Μαύρη Θάλασσα : Οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων δοκιμάζουν τα όρια του ΝΑΤΟ

Δεκαοκτώ περιστατικά σε εμπορικά πλοία ανοικτά Βουλγαρίας και Ρουμανίας

Επικίνδυνες διαστάσεις λαμβάνει η κλιμάκωση των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα, με επίκεντρο τις θαλάσσιες περιοχές ανοικτά της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, όπου καταγράφονται ολοένα περισσότερα περιστατικά με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών και θαλάσσιων drones.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας και συμβουλευτικών υπηρεσιών Diaplous, από τις 21 Ιουλίου έως τις 17 Νοεμβρίου 2026 έχουν καταγραφεί 18 περιστατικά επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στην ευρύτερη περιοχή, με νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους ναυτικούς, καθώς και σημαντικές απώλειες πλοίων.

Το μέγεθος της απειλής αποτυπώνεται ιδιαίτερα κατά το τελευταίο διάστημα, καθώς από τις 5 Οκτωβρίου έως τις 17 Νοεμβρίου καταγράφονται 15 τουλάχιστον περιστατικά, έναντι τριών την περίοδο Ιουλίου-Αυγούστου.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στις θαλάσσιες περιοχές της Ρωσίας και της Ουκρανίας, αλλά εκτείνονται προς τις εμπορικές διαδρομές που οδηγούν στα λιμάνια της Κωνστάντζας και του Δούναβη, κοντά στις ακτές δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.

Δεύτερο πλήγμα σε ελληνόκτητο πλοίο

Η τελευταία σοβαρή απώλεια αφορά το υπό σημαία Λιβερίας πλοίο μεταφοράς υγραερίου (LPG) «GAS HUSKY», το οποίο επλήγη στις 17 Νοεμβρίου, περίπου 50 ναυτικά μίλια ανατολικά της βουλγαρικής πόλης Μπιάλα. Το πλοίο, κατασκευής 2012 και χωρητικότητας 7.218 dwt, διαχείρισης της Stealth Maritime Corporation, μετέφερε περίπου 3.400 τόνους υγραερίου, έχοντας αναχωρήσει από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου με προορισμό το λιμάνι Μίντια της Ρουμανίας.

Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Βουλγαρίας, το ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο μεταφοράς υγραερίου “GAS HUSKY” υπέστη σοβαρότατες ζημιές έπειτα από επίθεση ανοικτά της Βουλγαρίας. Παρότι οι βουλγαρικές αρχές ανακοίνωσαν τη βύθισή του, η διαχειρίστρια Stealth Maritime δεν έχει επιβεβαιώσει την οριστική απώλεια του πλοίου, ενώ υπάρχουν αναφορές ότι παρέμενε στην επιφάνεια με μεγάλη κλίση. Και οι 19 Φιλιππινέζοι ναυτικοί διασώθηκαν.

Πρόκειται για το δεύτερο ελληνόκτητο πλοίο που επλήγη ανοικτά των βουλγαρικών ακτών σε λιγότερο από έναν μήνα.

Είχε προηγηθεί, στις 28 Οκτωβρίου, το containership «Contship Jet», της Contships Management, συμφερόντων Νικόλα Πατέρα, το οποίο μετέφερε 421 εμπορευματοκιβώτια με προορισμό την Κωνστάντζα. Το πλοίο δέχθηκε πλήγματα από τρία μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας, υπέστη σοβαρές ζημιές και στη συνέχεια βυθίστηκε, ενώ και τα 18 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν.

Μόλις μία ημέρα πριν από το περιστατικό του «GAS HUSKY», στις 16 Νοεμβρίου, είχε ανατραπεί και βυθιστεί στην ίδια ευρύτερη περιοχή το φορτηγό «BETUL 8», υπό σημαία Σομαλίας, το οποίο μετέφερε περίπου 3.000 τόνους σιταριού. Το πλοίο βρισκόταν περίπου 40 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά του ακρωτηρίου Καλιάκρα, εντός της βουλγαρικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Ναυτιλιακές πηγές απέδωσαν την επίθεση σε θαλάσσια drones, ενώ και τα 12 μέλη του πληρώματος διασώθηκαν.

