Η νησίδα στο Θρακικό πέλαγος, το βορειοανατολικό άκρο της ΑΟΖ της Ελλάδας, με στρατηγική σημασία όση και το Καστελόριζο, δέχεται διαρκώς τον τελευταίο καιρό τις προκλητικές ενέργειες της Τουρκίας
Η κρίσιμη φάση που διέρχεται η εθνική μας κυριαρχία, με το πρωτόγνωρο στα παγκόσμια χρονικά ζήτημα με το ναζιστικής καταγωγής εθνικιστικό αφήγημα «ζωτικού χώρου» που τώρα αποκαλείται «Γαλάζια Πατρίδα», έφερε στο προσκήνιο θέματα με πρόδηλο ενδιαφέρον για την πατρίδα μας.
- Από τον Θεοφάνη Μαλκίδη*
Φυσικοί πόροι, ενέργεια, εθνική κυριαρχία. Παράλληλα αναδείχτηκαν και συνιστώσες που σχετίζονται με τα παραπάνω και ιδιαίτερα με το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί -στην παρούσα συγκυρία- να ανακηρύξει την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και εάν αυτή περιλαμβάνει όλη την ελληνική επικράτεια… Το πρόβλημα του Καστελόριζου είναι το πιο γνωστό που έχει προκύψει και μάλιστα με ιδιαίτερα προκλητικό τρόπο, αν ληφθούν υπόψη οι σχετικές δηλώσεις των Τούρκων, από τον Ερντογάν και τους Γκρίζους Λύκους μέχρι τους γνωστούς αποστράτους, ωστόσο δεν είναι το μοναδικό.
Η ΑΟΖ και τα προβλήματα περί οριοθέτησης και ανακήρυξης είχαν και (θα) έχουν και συνέχεια. Η επόμενη έντονη αμφισβήτηση προέκυψε στο βόρειο ακρότατο όριο της ελληνικής (και ευρωπαϊκής για να μη λησμονούμε) κυριαρχίας: στη Ζουράφα (Λαδόξερα). Εκεί όπου για χρόνια, όπως και σε όλο το Θρακικό πέλαγος αλλά και τη θρακική ενδοχώρα, αμφισβητείται η ελληνική παρουσία, ωστόσο στους τελευταίους μήνες και ημέρες οι ενέργειες της Τουρκίας έχουν κορυφωθεί με τρόπο προκλητικό, ως συνήθως. Η παρουσία του πολεμικού ναυτικού, του λιμενικού σώματος και των Τούρκων αλιέων είναι εστίες έντασης αλλά και αμφισβήτησης της εθνικής μας κυριαρχίας.
Η Ζουράφα, η μικρότερη και βορειοανατολικότερη των θρακικών Σποράδων (μαζί με την Ιμβρο, την Τένεδο, τη Σαμοθράκη), έχει έκταση, σύμφωνα με τις μετρήσεις της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, μικρότερη του ενός στρέμματος και ακτογραμμή 32 μέτρων. Η Ζουράφα απέχει από το βορειοανατολικό άκρο της Σαμοθράκης έξι ναυτικά μίλια, 22 από την Αλεξανδρούπολη και 14 από τις τουρκικές ακτές.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Λεκάκη, η Ζουράφα χρωστάει το όνομά της στη λέξη «ζούρα» (που σημαίνει υποστάθμη, κατακάθι, γιατί το νησί είναι και υπό τη στάθμη της θαλάσσης-σκόπελος και κατακάθι ηφαιστείων) + τη λέξη «φα» (< φάος, φως, φανερή). Δηλαδή αποτελεί ένα ηφαιστειακό κατακάθι, κυρίως υπό τη θάλασσα, το οποίο όμως είναι και φανερό.
Το νησί αποκαλείται και Ζγόραφα ή Σγόραφα ή Λαδόξερα ή Λαδοξήρα ή Λαδοξέρα και οι ονομασίες αυτές προκύπτουν από τους αλιείς, οι οποίοι εντοπίζουν κάθε τόσο «λάδι στην ξέρα», κάτι που το τεκμηριώνει και ο Νικόλαος Φαρδύς σε άρθρο του ήδη από το 1897, γράφοντας για την «παρουσία πετρελαίου επί της υφάλου Ζγόραφα». Εδώ και πολλά χρόνια η Τουρκία προσπαθεί να δημιουργήσει τετελεσμένα αμφισβήτησης της εθνικής κυριαρχίας (και) στη Ζουράφα. Αμέσως μετά την εισβολή στην Κύπρο, το 1974, η πολιτική αυτή εντάθηκε και σημειώθηκαν αρκετά επεισόδια με παρενοχλήσεις τουρκικών πολεμικών σκαφών σε Ελληνες αλιείς στη Ζουράφα.
