Deutsche Bank: Σκοτεινές διαδρομές και ένοχα μυστικά
Οι «διαπλοκές» με τους Ρώσους ολιγάρχες αλλά και τον Τζέφρι Επσταϊν, οι έρευνες για το δίκτυο ύποπτων συναλλαγών και αμφιλεγόμενων επιχειρηματικών σχέσεων
Δωροδοκίες, ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, συμμετοχή σε απάτες, φοροδιαφυγή, εμπλοκή σε σκάνδαλα πάσης φύσεως -ακόμα και στη «φούσκα» των ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ που πυροδότησαν μια παγκόσμια κρίση -και πολλά ακόμα συνθέτουν το «μωσαϊκό της αμαρτίας» της Deutsche Bank. Από Ρώσους ολιγάρχες που βρίσκονται υπό κυρώσεις, έως τον Τζέφρι Επσταϊν, μια διεθνής έρευνα αποκαλύπτει τώρα ότι το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα αγνόησε εν γνώσει του τα ίδια τα συστήματα προειδοποίησης που είχε θεσπίσει, προκειμένου να προστατεύσει εξαιρετικά επικερδείς αγορές και να καλύψει ίχνη…
«Θα ψάξουν τα ντουλάπια μου, δεν ξέρω πότε θα μπορέσω να επιστρέψω στο σπίτι μου».
Οταν στις 29 Νοεμβρίου 2018 ο αντιπρόεδρος της μονάδας οικονομικού εγκλήματος της Deutsche Bank έστειλε αυτό το e-mail σε έναν στενό του άνθρωπο, περισσότεροι από 170 εισαγγελείς και άλλοι αρμόδιοι είχαν ήδη αρχίσει από νωρίς το πρωί τις έρευνές τους στους δίδυμους πύργους του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού στη Φρανκφούρτη, καθώς και σε ακόμα τέσσερις εγκαταστάσεις. Οι Γερμανοί εισαγγελείς έψαχναν τα γραφεία για στοιχεία που θα τεκμηρίωναν την εμπλοκή δύο υπαλλήλων της τράπεζας στο σκάνδαλο των offshore φορολογικών παραδείσων, γνωστό ως «Panama Papers». Το ανώτατο στέλεχος ήταν εξοργισμένο.
«Αυτή είναι η πέμπτη έρευνα και κατάσχεση που υφίσταμαι από τότε που άρχισα να εργάζομαι στον τομέα της καταπολέμησης του ξεπλύματος χρήματος» διαμαρτυρήθηκε στον συνομιλητή του. Η τράπεζα, τελικά, θεσμοθέτησε την αντιμετώπιση αυτών των συχνών αιφνιδιαστικών πρωινών εφόδων της αστυνομίας.
Ενα πρωτόκολλο, με την ονομασία «Global Dawn Raid Guidelines», περιέγραφε τη διαδικασία διαχείρισης των εισαγγελικών Αρχών από τη στιγμή κιόλας που έφταναν στον χώρο στάθμευσης. Κάθε λεπτομέρεια είχε σχεδιαστεί σχολαστικά, από την ευγενική παράκληση να σβήσουν τα φώτα των περιπολικών, έως τον περιορισμό των ερευνητών σε αίθουσες συσκέψεων χωρίς υπολογιστές. Το εγχειρίδιο ενθάρρυνε τους υπαλλήλους να καθοδηγούν τις έρευνες, «ώστε να αποτρέπεται το ενδεχόμενο να ανακαλύψουν τυχαία στοιχεία», να απαγορεύουν αυστηρά την «ανεπίσημη» επικοινωνία και να διαπραγματεύονται το δικαίωμα «να καλύπτονται ιδιαίτερα ευαίσθητα αποσπάσματα» από ορισμένα έγγραφα που κατασχέθηκαν.
Ηταν μια άρτια οργανωμένη και τελειοποιημένη πρακτική απέναντι σε βαθιά ριζωμένες δυσλειτουργίες που αποκαλύπτεται από μία από τις μεγαλύτερες διαρροές τραπεζικών δεδομένων που φέρνει ξανά την Deutsche Bank στο επίκεντρο διεθνούς έρευνας, αποκαλύπτοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο ύποπτων συναλλαγών, πιθανών παρατυπιών και αμφιλεγόμενων επιχειρηματικών σχέσεων.
Περισσότερα από 15 εκατομμύρια εσωτερικά έγγραφα και ηλεκτρονικά μηνύματα αποτυπώνουν τη λειτουργία του γερμανικού τραπεζικού κολοσσού. Η διεθνής δημοσιογραφική έρευνα «Inside Deutsche Bank» βασίστηκε σε υλικό που εξασφάλισαν δύο πληροφοριοδότες και το οποίο εξετάστηκε από περισσότερους από 200 δημοσιογράφους και δεκάδες μέσα ενημέρωσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αρχεία του τμήματος που διαχειρίζεται προβληματικές συναλλαγές και πελάτες υψηλού κινδύνου, καθώς οι υπάλληλοί του είναι επιφορτισμένοι με την αξιολόγηση του κατά πόσο πρέπει να αρχίσουν ή να διακοπούν συγκεκριμένες επιχειρηματικές σχέσεις.
