Στην οικονομική αφαίμαξη πολιτών και επιχειρήσεων προχωρά εδώ και χρόνια η κυβέρνηση, με τα τεράστια υπερπλεονάσματα που επιτυγχάνει ο Κρατικός Προϋπολογισμός.
Την ίδια ώρα, μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας αναφέρει πως τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα των τελευταίων ετών δεν έπεσαν από τον ουρανό, αλλά πίσω από τη δημοσιονομική υπεραπόδοση της χώρας βρίσκεται, σε πολύ μεγάλο βαθμό, η ισχυρή αύξηση των φορολογικών εσόδων, την ώρα που το οικονομικό επιτελείο αρνείται πεισματικά να μειώσει τους φόρους.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι αποκαλυπτική. Το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, επίδοση που αποτελεί ιστορικό υψηλό με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και ταυτόχρονα τη μεγαλύτερη στην Ευρωπαϊκή Ενωση για το συγκεκριμένο έτος. Την περίοδο 2022-2025 η υπεραπόδοση έναντι των στόχων προσέγγισε κατά μέσο όρο το 2% του ΑΕΠ ετησίως, ενισχύοντας μεν τη δημοσιονομική εικόνα της χώρας, αλλά ανοίγοντας παράλληλα τη συζήτηση για το ποιος τελικά πλήρωσε αυτό το αποτέλεσμα.
Η απάντηση δίνεται από την ίδια την ανάλυση της ΕτΕ, καθώς τα φορολογικά έσοδα αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα της σωρευτικής υπεραπόδοσης της προηγούμενης τετραετίας. Με απλά λόγια, τα υπερπλεονάσματα προήλθαν από το γεγονός ότι το κράτος εισέπραξε πολύ περισσότερους φόρους από πολίτες και επιχειρήσεις, ξεπερνώντας κατά πολύ τους στόχους που είχαν τεθεί. Ωστόσο, αν είχαν τεθεί σωστά και οι στόχοι, θα μπορούσε να σχεδιαστεί μια σημαντική φορολογική ελάφρυνση, ώστε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να αυξήσουν το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά τους, αντί τα χρήματα να πηγαίνουν σε υπερπλεονάσματα.
Τα συνολικά έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές αυξήθηκαν κατά 27,1 δισ. ευρώ την περίοδο 2022-2025. Αν αφαιρεθούν οι ασφαλιστικές εισφορές, τα καθαρά φορολογικά έσοδα ενισχύθηκαν κατά 22 δισ. ευρώ, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό του 28,4% του ΑΕΠ. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση δεν στηρίχθηκε μόνο στη συγκράτηση των δαπανών, αλλά κυρίως στη μεγαλύτερη φορολογική απόδοση της οικονομίας.
Ο κομβικός ρόλος
Κομβικό ρόλο είχε ο ΦΠΑ, δηλαδή ένας φόρος που βαραίνει άμεσα την κατανάλωση και, τελικά, την καθημερινότητα των νοικοκυριών. Οι εισπράξεις από ΦΠΑ αυξήθηκαν κατά 10% το 2025 και κατά μέσο όρο 12% ετησίως την περίοδο 2022-2025. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, τα έσοδα από ΦΠΑ έφτασαν στο 9,5%, επίπεδο ιστορικά υψηλό και αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που ήταν 7,2%.
Η αύξηση αυτή συνδέεται με την κατανάλωση, τον τουρισμό, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Ωστόσο, για τον μέσο πολίτη η ουσία παραμένει η ίδια: όσο οι τιμές παρέμεναν υψηλές και η κατανάλωση φορολογούνταν βαριά, τα κρατικά ταμεία γέμιζαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ισχυρή άνοδος των εσόδων από τον εισερχόμενο τουρισμό, κατά 25% ετησίως την περίοδο 2022-2025, εκτιμάται ότι ενίσχυσε τις εισπράξεις ΦΠΑ κατά 300 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Αυξημένα ήταν και τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων, τα οποία έφτασαν στο ιστορικό υψηλό του 6,9% του ΑΕΠ το 2025. Παράλληλα, ισχυρή άνοδο κατέγραψαν και τα έσοδα από τη φορολογία των επιχειρηματικών κερδών, με μέση ετήσια αύξηση 24,4% και συνολική ενίσχυση 4,2 δισ. ευρώ στην τετραετία.
Σύμφωνα με την ΕτΕ, η εξέλιξη αυτή συνδέεται και με την άνοδο της κερδοφορίας των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων, καθώς το ακαθάριστο λειτουργικό τους πλεόνασμα αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 9,9% την περίοδο 2022-2025, παραμένοντας κοντά σε υψηλό δεκαετίας.