Οι παρενοχλήσεις αυτές είχαν σαν αποτέλεσμα έπειτα από εμβολισμούς τον τραυματισμό ακόμα και τον θάνατο Ελλήνων αλιέων. Με την πάροδο του χρόνου υπήρξε μια βαθμιαία άνοδος της τουρκικής παρουσίας στην περιοχή, η οποία, εκτός από τη ναυτική, συνδυάζεται και με την παρουσία Τούρκων αλιέων, οι οποίοι δεν δεσμεύονται από τις απαγορεύσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης κι έτσι εξαφανίζουν με πολυποίκιλους τρόπους το θαλάσσιο πλούτο. Επίσης, παραβιάζουν τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας, κάτι που είναι διακριτό με γυμνό μάτι, τόσο από την Αλεξανδρούπολη όσο και από τη Σαμοθράκη.
Τους τελευταίους μήνες η Ζουράφα ήρθε ξανά στο προσκήνιο με την παρουσία τουρκικών σκαφών που έκαναν έρευνες στην περιοχή, με την παρουσία πολεμικών και αλιευτικών σκαφών που δραστηριοποιούνται εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Επίσης η Τουρκία διά των γνωστών της δικτύων ανακοίνωσε ότι η Ζουράφα βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο μέσα στο FIR Κωνσταντινούπολης, με τον θεωρητικό της «Γαλάζιας Πατρίδας» ναύαρχο Γιατσί να δηλώνει τα εξής, πλέοντας δίπλα στη νησίδα: «Χτυπήστε αν χρειαστεί ελληνικά σκάφη του Λιμενικού, η Ζουράφα είναι δική μας»! Η Ζουράφα αποτελεί μία σημαντική νησίδα που αφορά την εθνική κυριαρχία και την ελληνική ΑΟΖ και μάλιστα σε μία περιοχή με συγκεκριμένες προεκτάσεις που αφορούν την εθνική ανεξαρτησία. Τόσο στη θάλασσα όσο και στην ηπειρωτική χώρα.
Αρχικώς η κατανόηση, η γνώση για τη Ζουράφα και η σπουδαιότητά της πρέπει να γίνουν άμεσα. Η Ζουράφα αφορά την εθνική κυριαρχία, την ΑΟΖ και όλα τα σχετικά με την ελληνική παρουσία. Αυτό δεν έχει γνωστό και διακριτό και πριν να δημιουργηθεί άλλη μία γκρίζα ζώνη πρέπει να γίνουν άμεσα όλες εκείνες οι ενέργειες που προβλέπονται. Πόσοι, άλλωστε, πέραν των ειδικών γνωρίζουν την ύπαρξη της Ζουράφας, που παραλείπουν οι για το ευρύ κοινό σχολικοί, τουριστικοί κ.ά. χάρτες, παρά το γεγονός ότι σηματοδοτεί τα όρια της ελληνικής και της ευρωπαϊκής επικράτειας;
«Χρυσοφόρες πύλες» σε πετρελαϊκά κοιτάσματα
Μετά το Καστελόριζο, τη νότια έκφραση της ΑΟΖ, η Τουρκία εντείνει τις διεκδικήσεις της για τη Ζουράφα, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία, αφού η βραχονησίδα έχει κεντρικό ρόλο στη χάραξη της θαλάσσιας οριογραμμής και στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Και όλα αυτά και ενώ στην περιοχή υπάρχουν ενδείξεις και αποδείξεις για ύπαρξη υδρογονανθράκων, με τον τότε υπουργό Ενέργειας Ευάγγελο Κουλουμπή να δηλώνει σε άρθρο του (Νοέμβριος 2000) ότι ή Ζουράφα μαζί με άλλες βραχονησίδες του Αιγαίου μπορούν να γίνουν οι «χρυσοφόρες πύλες», από όπου είναι δυνατό να αντληθούν πετρελαϊκά κοιτάσματα ικανά να καλύψουν τις συνολικές ανάγκες της χώρας μας για πολλά έτη.
Είναι περιττό να αναφέρουμε ξανά την κρίσιμη εθνική αλλά οικονομική και πολιτική κρίση την οποία περνάμε όλοι μας. Η πατρίδα μας θα πρέπει ανακτήσει την κυριαρχία της σε όλα τα επίπεδα, από το Καστελόριζο μέχρι τη Ζουράφα. Ειδικά στο Θρακικό πέλαγος κάθε άλλη καθυστέρηση θα συνεπάγεται εξαφάνιση, κυριολεκτικά και μεταφορικά, κάθε μορφής ελληνικής παρουσίας στην περιοχή.
*Διδάκτωρ Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών