Σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα και σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται καθ’ όλη τη διάρκεια της θερινής περιόδου οι δυνάμεις της πυροπροστασίας στο Άγιον Όρος. Πρόκειται για μια περιοχή με ιδιαίτερες γεωγραφικές, τοπογραφικές και κλιματολογικές συνθήκες, οι οποίες αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς και παράλληλα δυσχεραίνουν το έργο των πυροσβεστικών δυνάμεων.
Η προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού και των τοπικών αρχών ξεκίνησε ήδη από νωρίς την περασμένη άνοιξη. Έπειτα από σχετικό αίτημα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καρυών Αγίου Όρους, εξειδικευμένο κλιμάκιο του στρατού προχώρησε σε εκτεταμένους ελέγχους και εργασίες αποκατάστασης στο δασικό οδικό δίκτυο της χερσονήσου, το οποίο υφίσταται σοβαρές φθορές κατά τους χειμερινούς μήνες λόγω των ισχυρών βροχοπτώσεων. Με τη χρήση ισοπεδωτών γαιών και φορτηγών οχημάτων πραγματοποιήθηκαν οι απαραίτητες παρεμβάσεις και βελτιώσεις, ενώ παράλληλα ελέγχθηκαν ενδελεχώς τα σημεια υδροληψίας και οι διαθέσιμες υδατοδεξαμενές.
Η δύσκολη φετινή χρονιά και η προετοιμασία των μοναστηριών
Όπως επισημαίνει σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Καρυών, αντιπύραρχος Βασίλειος Ψαλτίδης, η φετινή αντιπυρική περίοδος παρουσιάζει αυξημένο βαθμό δυσκολίας. Οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με την έντονη και πυκνή δασική και χορτολιβαδική βλάστηση που αναπτύχθηκε λόγω των χειμερινών βροχών, δημιουργούν ένα επικίνδυνο υπόβαθρο.
Στο πλαίσιο αυτό, κάθε μοναστήρι της Αθωνικής Πολιτείας έχει αναλάβει ενεργό ρόλο, διενεργώντας τακτικές περιπολίες στην περιοχή ευθύνης του και φροντίζοντας για τον καθαρισμό των εκτάσεών του σε απόλυτη συνεννόηση με την Πυροσβεστική. Παράλληλα, εντός των μοναστηριακών συγκροτημάτων λαμβάνονται αυστηρά μέτρα πυρασφάλειας. Ελέγχονται εξονυχιστικά τα μόνιμα συστήματα πυρόσβεσης, οι δεξαμενές νερού, τα δίκτυα υδροδότησης, τα ερμάρια με τον εξοπλισμό, καθώς και τα συστήματα πυρανίχνευσης με τους ανιχνευτές καπνού στους χώρους διαμονής. Μάλιστα, ορισμένες Ιερές Μονές έχουν προχωρήσει στην προμήθεια δικών τους μικρών ή μεγάλων υδροφόρων οχημάτων, τα οποία συντηρούνται διαρκώς ώστε να συνδράμουν ακαριαία σε περίπτωση ανάγκης.
Εκπαίδευση μοναχών και εθελοντικά κλιμάκια
Παράλληλα με τις υποδομές, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ανθρώπινο παράγοντα, με τους μοναχούς να εκπαιδεύονται συστηματικά σε θέματα πυρόσβεσης και διαχείρισης κρίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκαν φέτος δύο μεγάλες ασκήσεις ετοιμότητας, στην Ιερά Μονή Ιβήρων και στην Ιερά Μονή Βατοπεδίου.
Στη Μονή Βατοπεδίου ιδρύθηκε από πέρσι, με σχετικό ΦΕΚ, επίσημο εθελοντικό πυροσβεστικό κλιμάκιο. Το κλιμάκιο αυτό απαρτίζεται από 23 πιστοποιημένα άτομα, στα οποία περιλαμβάνονται εθελοντές μοναχοί αλλά και εργαζόμενοι του μοναστηριού, οι οποίοι προσφέρουν πολύτιμη συνδρομή. Η εκπαίδευση των εθελοντών πραγματοποιείται σε ετήσια βάση —ή και μηνιαία όπου ζητηθεί— και καλύπτει από τους τρόπους επικοινωνίας με την Πυροσβεστική Υπηρεσία μέχρι την επιχειρησιακή αντίδραση σε εξειδικευμένα σενάρια πυρκαγιάς.
Οι γεωγραφικές ιδιαιτερότητες και τα μέτρα για τους επισκέπτες
Το Άγιον Όρος παρουσιάζει μοναδικές ιδιομορφίες που καθιστούν την πυροπροστασία μια σύνθετη εξίσωση. Στη χερσόνησο βρίσκονται διάσπαρτες 20 Ιερές Μονές και εκατοντάδες ιερά κελιά, ενώ το έντονο τοπογραφικό ανάγλυφο χαρακτηρίζεται από μεγάλες υψομετρικές διαφορές από τον βορρά έως τον νότο. Επιπλέον, η παρουσία μεταλλευμάτων στο υπέδαφος του βόρειου τμήματος προκαλεί συχνή πτώση κεραυνών, οι οποίοι αποτελούν συχνή αιτία εκδήλωσης πυρκαγιών.
Ένας ακόμη παράγοντας κινδύνου είναι ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών. Για την αποτροπή εκδήλωσης πυρκαγιάς από αμέλεια (όπως ένα αναμμένο τσιγάρο), η Πυροσβεστική Υπηρεσία Καρυών σε συνεργασία με την εταιρεία των αγιορείτικων γραμμών μερόμνησε ώστε σε κάθε δρομολόγιο πλοιαρίου να μεταδίδεται ηχογραφημένο ενημερωτικό μήνυμα. Το μήνυμα, που μεταδίδεται σε πέντε γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, ρωσικά, ρουμανικά και σερβικά), υπενθυμίζει στο κοινό ότι κατά την αντιπυρική περίοδο (1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου) απαγορεύεται αυστηρά το άναμμα φωτιάς σε ολόκληρη την Αθωνική Χερσόνησο.
Υψηλή τεχνολογία: Drones και θερμικές κάμερες
Σημαντική «τεχνολογική ασπίδα» απέναντι στις πυρκαγιές προσφέρουν τα σύγχρονα μέσα επιτήρησης. Η Ιερά Μονή Βατοπεδίου έχει ήδη μεριμνήσει για τη 24ωρη επιτήρηση της περιοχής της μέσω ιδιωτικού drone, ενώ παράλληλα δημιουργήθηκε ειδική βάση ετοιμότητας drones στη Σκήτη του Αγίου Δημητρίου. Επιπλέον, στην περιοχή ευθύνης της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου πρόκειται να τοποθετηθεί ειδική κάμερα εξοπλισμένη με τρεις ανιχνευτές καπνού.
Όπως επισημαίνει ο κ. Ψαλτίδης, οι τεχνολογικές αυτές αναβαθμίσεις αναμένεται να βελτιώσουν θεαματικά την κατάσταση, προσφέροντας άμεση ειδοποίηση στις αρχές, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους απόκρισης και ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα της κατάσβεσης.
