Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά στις 21 Σεπτεμβρίου τη μνήμη του Προφήτη Ιωνά, μιας από τις πλέον γνωστές μορφές της Παλαιάς Διαθήκης, η ιστορία του οποίου συνδέθηκε με το κήρυγμα της μετάνοιας στη Νινευή και τη θαυμαστή παραμονή του στην κοιλιά του κήτους.
Ο Προφήτης Ιωνάς συγκαταλέγεται στους δώδεκα Μικρούς Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ήταν γιος του Αμαθί και καταγόταν από τη Γεχθοφέρ, από τη φυλή Ζαβουλών, ενώ έζησε κατά την εποχή των βασιλέων Αμασίου και Ιεροβοάμ.
Η γνωστότερη διήγηση για τη ζωή του περιλαμβάνεται στο ομώνυμο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης. Ο Θεός κάλεσε τον Ιωνά να μεταβεί στη Νινευή, μεγάλη πόλη της εποχής, προκειμένου να καλέσει τους κατοίκους της σε μετάνοια. Ο ίδιος, όμως, επιχείρησε αρχικά να αποφύγει την αποστολή και επιβιβάστηκε σε πλοίο με προορισμό τη Θαρσίς.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού ξέσπασε σφοδρή θαλασσοταραχή. Ο Ιωνάς τελικά ρίχθηκε στη θάλασσα και, σύμφωνα με τη βιβλική αφήγηση, τον κατάπιε ένα μεγάλο κήτος. Παρέμεινε στην κοιλιά του για τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, προσευχόμενος στον Θεό, έως ότου το κήτος τον έβγαλε ζωντανό στη στεριά.
Μετά τη σωτηρία του, ο Ιωνάς αποδέχθηκε την αποστολή του και κατευθύνθηκε στη Νινευή, όπου κήρυξε στους κατοίκους ότι η πόλη τους κινδύνευε με καταστροφή. Το μήνυμά του προκάλεσε βαθιά μεταστροφή: οι Νινευίτες μετανόησαν και η πόλη τελικά δεν καταστράφηκε. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά νοήματα του βιβλίου του Ιωνά, καθώς προβάλλει τη μετάνοια, τη συγχώρεση και το έλεος του Θεού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μορφή του Προφήτη Ιωνά και στη χριστιανική παράδοση. Η τριήμερη παραμονή του στο κήτος ερμηνεύεται ως προτύπωση της τριήμερης ταφής και της Ανάστασης του Χριστού.
Η ιστορία του Ιωνά παραμένει μία από τις χαρακτηριστικότερες διηγήσεις της Παλαιάς Διαθήκης, καθώς το μήνυμά της δεν περιορίζεται στην τιμωρία για την ανθρώπινη παρακοή, αλλά επικεντρώνεται κυρίως στη δυνατότητα της μετάνοιας και της συγχώρεσης.
