Η ΔΕΘ βάζει τα «καλά» της για να γιορτάσει τα 100 χρόνια του θεσμού που ρίχνει τα φώτα στη βόρεια Ελλάδα, με την κυβέρνηση να ξεδιπλώνει το αφήγημα της ανάπτυξης και της ευημερίας. Ωστόσο, πόρισμα της Κομισιόν για τις ελληνικές περιφέρειες περιγράφει το εξαιρετικά άνισο οικονομικό αποτύπωμα της ανάπτυξης στην περιοχή.
Η βόρεια Ελλάδα, με εξαίρεση την κεντρική Μακεδονία σε κάποιον βαθμό (αφού αρχίζει να προσομοιάζει σε όρους υδροκέφαλης ανάπτυξης στην Αττική), όχι μόνο μαστίζεται από χρόνιες ανισότητες σε εισόδημα, επενδύσεις, παραγωγικότητα, ανεργία και φτώχεια, αλλά νέα μέτωπα ξεφυτρώνουν. Η αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης είναι ένα από αυτά για το οποίο η Κομισιόν ηχεί το καμπανάκι, ζητώντας την επιτάχυνση της εφαρμογής του εθνικού δημογραφικού σχεδίου δράσης. Αλλά και η κλιματική κρίση χτυπά κόκκινο σε κάποιες περιφέρειες, «απειλώντας τη μακροπρόθεσμη οικονομική σταθερότητα», όπως αναφέρεται.
Οι αριθμοί αποδεικνύουν τα λεγόμενα: το Βόρειο Αιγαίο (31,9%) και η Δυτική Μακεδονία (31,3%) αντιμετωπίζουν τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων. Η Ανατολική Μακεδονία έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κινδύνου φτώχειας στην Ε.Ε. Στην Κεντρική Μακεδονία καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό των ατόμων που αντιμετωπίζουν υλική και κοινωνική στέρηση. Η Κεντρική Μακεδονία και η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά υπερβολικής επιβάρυνσης με δαπάνες στέγασης. Η Κεντρική Μακεδονία είναι μία από τις τρεις περιφέρειες με τους πιο υψηλούς κλιματικούς κινδύνους.
Υπάρχει και η ειδική περίπτωση: ως βασική περιφέρεια δίκαιης μετάβασης, η Δυτική Μακεδονία αντιμετωπίζει προκλήσεις που συνδέονται με την απανθρακοποίηση της περιφερειακής της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της δημογραφικής παρακμής, λόγω της καθαρής μετανάστευσης, της γήρανσης του πληθυσμού και των υψηλών ποσοστών ανεργίας.
ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ
«Εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και περιφερειακές ανισότητες» αναφέρει η Κομισιόν. Οι περισσότερες περιφέρειες (8 από τις 13) παραμένουν κάτω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. (60%).
Το πιο σημαντικό είναι πως την τελευταία δεκαετία υπάρχουν διαφορετικές περιφερειακές δυναμικές, καθώς ορισμένες περιφέρειες, όπως η Κεντρική Μακεδονία, η Στερεά Ελλάδα ή η Αττική, παρουσιάζουν ελαφρά σύγκλιση με την Ε.Ε., ενώ άλλες περιφέρειες συνέχισαν να αποκλίνουν περαιτέρω, όπως η Δυτική Μακεδονία ή οι νησιωτικές περιοχές του Βόρειου Αιγαίου. Η Αττική αντιπροσώπευε περίπου το 50% του ελληνικού ΑΕΠ το 2024, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε Μονάδες Αγοραστικής Δύναμης – ΜΑΔ) στο 96% του μέσου όρου της Ε.Ε. (το οποίο εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλότερο από το 124% του 2004). Ωστόσο, περιφέρειες όπως η Ηπειρος και η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη υστερούν σημαντικά σε σχέση με τον μέσο όρο της Ε.Ε. όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε ΜΑΔ) σε περίπου 45% έως το 2024.
