίες για λογαριασμό της Λιβύης, όπως η Τ/Λ ΑΟΖ, την οποία η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει και θεωρεί παράνομη.
Επιπροσθέτως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έκανε ό,τι μπορούσε να στηρίξει το καθεστώς του στρατηγού Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη, μόνο που αυτός και ο υιός του, κυρίως, έχουν στραφεί και αυτοί προς την Αγκυρα και πηγαινοέρχονται εκεί, εδώ και περίπου δύο χρόνια. Η κυβίστηση Μητσοτάκη ολοκληρώθηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψη του ΥΠΕΞ Γεραπετρίτη στην Τρίπολη, στο τέλος Απριλίου, κατά την οποία ο εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης δεν είπε ούτε μια κουβέντα για το Τ/Λ μνημόνιο, ούτε βέβαια το χαρακτήρισε παράνομο και εκτός διεθνούς ισχύος.
Ο επιταχυντής των εξελίξεων αυτών δεν είναι η επισπεύδουσα ή παρακαλούσα προσωρινή κυβέρνηση της Λιβύης υπό τον Ντμπέιντα, αλλά η παρουσία της Chevron στην περιοχή των δύο οικοπέδων νοτίως της Κρήτης, που δεν θα ενεργήσει σε αχαρτογράφητα νερά και εν μέσω πιθανών αντεγκλήσεων Αθήνας – Τρίπολης. Στην πραγματικότητα, όμως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα διαπραγματευτεί έμμεσα αλλά ουσιαστικά με την Αγκυρα στα νερά της Λιβύης, αφού έχει υπογράψει με αυτήν την Τ/Λ ΑΟΖ, αλλά και τη συμφωνία παραχώρησης στην Τουρκία των ερευνών για τους λιβυκούς υδρογονάνθρακες.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη –όλο και πιο χαμηλόφωνα το τελευταίο διάστημα– θέλει να υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τη Λιβύη για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ αυτομάτως καθιστά την Τ/Λ ΑΟΖ ανύπαρκτη και εκτός κάδρου συνομιλιών. Πρόκειται, όμως, περί ονειρικού νεφελώματος και προσπάθειας παραπλάνησης της ελληνικής κοινής γνώμης. Και τούτο διότι το 2019 η Τουρκία και η Λιβύη οριοθέτησαν τη μέση γραμμή ΑΟΖ με συντεταγμένες τις οποίες κατέθεσαν στον ΟΗΕ, ο οποίος τις αποδέχτηκε και ανάρτησε την Τ/Λ συμφωνία για την ΑΟΖ στους επίσημους πίνακες του οργανισμού, χωρίς ποτέ η Ελλάδα να διαμαρτυρηθεί και να καταγγείλει επισήμως την τουρκολιβυκή συμφωνία για την ΑΟΖ.
Στη συνέχεια, τόσο η Τουρκία όσο και η Λιβύη, με βάση τις γραμμές βάσης, οριοθέτησαν τις δικές τους περιοχές ΑΟΖ με συντεταγμένες. Στην πράξη, δηλαδή, υπάρχουν δύο περιοχές ΑΟΖ με βάση τη μέση γραμμή ΑΟΖ Τουρκίας – Λιβύης. Αυτή της Λιβύης και αυτή της Τουρκίας. Ετσι, στην περίπτωση που η Ελλάδα και η Τουρκία διαπραγματευτούν όσον αφορά το τμήμα της περιοχής της τουρκικής ΑΟΖ (μέσα στη συνολική Τ/Λ ΑΟΖ), είναι αποκλειστικά διμερές ελληνοτουρκικό θέμα και δεν αφορά τη Λιβύη. Αντιστοίχως, οι διμερείς διαπραγματεύσεις Ελλάδας – Λιβύης δεν αφορούν το τμήμα της τουρκικής ΑΟΖ μέσα στην Τ/Λ ΑΟΖ. Στην πράξη οποιαδήποτε συμφωνία οριοθέτησης ελληνολιβυκής ΑΟΖ δεν επηρεάζει το τμήμα της τουρκικής ΑΟΖ που οροθετήθηκε με τη Λιβύη.