Αεροπορικά και θαλάσσια drones στις επιθέσεις

Τα στοιχεία της Diaplous αποκαλύπτουν ότι τα μη επανδρωμένα μέσα αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό της νέας απειλής για την εμπορική ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα. Στις επιθέσεις χρησιμοποιούνται μη επανδρωμένα αεροσκάφη (UAV), τα οποία μπορούν να πλήξουν πλοία από αέρος, καθώς και μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USV), που προσεγγίζουν τους στόχους στη θάλασσα μεταφέροντας εκρηκτικά.

Η χρήση τέτοιων μέσων διαφοροποιεί τον κίνδυνο για τα εμπορικά πλοία, καθώς οι επιθέσεις μπορούν να εκδηλωθούν από αέρος ή από την επιφάνεια της θάλασσας, προκαλώντας πυρκαγιές, εκτεταμένες ζημιές, απώλεια ευστάθειας και εγκατάλειψη του πλοίου.

Η Ambrey, κορυφαία βρετανική εταιρεία διαχείρισης ναυτιλιακών κινδύνων, επισημαίνει ότι τα UAV χαμηλού κόστους είναι δύσκολο να εντοπιστούν και να αναχαιτιστούν πάνω από ανοιχτή θάλασσα, ενώ τα εμπορικά πλοία που κινούνται στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένη την προστασία τους.

Πού πραγματοποιούνται οι επιθέσεις

Η γεωγραφική κατανομή των περιστατικών αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της νέας κατάστασης. Μεγάλο μέρος των επιθέσεων καταγράφεται πέρα από τα 12 ναυτικά μίλια που ορίζουν τα χωρικά ύδατα της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, δηλαδή σε θαλάσσιες περιοχές που βρίσκονται εντός των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών τους, αλλά εκτός της αιγιαλίτιδας ζώνης τους.

Στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται οι θαλάσσιες διαδρομές ανοικτά της Μπιάλα, της Βάρνας και του ακρωτηρίου Καλιάκρα στη Βουλγαρία, καθώς και οι προσβάσεις προς την Κωνστάντζα και τις εκβολές του Δούναβη στη Ρουμανία.

Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη δεν αποτελεί χωρική θάλασσα και η επίθεση σε πλοίο που βρίσκεται σε αυτή δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με επίθεση κατά του εδάφους ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, οι επιθέσεις δεν περιορίζονται αποκλειστικά εκτός των χωρικών υδάτων. Στις 14 Οκτωβρίου το δεξαμενόπλοιο «Yara J» επλήγη σε απόσταση περίπου 8 έως 10 ναυτικών μιλίων νοτιοανατολικά της Σουλίνας, εντός των ρουμανικών χωρικών υδάτων. Αντίστοιχα, στις 14 Νοεμβρίου το ελληνικής σημαίας δεξαμενόπλοιο «Evia Petrol V» δέχθηκε πλήγμα από drone περίπου τέσσερα ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της διώρυγας της Σουλίνας, επίσης εντός των ρουμανικών χωρικών υδάτων.

Οι επιθέσεις επηρεάζουν επομένως τόσο τις θαλάσσιες περιοχές πέρα από την αιγιαλίτιδα ζώνη όσο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ίδια τα χωρικά ύδατα κράτους-μέλους της Συμμαχίας.

Οι επιθέσεις δοκιμάζουν τα όρια του ΝΑΤΟ

Η επέκταση των επιθέσεων προς τις ακτές της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας αποκτά και γεωπολιτική διάσταση, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο εμπλοκής κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στον πόλεμο. Σύμφωνα με αναλύσεις οι επιθέσεις πέραν των 12 ναυτικών μιλίων περιορίζουν το πολιτικό κόστος για τη Μόσχα, καθώς δεν δημιουργούν το ίδιο επίπεδο πίεσης για αντίδραση με ένα πλήγμα εντός χωρικών υδάτων.

Βασικός στόχος της ρωσικής πλευράς θεωρείται ότι είναι η διατάραξη του ουκρανικού εμπορίου και όχι η πρόκληση άμεσης σύγκρουσης με τη Συμμαχία. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η δυνατότητα άρνησης ευθύνης για τις επιθέσεις επιτρέπει στη Μόσχα να ασκεί πίεση στις θαλάσσιες διαδρομές που εξυπηρετούν τις ουκρανικές εξαγωγές, χωρίς να προκαλεί σαφή αφορμή για συλλογική στρατιωτική απάντηση.

Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση της Ambrey και όχι για επίσημα επιβεβαιωμένη στρατηγική. Η ίδια αποδίδει στη Ρωσία σειρά επιθέσεων, ενώ σημειώνει ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει προχωρήσει σε επίσημη απόδοση ευθύνης για τα συγκεκριμένα περιστατικά.

Η Συμμαχία έχει ήδη ενισχύσει τη δραστηριότητά της στην περιοχή, με πρόσθετα αεροσκάφη θαλάσσιας επιτήρησης, συστήματα ραντάρ και μη επανδρωμένα μέσα, ενώ η Ρουμανία έχει κινητοποιήσει μαχητικά αεροσκάφη για την αντιμετώπιση εναέριων απειλών.

Η Ambrey προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη παρουσία στρατιωτικών μέσων κοντά στις περιοχές όπου επιχειρούν drones δημιουργεί πρόσθετο κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών ή ανεπιθύμητης στρατιωτικής εμπλοκής.

Παράλληλα με τη στρατιωτική απειλή, η κατάσταση προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στην ασφαλιστική αγορά. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, η Joint War Committee (JWC), η επιτροπή της ασφαλιστικής αγοράς του Λονδίνου που προσδιορίζει τις περιοχές αυξημένου πολεμικού κινδύνου, επέκτεινε με την απόφαση JWLA-035 τη σχετική ζώνη σχεδόν σε ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα. Από τη συγκεκριμένη καταχώριση εξαιρέθηκαν τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Γεωργίας.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε πολλά εμπορικά πλοία να επιλέγουν παράκτιες διαδρομές εντός των χωρικών υδάτων των συγκεκριμένων χωρών, προκειμένου να αποφεύγουν τις περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί αυξημένου πολεμικού κινδύνου. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση της Ambrey, η συγκέντρωση περισσότερων πλοίων σε αυτούς τους θαλάσσιους διαδρόμους δημιουργεί έναν νέο κίνδυνο για τις ασφαλιστικές εταιρείες.

Ολοένα περισσότερα ασφαλισμένα πλοία κινούνται σε περιοχές όπου δεν ενεργοποιούνται μέσω του ειδικού μηχανισμού οι πρόσθετες ειδοποιήσεις και τα ασφάλιστρα που συνδέονται με την είσοδο σε καταχωρισμένη ζώνη πολεμικού κινδύνου. Έτσι, οι ασφαλιστές ενδέχεται να αντιμετωπίζουν αυξανόμενη συγκέντρωση κινδύνου σε θαλάσσιες περιοχές χωρίς να διαθέτουν, μέσω του συγκεκριμένου μηχανισμού, σαφή εικόνα για το συνολικό ύψος της έκθεσής τους.

Προειδοποίηση για την επισιτιστική ασφάλεια

Τον κώδωνα του κινδύνου έχει κρούσει και η Ένωση Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ), η οποία με παρέμβασή της προς το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής στις 5 Νοεμβρίου ζήτησε άμεση κινητοποίηση για την προστασία των εμπορικών πλοίων. Η Ένωση επισημαίνει ότι οι επιθέσεις, η παρουσία θαλάσσιων ναρκών και η χρήση μη επανδρωμένων μέσων δημιουργούν εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες για τα πληρώματα και απειλούν τη συνέχεια των θαλάσσιων μεταφορών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στις επιπτώσεις για την επισιτιστική ασφάλεια, καθώς η αδυναμία ασφαλούς μεταφοράς σιτηρών από την Ουκρανία προς ευρωπαϊκές χώρες και αγορές της Βόρειας Αφρικής θα μπορούσε να διαταράξει σημαντικές εμπορικές ροές. Η ΕΕΝΜΑ προτείνει συντονισμένη διπλωματική κινητοποίηση στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), ενίσχυση της συνεργασίας με τη δύναμη αντιμετώπισης ναρκών της Μαύρης Θάλασσας, στην οποία συμμετέχουν Τουρκία, Βουλγαρία και Ρουμανία, καθώς και δημιουργία διαύλου ενημέρωσης σε πραγματικό χρόνο.

Στόχος είναι οι πληροφορίες των στρατιωτικών αρχών για τον εντοπισμό θαλάσσιων ναρκών και άλλων επικίνδυνων αντικειμένων να διαβιβάζονται στο Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης και από εκεί στις ναυτιλιακές εταιρείες.

 

Με στοιχεία από ΑΠΕ-ΜΠΕ