Τα περιφερειακά ποσοστά παραγωγικότητας της εργασίας, εκφρασμένα ως ΑΕΠ ανά δεδουλευμένη ώρα, παραμένουν στο 55% του μέσου όρου της Ε.Ε., ενώ η πραγματική παραγωγικότητα (ετήσιοι ρυθμοί αύξησης) παρέμεινε αμετάβλητη μακροπρόθεσμα. Το 2024 η Αττική παρουσίασε την υψηλότερη παραγωγικότητα (70% του μέσου όρου της Ε.Ε.), ενώ η Ηπειρος και το Βόρειο Αιγαίο κατατάχθηκαν μεταξύ των περιφερειών της Ε.Ε. με τα χαμηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας, κάτω από 40%.
ΑΚΡΙΒΗ ΣΤΕΓΗ
Η Δυτική Μακεδονία, Ηειρος, η Πελοπόννησος, η Στερεά Ελλάδα και η Θεσσαλία αντιμετωπίζουν σημαντική δημογραφική μείωση, αναφέρεται (μείωση πληθυσμού την τελευταία 10ετία στη Δυτική Μακεδονία κατά 11,9%). Η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αποτελεί πιεστικό ζήτημα, καθώς τα νοικοκυριά σε όλες τις ελληνικές περιφέρειες και πόλεις καταγράφουν την υψηλότερη υπερβολική επιβάρυνση με δαπάνες στέγασης στην Ε.Ε. (26,4%). Το ποσοστό είναι τριπλάσιο για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος. Το 2025 το ποσοστό των νοικοκυριών που πλήττονται παραμένει σημαντικά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο στην Κεντρική Μακεδονία (32,3%), στην Πελοπόννησο (33,3%) και την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη (33,9%).
Επίσης, η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου είναι έως και τέσσερις φορές υψηλότερη από ό,τι στην Περιφέρεια της Αττικής. Τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας παρατηρούνται στις βόρειες περιφέρειες (12% στην Κεντρική Μακεδονία, 15% στη Δυτική Μακεδονία και 11% στην Ανατολική Μακεδονία – Θράκη). Το πιο μεγάλο ποσοστό των ατόμων που ανέφεραν πως είχαν ιατρικές ανάγκες και δεν ήταν σε θέση να λάβουν την αναγκαία περίθαλψη, για οικονομικούς λόγους, εξαιτίας των μεγάλων λιστών αναμονής ή της μεγάλης απόστασης καταγράφηκαν στη Δυτική Μακεδονία (25,5%) και στο Βόρειο Αιγαίο (22,5%).
Πάνω από 5% οι απώλειες του ΑΕΠ από την κλιματική κρίση
Υπάρχουν και οι πλημμύρες που μπορεί να φέρουν μεγάλα δεινά. Οι κεντρικές και βόρειες περιφέρειες, όπως η Θεσσαλία και η Κεντρική Μακεδονία, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο πλημμύρας λόγω των εντονότερων βροχοπτώσεων. Ειδικότερα, περιφέρειες όπως τα Ιόνια Νησιά, η Δυτική Ελλάδα και η Κεντρική Μακεδονία αντιμετωπίζουν δυνητικές απώλειες ΑΕΠ που υπερβαίνουν το 5% του περιφερειακού ΑΕΠ στο πλαίσιο σεναρίου αύξησης της θερμοκρασίας κατά + 2°C έως το 2050, αναφέρεται.
Επίσης, οι ελληνικές περιφέρειες που αντιμετωπίζουν αυξανόμενη λειψυδρία και πιέσεις είναι ιδιαίτερα έντονες στη Θεσσαλία και την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Αλλά και η γαλάζια οικονομία και ιδίως η υδατοκαλλιέργεια αντιμετωπίζει επίσης περιβαλλοντικές και επιχειρησιακές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των πιέσεων διαχείρισης αποβλήτων και λυμάτων σε περιοχές εντατικής εκτροφής ειδικά στην Κεντρική Μακεδονία.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ (ΦΥΛΛΟ 4/9/2026)
ΠΗΓΗ dealnews.gr