Η Λιβύη δεν έχει μεταβάλει ούτε κατά ένα γιώτα τις διαπραγματευτικές θέσεις της για την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης και μάλιστα τις έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ από το 2014 όταν κατέρρευσαν οι τότε διμερείς διαπραγματεύσεις για την ΑΟΖ. Η Λιβύη -υπό την πλήρη καθοδήγηση της Αγκυρας- με την επιστολή της στον ΟΗΕ στις 27 Μαΐου 2025, με την οποία κατάθεσε επισήμως τις συνταγμένες των δυνητικών εξωτερικών ορίων της λιβυκής ΑΟΖ, επέμεινε ότι απορρίπτει πλήρως τις «παράνομες και μαξιμαλιστικές αξιώσεις για τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας και Αιγύπτου και παρουσιάζει την επίσημη θέση της Λιβύης για την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης.
Σύμφωνα με αυτήν, υιοθετεί τη «μέση γραμμή μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας από γεωγραφικής άποψης», εφαρμόζοντας κατά γράμμα την τουρκική θέση στο Αιγαίο για οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας ανάμεσα στις δύο ηπειρωτικές ακτές, χωρίς να λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα ελληνικά νησιά. Και επιμένει ότι «δεν μπορεί να υπάρξει αυτοματισμός στον ισχυρισμό ότι τα νησιά δημιουργούν πλήρεις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Τα νησιά μπορούν να αγνοηθούν ή να τους δοθεί περιορισμένη ισχύς στην οριοθέτηση. εάν η τοποθεσία τους παραμορφώνει τη δίκαιη οριοθέτηση ή εάν υπάρχουν άλλες ειδικές σχετικές περιστάσεις».
Με άλλα λόγια, η Λιβύη είναι έτοιμη «να αγνοήσει» ακόμα και την ύπαρξη των ελληνικών βραχονησίδων νότια της Κρήτης (όπως π.χ. η Χρυσή στο νοτιοανατολικό άκρο της νήσου), ώστε να μην τους αποδίδονται ούτε χωρικά ύδατα, ενώ στην περίπτωση της Γαύδου η Λιβύη, υπό την καθοδήγηση της Τουρκίας, θεωρεί ότι η Γαύδος δεν έχει πλήρη ΑΟΖ ή και καθόλου. Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία για πρώτη φορά το 1990 στο ΝΑΤΟ και έναν χρόνο αργότερα στη συνάντηση των ΥΠΕΞ Ελλάδας – Τουρκίας στο Βουκουρέστι αμφισβήτησε ευθέως και την ελληνικότητα της Γαύδου.
Είναι εμφανές ότι η κυβίστηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη προς την κυβέρνηση της Τρίπολης με την αναγνώρισή της δεν πρόκειται να διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις Ελλάδας – Λιβύης για την οριοθέτηση ΑΟΖ, αφού η Τρίπολη αμφισβητεί την πλήρη ΑΟΖ της Γαύδου και θέλει να εξαφανίσει τις βραχονησίδες και τα χωρικά τους ύδατα.
Chevron: Ανέπαφη η περιοχή ΑΟΖ της Τουρκίας
Με επιταχυντή-καταλύτη τη Chevron και τις περιοχές ερευνών της νοτίως της Κρήτης για την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Λιβύης, η Τουρκία δεν έχει ανάμειξη. Και τούτο διότι η περιοχή ΑΟΖ της Τουρκίας (μέσα στην Τ/Λ ΑΟΖ) δεν επηρεάζεται από τις περιοχές ερευνών νοτίως της Κρήτης από τη Chevron. Δηλαδή, η περιοχή ΑΟΖ της Τουρκίας είναι ανέπαφη και ακέραιη και δεν επηρεάζεται από τις περιοχές έρευνας της Chevron.
Γι’ αυτό και το υπουργείο Αμυνας της Τουρκίας δήλωσε ότι η τουρκική περιοχή ΑΟΖ δεν επηρεάζεται, ούτε θίγονται τα τουρκικά συμφέροντα από τις περιοχές έρευνας της Chevron. Ωστόσο, επηρεάζεται ελαφρώς μόνον το τμήμα της περιοχής ΑΟΖ της Λιβύης, διότι οι περιοχές της Chevron επικαλύπτουν περίπου κατά 28 μίλια την περιοχή ΑΟΖ της Λιβύης. Και αυτό το σημείο θα απασχολήσει επί μακρόν τις ελληνολιβυκές διαπραγματεύσεις.