Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ) υιοθέτησε στις 29 Σεπτεμβρίου την απόφαση 2674 (2026), αξιολογώντας τη συμμόρφωση της Ελλάδας με τις υποχρεώσεις της ως κράτος-μέλος. Πρόκειται για την πρώτη συνολική τοποθέτηση του οργάνου επί των ελληνικών πεπραγμένων μετά το 2018. Το κείμενο αναγνωρίζει βήματα προόδου όσον αφορά την ενσωμάτωση συμβάσεων, όπως αυτή για την ενδοοικογενειακή βία, ωστόσο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για δομικές παθογένειες που σχετίζονται με τους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου.
Το «κατηγορητήριο» για τους δημοκρατικούς θεσμούς
Μέσα από το κείμενο της απόφασης, ο παλαιότερος ευρωπαϊκός θεσμός για τα ανθρώπινα δικαιώματα ασκεί αυστηρή κριτική σε μια σειρά από μέτωπα, εντοπίζοντας προβλήματα στη δράση της κοινωνίας των πολιτών, στη μεταχείριση των μεταναστών και στη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού. Όπως σημειώνεται ρητά στην παράγραφο 7:
«Παράλληλα, η Συνέλευση επισημαίνει σημαντικές και διαρκείς προκλήσεις όσον αφορά τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών στη χώρα. Μεταξύ άλλων, προκαλούν ανησυχία η διαφθορά μεταξύ υψηλόβαθμων δημόσιων λειτουργών, η κυβερνητική παρέμβαση σε ευαίσθητες δικαστικές έρευνες, η νομοθεσία που θέτει σε κίνδυνο τη δράση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, η βία κατά των μεταναστών από τις δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας, καθώς και η χρήση του λογισμικού κατασκοπείας Predator εναντίον πολιτικών και δημοσιογράφων.»
Η σκιά των Τεμπών και οι αλλαγές στην Αρχή Διαφάνειας
Ειδική αναφορά γίνεται στην ανάγκη πάταξης της διαφθοράς, με το Συμβούλιο της Ευρώπης να εστιάζει στην πορεία δύο κρίσιμων ποινικών ερευνών που αφορούν κοινοτικά κονδύλια και δημόσιους λειτουργούς. Ζητά την πλήρη διερεύνηση του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και των καθυστερήσεων στα σιδηροδρομικά έργα που οδήγησαν στο δυστύχημα των Τεμπών. Η παράγραφος 17 είναι ξεκάθαρη:
«Πρέπει να επιτευχθεί πρόοδος στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς, με βάση τις συστάσεις της Ομάδας Κρατών κατά της Διαφθοράς (GRECO). Ειδικότερα, δύο σημαντικές υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται εκλεγμένοι εκπρόσωποι και δημόσιοι λειτουργοί και οι οποίες βρίσκονται επί του παρόντος υπό ποινική έρευνα πρέπει να επιλυθούν με διαφάνεια και ικανοποιητικό τρόπο:
17.1 η ανεπαρκής και καθυστερημένη υλοποίηση βασικών έργων σιδηροδρομικής υποδομής που χρηματοδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία οδήγησε στη σιδηροδρομική καταστροφή του Τέμπι στις 26 Φεβρουαρίου 2023, με αποτέλεσμα την απώλεια 57 ανθρώπινων ζωών·
17.2 η μαζική απάτη σχετικά με τις γεωργικές επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Για να θωρακιστεί το πλαίσιο λογοδοσίας, η ΚΣΣΕ προτείνει τη θεσμική αναβάθμιση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας. Ζητά την κατοχύρωσή της ως συνταγματικής Ανεξάρτητης Αρχής, ώστε η διοίκησή της να επιλέγεται με αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 από τη Βουλή. Σύμφωνα με την απόφαση: «Η Συνέλευση καλεί την Ελλάδα να απονείμει συνταγματικό καθεστώς στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, προκειμένου να ενισχυθεί η ανεξαρτησία, η αποτελεσματικότητά της, η πολιτική λογοδοσία της έναντι του Κοινοβουλίου, καθώς και η εγχώρια και διεθνής αξιοπιστία της».
Ανεξάρτητη έρευνα για τις υποκλοπές και ελευθερία του Τύπου
Το κεφάλαιο των παρακολουθήσεων διατηρεί εξέχουσα θέση στο ψήφισμα. Η ΚΣΣΕ απαιτεί από τις ελληνικές αρχές να απέχουν από την επίκληση του απορρήτου, ζητώντας διαφάνεια, συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και αποζημίωση των θυμάτων.
«Σύμφωνα με το Ψήφισμα 2513 (2023)… η Συνέλευση επαναλαμβάνει το αίτημά της προς τις ελληνικές αρχές:
21.1 να την ενημερώσουν, καθώς και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη Δημοκρατία μέσω του Νόμου (Επιτροπή της Βενετίας), σχετικά με τη χρήση του λογισμικού υποκλοπής Predator στη χώρα τους·
21.2 να διεξάγουν αποτελεσματικές, ανεξάρτητες και άμεσες έρευνες για όλες τις επιβεβαιωμένες και φερόμενες περιπτώσεις κατάχρησης του λογισμικού υποκλοπής Predator, να παρέχουν επαρκή αποκατάσταση στα θύματα που έχουν αποτελέσει στόχο σε περιπτώσεις παράνομης παρακολούθησης και να επιβάλλουν κατάλληλες κυρώσεις…
21.3 να αποφεύγουν τη χρήση κανόνων γενικής μυστικότητας για να αρνούνται την πρόσβαση σε πληροφορίες…»
Τέλος, η απόφαση εστιάζει στο μιντιακό τοπίο της χώρας, καλώντας την Αθήνα να ευθυγραμμιστεί με τον Ευρωπαϊκό Νόμο για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης: «Η Συνέλευση καλεί την Ελλάδα να σημειώσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τη διασφάλιση της συμμόρφωσης του νομικού της πλαισίου και των πρακτικών της με τον Ευρωπαϊκό Νόμο για την Ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης σε τομείς όπως η ρύθμιση, η διαφάνεια στην ιδιοκτησία, ο πλουραλισμός, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δημόσιας υπηρεσίας και η χρηματοδότηση.»