Σε τροχιά επικίνδυνης αποσταθεροποίησης παραμένει η Μέση Ανατολή, καθώς η νέα απόρριψη της αμερικανικής πρότασης από το Ιράν δυναμιτίζει ακόμη περισσότερο το ήδη εκρηκτικό κλίμα ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον. Οι εξελίξεις δείχνουν ότι όχι μόνο δεν διαφαίνεται αποκλιμάκωση, αλλά αντίθετα οι δύο πλευρές βαδίζουν σε μια ολοένα βαθύτερη σύγκρουση, με τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή να παραμένει ανοιχτός.
Η ιρανική ηγεσία ξεκαθάρισε πως δεν πρόκειται να αποδεχθεί όρους που, όπως υποστηρίζει, ισοδυναμούν με πολιτική και στρατηγική παράδοση. Σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, η απάντηση που διαβιβάστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτει συνολικά το αμερικανικό πλαίσιο συμφωνίας, συνοδευόμενη μάλιστα από ένα πακέτο απαιτήσεων που η Τεχεράνη θεωρεί αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για να συνεχιστούν οι συνομιλίες.
Οι απαιτήσεις της ιρανικής πλευράς
Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι η πρόταση της Ουάσιγκτον αντιμετωπίζεται από την ηγεσία της χώρας ως «παράδοση», αποτυπώνοντας το βαθύ χάσμα που χωρίζει πλέον τις δύο πλευρές. Το μήνυμα που εκπέμπει η Τεχεράνη είναι σαφές: δεν προτίθεται να δεχθεί έναν τερματισμό της κρίσης υπό καθεστώς αμερικανικής επιβολής.
Στον πυρήνα των ιρανικών απαιτήσεων βρίσκονται οικονομικές αποζημιώσεις για τις επιπτώσεις του πολέμου, η πλήρης άρση των διεθνών κυρώσεων, η επιστροφή δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων από ξένες χώρες, αλλά και η αναγνώριση ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ -ένα από τα πλέον κρίσιμα γεωστρατηγικά περάσματα του πλανήτη, από το οποίο διέρχεται τεράστιο ποσοστό της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του ημιεπίσημου πρακτορείου Tasnim, η Τεχεράνη απαιτεί την άμεση παύση της αμερικανικής ναυτικής πίεσης στην περιοχή, ενώ ζητά σαφείς εγγυήσεις ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα προχωρήσουν σε νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην κατάργηση των περιορισμών στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, ζήτημα που αποτελεί στρατηγικό και οικονομικό «αιμοδότη» για το καθεστώς.
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά τις ιδιαίτερα αιχμηρές δηλώσεις πηγής της ιρανικής κυβέρνησης, η οποία, σύμφωνα με το Tasnim, σχολίασε την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου λέγοντας:
«Δεν έχει καμία σημασία. Κανείς στο Ιράν δεν συντάσσει προτάσεις για να ευχαριστήσει τον Τραμπ. Η διαπραγματευτική ομάδα γράφει προτάσεις μόνο για τα δικαιώματα του ιρανικού λαού, και αν ο Τραμπ δεν είναι ικανοποιημένος με αυτές, αυτό είναι πιθανώς για καλό. Στον Τραμπ, γενικά, δεν του αρέσει η πραγματικότητα και ως εκ τούτου χάνει από το Ιράν ξανά και ξανά».
Από την πλευρά του, ο Ντοναλντ Τραμπ απάντησε σε υψηλούς τόνους μέσω ανάρτησης στο Truth Social, χαρακτηρίζοντας την ιρανική στάση «εντελώς απαράδεκτη». Συγκεκριμένα έγραψε: «Μόλις διάβασα την απάντηση των λεγόμενων “εκπροσώπων” του Ιράν. Δεν μου αρέσει –είναι εντελώς απαράδεκτη! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας στο ζήτημα αυτό».
Ο ρόλος του Πακιστάν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και ο ρόλος του Πακιστάν, το οποίο φαίνεται να λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στις δύο πλευρές, μεταφέροντας τις ιρανικές θέσεις στην Ουάσιγκτον. Η εμπλοκή του Ισλαμαμπάντ αναδεικνύει τη δυσκολία απευθείας επαφών ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, αλλά και την ευρύτερη γεωπολιτική κινητικότητα που αναπτύσσεται στο παρασκήνιο.
Σύμφωνα με το Tasnim, η ιρανική πρόταση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον τερματισμό του πολέμου «σε όλα τα μέτωπα», ενώ προβλέπει την άρση των αμερικανικών κυρώσεων στις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου για περίοδο 30 ημερών, καθώς και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού της χώρας.
Την ίδια ώρα, η απαίτηση της Τεχεράνης για διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, υπό ορισμένες αμερικανικές δεσμεύσεις που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί, προκαλεί ήδη διεθνή ανησυχία. Οποιαδήποτε μεταβολή στο καθεστώς ελέγχου της περιοχής θα μπορούσε να πυροδοτήσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, στο παγκόσμιο εμπόριο αλλά και στη στρατιωτική ισορροπία της Μέσης Ανατολής.