∆υσαρέσκεια
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας Κρίστιαν Σέβινγκ. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, εσωτερική αλληλογραφία του 2017 τον εμφανίζει να εκφράζει δυσαρέσκεια για τους αυστηρούς ελέγχους ταυτοποίησης πελατών (KYC), θεωρώντας ότι περιόριζαν τα έσοδα. Οι αποκαλύψεις εντείνουν τα ερωτήματα για την κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων και τη στάση της διοίκησης απέναντι στις προειδοποιήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι αναφορές στις συναλλαγές με τον Τζέφρι Επσταϊν. Η Deutsche Bank τον είχε δεχθεί ως πελάτη το 2013, παρά το επιβαρυμένο ιστορικό του, ενώ αργότερα εντοπίστηκαν ύποπτες κινήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων. Η τράπεζα φέρεται ότι είχε εντοπίσει ύποπτες συναλλαγές, συνολικού ύψους 600 εκατομμυρίων δολαρίων, χωρίς να προχωρήσει στις απαραίτητες ενέργειες. Το 2020 οι αμερικανικές Αρχές επέβαλαν στην τράπεζα πρόστιμο 150 εκατ. δολαρίων για σοβαρές ελλείψεις στην παρακολούθηση των συναλλαγών του.
Για τον Τραμπ τα έγγραφα περιγράφουν περιστατικό κατά το οποίο το 2017 φορολογικά στοιχεία του διαβιβάστηκαν κατά λάθος σε τρίτο πρόσωπο, χωρίς ο ίδιος να ενημερωθεί. Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε πιθανή διευκόλυνση φοροδιαφυγής από κληρονόμους της οικογένειας Aldi.
Ακόμα πιο σύνθετη είναι η υπόθεση των εταιριών που συνδέονταν με επιχειρηματικά σχέδια του Ντόναλντ Τραμπ στο Αζερμπαϊτζάν. Σύμφωνα με την έρευνα, εταιρίες του Αμερικανού προέδρου έλαβαν πληρωμές από οντότητες που φέρεται ότι συνδέονταν με το δίκτυο «Azerbaijani Laundromat», το οποίο έχει συνδεθεί με τη διακίνηση δισεκατομμυρίων δολαρίων και την απόκρυψη της προέλευσης κεφαλαίων.
Σε μια χαρακτηριστική περίπτωση, μεταφορά 141.261 δολαρίων πέρασε από διαφορετικές εταιρίες και τραπεζικούς λογαριασμούς μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων. Αναφορές ύποπτης δραστηριότητας αφορούσαν συναλλαγές εκατομμυρίων δολαρίων, χωρίς ωστόσο ο ίδιος ο Τραμπ να έχει χαρακτηριστεί προσωπικά ύποπτος από την τράπεζα.
Τα προβλήματα δεν περιορίζονται στις ΗΠΑ. Εσωτερικός έλεγχος της μονάδας στην Κολομβία φέρεται ότι αποκάλυψε σοβαρές αδυναμίες στην παρακολούθηση χιλιάδων ύποπτων συναλλαγών, ενώ οι σχετικές αναφορές προς τις Αρχές ήταν ελάχιστες. Παράλληλα, τα έγγραφα αναδεικνύουν συναλλαγές που συνδέονται με Ρώσους ολιγάρχες, χρηματοδοτήσεις αμυντικών συμφωνιών, φορολογικές διευθετήσεις μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και πιθανές παρατυπίες στην υπόθεση 1MDB.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και παλαιότερη έρευνα για πιθανές καθυστερήσεις στην αναφορά ύποπτων συναλλαγών εταιριών που συνδέονται με τον Ρώσο δισεκατομμυριούχο Ρομάν Αμπράμοβιτς. Οι συναλλαγές φέρεται ότι αφορούν την περίοδο 2013-2018, ενώ η υπόθεση οδήγησε σε έρευνες στις εγκαταστάσεις της τράπεζας στη Φρανκφούρτη και στο Βερολίνο. Η εποπτική Αρχή Bafin είχε, άλλωστε, τοποθετήσει ειδικό εκπρόσωπο στην τράπεζα από το 2018 έως το 2024, προκειμένου να παρακολουθεί την πρόοδο στην αντιμετώπιση των αδυναμιών της.
Το βαρύ ιστορικό των σκανδάλων
Οι νέες αποκαλύψεις ξαναφέρνουν στην επιφάνεια και το βαρύ ιστορικό της Deutsche Bank: το σκάνδαλο χειραγώγησης των επιτοκίων Libor και Euribor, το ξέπλυμα ρωσικών κεφαλαίων μέσω αγοραπωλησιών μετοχών, τις συναλλαγές με την Danske Bank, την υπόθεση φοροδιαφυγής Cum-ex, αλλά και τον ρόλο της στην αγορά των αμερικανικών ενυπόθηκων δανείων πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Οι υποθέσεις αυτές έχουν οδηγήσει κατά καιρούς σε πρόστιμα εκατομμυρίων και σοβαρό πλήγμα στη φήμη της, που όμως δεν φαίνεται να την επηρέασε ιδιαίτερα.
Η πολιτική πίεση σε μια δυσμενή περίοδο για τη γερμανική κυβέρνηση αυξάνεται, με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ να ζητεί από την τράπεζα πλήρη διαφάνεια και σαφείς εξηγήσεις για τις αδυναμίες των εσωτερικών ελέγχων. Η διοίκηση, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι πολλές από τις υποθέσεις αφορούν γεγονότα προηγούμενων δεκαετιών και ότι από το 2019 έως το 2025 επένδυσε περίπου 7 δισ. ευρώ σε μεταρρυθμίσεις και συστήματα συμμόρφωσης.
Κατά πόσο οι αλλαγές αυτές έχουν πράγματι μεταμορφώσει την τράπεζα ή αν οι πρόσφατες αποκαλύψεις αποδεικνύουν ότι οι παλιές αδυναμίες εξακολουθούν να τη συνοδεύουν. Για την Deutsche Bank, η υπόθεση δεν αφορά πλέον μόνο το παρελθόν, αλλά κυρίως την αξιοπιστία και τη διακυβέρνησή της σήμερα.
